इन्द्रलोकस्थितानां जनानां बोधदातारं यं पुरुषं, तं भीष्मः प्रणम्येदम् उवाच—“भगवन्, दानस्य परमं माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि।” ततो भगवानुवाच—“योऽयं परं पदं देवर्षिसम्मितं चाक्षय्यं लोके, तस्य मेरुशृङ्गस्य दशधा दानं प्रवक्ष्यामि, नृपश्रेष्ठ। तद् दत्त्वा देवैः पूजितान् लोकान् प्राप्नोति; यद् फलं वेदपुराणयज्ञमन्दिरेषु कथ्यते, तद् अत्र दानात् प्राप्यते। एतत् फलं नाध्ययनाद् न च क्रियाभिः लभ्यते; तस्मात् पर्वतानां दानं क्रमशः प्रवक्ष्यामि। प्रथमं धान्यपर्वतः, द्वितीयः लवणपर्वतः; तृतीयः गुडपर्वतः, चतुर्थः सुवर्णपर्वतः। पञ्चमस्तिलपर्वतः, षष्ठः कर्पासपर्वतः; सप्तमः घृतपर्वतः, अष्टमः रत्नपर्वतः। नवमः रजतपर्वतः, दशमः शर्करापर्वतः; एषां विधिं क्रमशः वर्णयिष्यामि। उत्तरायणदिने, विषुवे, ग्रहयोगे, दिवसान्ते, शुक्लपक्षस्य तृतीयायाम्, ग्रहणे, नियतकालस्य च दानम् उत्तमम्। विवाहे, उत्सवे, यज्ञे, द्वादश्यां, पुनः पञ्चदश्यां, शुभनक्षत्रे च नियमानुसारं दानं कार्यम्। कार्तिक्यां, ज्येष्ठपुष्करे, तीर्थेषु, देवालयेषु, गोष्ठेषु, गृहाङ्गणे वा धान्यादिपर्वतानां दानं कार्यम्। श्रद्धया चतुर्मुखं यवनिकां निर्माय, ईशान्याभिमुखं, पूर्वोत्तराभिमुखं वा, शुभं, पूर्वाभिमुखं च नियतं स्थापयेत्। गोमयेन लिप्ते भूमौ कुशान् विस्तीर्य, मध्ये आधारसहितं पर्वतम् अन्यैः पर्वतैः सहितं निर्मायेत्। सहस्रप्रमाणेन धान्येन अत्र पर्वतः श्रेष्ठः; पञ्चशतेन मध्यमः; त्रिशतैः न्यूनतमः। मेरुः महाशालिना तण्डुलेन निर्मितः स्यात्, मध्ये त्रिभिः सुवर्णवृक्षैः शोभितः; तस्य शिखरे वस्त्रं स्थाप्य, द्विजश्रेष्ठैः पुनः प्रतिष्ठापितः। चत्वारः रजतशृङ्गाः, अधः प्रदेशेषु अपि रजतम्; पूर्वे मुक्ताफलवज्रैः, दक्षिणे पद्मरागमाणिक्यैः भूषितः। पश्चिमे पीतवैडूर्यनीलरत्नैः, उत्तरस्यां वैडूर्यहेम्ना; सर्वतः चन्दनकण्डैः, प्रवाललता, मुक्ताफलैः परिवेष्टितः। तत्र ब्रह्मा, विष्णुः, शिवः, सूर्यश्च, सर्वे सुवर्णमयाः स्थापनीयाः; शर्करायाः वलयितया गुहां, घृततोयानदीश्च दिशासु प्रवाहयेत्। पूर्वे श्वेतवस्त्राणि मेघसदृशानि, दक्षिणे पीतानि, पश्चिमे चित्रवस्त्राणि, उत्तरस्यां रक्तघनवस्त्राणि स्थापयेत्। अष्टौ लोकपालाः, इन्द्रादयः, रजतमयाः क्रमशः स्थापनीयाः; सर्वतः विविधवनानि, सुरभिग्रथितमाल्यलेपैश्च शोभितानि। उपरि पञ्चवर्णचत्रं, अव्ययपुष्पैः श्वेताभरणैः