राजन्, अद्य अहं तिलशैलदानस्य विधिं सम्यक् वर्णयामि। यः तिलशैलं ददाति, स विष्णोः अनुत्तमं लोकं प्राप्नोति। तत्र दशद्रोणैः उत्तमः, पञ्चद्रोणैः मध्यमः, त्रिद्रोणैः अधमः इति तिलशैलः परिगण्यते। विष्कम्भशैलादीनां चान्येषां यथापूर्वं विधानं प्रवर्तते। दानमन्त्रं च, तच्च किमर्थं कर्तव्यमिति वक्ष्यामि, नृपश्रेष्ठ। यतः तिलाः, कुशः, कृष्णमाषश्च विष्णोः शरीरे मदुहन्तृकाले स्वेदात् उत्पन्नाः, तस्मात् शान्तिदातृत्वं भवेत्। तिलः हि हविषां बलीनां च रक्षणं, तेन समृद्धिं स्थापय; नमोऽस्तु तिलशैलाय। एवं सम्पूज्य, यः अनुत्तमं तिलशैलं ददाति, स वैष्णवं धाम प्राप्नोति, यत्र पुनर्जन्म दुर्लभम्। एषु लोकेषु कर्पासशैलः अपि विंशतिप्रस्थैः श्रेष्ठः, दशभिः मध्यमः, पञ्चभिः अधमः इति कथ्यते। अल्पधनः स्वशक्त्या, वित्तद्वेषरहितः, दद्यात्; सर्वं धान्यशैलवत् कर्तव्यम्। प्रातःकाले, ‘यः सर्वेषां लोकानां आवरणं सदा भवसि’ इति मन्त्रं पठित्वा, कर्पासशैलं दद्यात्। ‘नमोऽस्तु कर्पासशैलाय; पापकण्टकनाशनं भव’ इति च। यः सर्वेषां साक्षात् कर्पासशैलं ददाति, स रुद्रलोकं कल्पपर्यन्तं वसति, ततः पृथिव्यां राजा भवति। अधुना घृतशैलस्य अनुत्तमं विधानं वक्ष्यामि। घृतं तेजोमयं पुण्यं महापापविनाशनं च। तत्र विंशतिघटैः उत्तमः घृतशैलः निर्मीयते, दशभिः मध्यमः, पञ्चभिः अधमः, द्वाभ्यां अल्पधनस्य। विष्कम्भशैलाः अपि चतुर्थांशेनैव कर्तव्याः। तेषां उपरि ताण्डुलयवपात्राणि स्थापनीयानि। शैलः सुसंहतः, उन्नतः, रमणीयः च विधिवत् निर्मीयेत; शुक्लवस्त्रैः वेष्टितः, इक्षुकाष्ठफलादिभिः अलङ्कृतः च। अत्र व्यवस्था धान्यशैलसदृशी; पूर्वं सम्प्रक्षालनं, देवतानां चोपचारपूजा कार्याः। प्रातःकाले आचार्याय प्रदेयम्, शान्तचित्तेन होत्रृभ्यः अपि धान्यशैलाः दातव्या। ‘घृतं सोमरससारयोगात् जातम्’ इति स्मृत्वा, ‘शङ्करः सर्वात्मा घृतज्वलनेन तुष्टः भवतु’ इति च। ‘घृते तेजोब्रह्म प्रतिष्ठितं, तस्मात् घृतशैलरूपेण त्वं पृथिवीपालकः अस्मान् पालय’ इति प्रार्थनीयम्। एवं घृतशैलं दत्त्वा, महापापयुक्तोऽपि शम्भुलोकं प्राप्नोति। हंसक्रौञ्चसमाकीर्णः, घटघण्टाजालशोभितः, दिव्ययानैः अप्सरोगणैः, सिद्धविद्याधरसंयुतः, सः स्वपितृभिः सृष्ट्यन्तं विचरति। अधुना रत्नशैलस्य परं विधानं शृणु। सहस्र-मुक्ताभिः उत्तमः रत्नशैलः, पञ्चशताभिः मध्यमः, त्रिशताभिः अधमः। चतुर्थांशेन चतुर्दिशं धान्यशैलाः स्थापनीयाः। पूर्वे वज्रपुष्पराजैः, दक्षिणे नीलमणिभिः, विद्वद्भिः पादरागगन्धैः, पश्चिमे वैडूर्यप्रवालैः, उत्तरस्यां पद्मरागसुवर्णैः अलङ्करणीयः। सर्वं धान्यशैलवत् स्थापनीयम्। तत्र सुवर्णवृक्षदेवताः सम्प्रार्थ्य, पुष्पधूपादिभिः पूजयित्वा, प्रातः विसर्जयेत्। पूर्ववत् आचार्याय होत्रृभ्यश्च, ‘यथा सर्वे देवगणाः सर्वेषु रत्नेषु प्रतिष्ठिताः, तथा त्वं रत्नमयोऽसि, रत्नदानात् जनार्दनः तुष्टिं प्राप्नोति’ इति मन्त्रं पठेत्। ‘पूजामन्त्रप्रसादेन त्वं पालय, यः रत्नमयं शैलं ददाति, स विष्णुलोकं प्राप्नोति, तत्रामृतनाथेन पूजितः, शतकल्पपर्यन्तं तिष्ठति।’ सः सौन्दर्यसम्पन्नः, आरोग्ययुक्तः, सद्गुणशाली, सप्तद्वीपाधिपति च भवति। ब्रह्महत्यादिपापानि अपि वज्राहतशैलवत् नश्यन्ति। इदानीं रजतशैलस्य उत्तमं विधानं कथयामि। तस्य दानात् सोमलोकं नरः प्राप्नोति। दशसहस्रपालैः उत्तमः, पञ्चसहस्रैः मध्यमः, तस्यार्धेन अधमः। यदि विंशतिपालमात्रं शक्यं, तदा यथाशक्ति कार्यम्। चतुर्थांशेन विष्कम्भशैलाः कर्तव्याः। यथानियमं रजतमन्दरादिशैलाः निर्मीयाः। लोकनाथाः शुद्धरजतेन, ब्रह्मविष्णुसूर्याः सुवर्णमयाः कार्याः। अन्येषां शैलानां रजतम्, न तु सुवर्णम्। धूमजागरादीन्यपि यथापूर्वं स्थापनीयानि। प्रातःकाले आचार्याय रजतशैलः प्रदेयः, विष्कम्भशैलाः होत्रृभ्यः वस्त्राभरणैः पूजनीयाः। ‘पितृभ्यः, सोमाय, शिवाय च प्रियतमा’ इति मन्त्रं कुशग्रहणेन, असूयारहितः दद्यात्। एवं, राजन्, एतेषां शैलदानानां विधिः कृत्स्नः सम्यक् उच्यते। यथावत् दानं कृत्वा, पुरुषः दिव्यं लोकं, पुण्यं च कीर्तिं प्राप्नोति।