भूषितम्; एवं दिव्यः सर्वोत्तमः पर्वतः, मेरुसहितानां पर्वतानां च सम्यक् व्यवस्थां कुर्यात्। चतुर्थभागे, सर्वदिशासु, पुष्पगन्धान् बहून् स्थापयेत्; पूर्वे मन्दरः पर्वतः, सुवर्णतेजसा शोभितः, फलैः अलङ्कृतः। दक्षिणे गन्धमादनः, गोधूमबांसुमयान् निर्मितः; सुवर्णयष्ट्या, घृतपात्रेण, वस्त्रेण, रजतवनेन च शोभितः। पश्चिमे तिलाचलः, सुरभिपुष्पैः, सुवर्णपिप्पलैः, सुवर्णहंसैः, रजतपुष्पवनेन, वस्त्रेण, पुरतः दधितोयकर्दमे च निर्मितः। उत्तरस्यां सुमहान् पर्वतः, मसूरवस्त्रनिर्मितः, पुष्पैः अलङ्कृतः, सुवर्णवटशाखया, सुवर्णध्वजेन च शोभितः। मधु-वनैः, मंगलतोयैश्च, रजतमयैः छत्रैः, शुभ्रच्छत्रेण च युक्तः। चत्वारः वेदपुराणपारगाः ब्राह्मणाः, मृदुलशीलाः, यज्ञं कुर्वन्ति। पूर्वदिशि हस्तव्यवस्थां कृत्वा, तिलयवघृतदर्भकाष्ठैः अग्निकुण्डं स्थापयेत्; रात्रौ जागरणं गीतपाठैः सह च कुर्यात्। पर्वतशृङ्गाणां आवाहनं यथा प्रवक्ष्यामि— “अमृतपर्वत, सर्वदेवतासंनिधे, शीघ्रं गृहद्वेषिनः विनाशय; अभयं दत्त्वा, परां शान्तिं स्थापय, मम भक्त्या पूजितो भव। त्वमेव भगवाञ् ब्रह्मा, विष्णुः, सूर्यश्च; नित्यबीजं साकारमकारं च—तस्मात् मां पालय। त्वं लोकपालायतनं विश्वरूपश्च; रुद्रादित्यवसूनां निवासः—तस्मात् शान्तिं प्रयच्छ। त्वदीयं शिरो न कदापि स्त्रीभिर्देवैः च शून्यं; तस्मात् संसारदुःखसागरात् मां उद्धर। एवं मेरुं सम्पूज्य, मन्दरं च पूजयेत्; “त्वं चैत्ररथभद्राश्वयोः तेजसा शोभसे। हे मन्दर, तेजस्वी भूत्वा शीघ्रं तुष्टिं कुरु; गन्धमादन, जम्बूद्वीपे किरीटमणिना भूषितः असि। गन्धर्वगणतेजसा युक्तः असि; तस्मात् मम कीर्ति स्थिरा भवतु। केतुमाल, वैभ्रजवनप्रभया युक्तः असि; सुवर्णशिलाभिः शोभितः असि; तस्मात् मम श्रीः स्थिरा भवतु। सुपार्श्व, उत्तरीयकुरुसवित्रवनेन सह नित्यं राज्यं करोति; तस्मात् मम लक्ष्मीः न कदापि क्षीयताम्।” एवं सर्वान् संबोध्य, शुद्धे प्रभाते, स्नानं कृत्वा, मध्ये श्रेष्ठं पर्वतं आचार्याय दद्यात्; विष्कम्भपर्वतान् ऋत्विग्भ्यः क्रमशः दद्यात्, नृप। चतुर्विंशतिं गावः, अथवा दश, शक्त्या सप्ताष्ट वा, न शक्ये पञ्च दद्यात्। एकां गौरवर्णां वा पयस्विनीं वा आचार्याय दद्यात्; एष नियमः सर्वेषां पर्वतानां। सर्वेषु पर्वतेषु स्वमन्त्रेण होमं कुर्यात्; उपवासं सदा पालनीयम्; अशक्ते रात्रिभोजनं अनुमतम्। सर्वेषां पर्वतानां विधिं मन्त्रांश्च, दानफलानि च, शृणु, नृपश्रेष्ठ।