यः कश्चन जनः एतानि द्रव्याणि आनयमानानि पश्यति, अथवा अत्र जनैः समर्पितं स्पृशति, अथवा भक्त्या शृणोति, अथवा मनसा समर्पयति—सः अपि, यदि पापरहितः अपि स्यात्, स्वर्गं याति। एतेषां पाठेन, ये संसारभयापहाः पर्वतश्रेष्ठैः स्तुताः, दुःस्वप्ननाशनं प्राप्नोति जनः; तर्हि यः समाहितचित्तः सर्वान् अत्र श्रेष्ठान् पर्वतान् सम्पूर्णतया ददाति, सः किमु न प्राप्नोति? भीष्मः उवाच—"अस्मिन्संसारे, यः श्रेयः तथा च अनित्यत्वं ददाति, किम् संसारभयस्यापि नाशनं अस्ति किञ्चन?" तदा पुलस्त्यः उवाच—"त्वं भक्तः, अतः देवदानवमानुषेषु गुह्यं व्रतम् अहं ते कथयामि। शुभं विशोकद्वादशीव्रतं आश्युजमासे आचर्यं; दशम्यां तिथौ आरभ्य, यः प्राज्ञः लघ्वाशनः स्यात्, संयतात्मा च। एकादश्यां प्राचीं वा उत्तरां वा दिशं मुखं कृत्वा, दन्तधावनं कृत्वा, उपवासं कुर्यात्, केशवं सम्यक् पूजयन्। श्रीं सम्यक् पूज्य, परे दिवसे भक्षयेत्; एवं नियमं कृत्वा, रात्रौ शयित्वा प्रातः उत्तिष्ठेत्। सर्वैः औषधैः पञ्चगव्येन च स्नात्वा, शुद्धमाल्यवस्त्रधारी, कमलैः श्रीं पूजयेत्। विशोकाय पादयोः, वरदाय जङ्घायाम्, श्रीशाय जानुनोः, जलशायिनि ऊरुषु च, प्रणामं कुर्यात्। कन्दर्पाय गुप्ते, माधवाय कट्यां, दामोदराय उदरे, विपुलाय पार्श्वयोः प्रणामः। पद्मनाभाय नाभौ, मन्मथाय हृदि, श्रीधराय वक्षसि, मधुभिदे हस्तयोः च प्रणामः। वैकुण्ठाय ग्रीवायाम्, पद्ममुखाय मुखे, अशोकनिधये नासायाम्, वासुदेवाय नेत्रयोः। वामनाय ललाटे, हरये भ्रुवोः, माधवाय केशेषु, विश्वरूपिणे शिरसि प्रणामः। सर्वव्यापिने आत्मने शिरसि प्रणम्य, एवं गोविन्दं धूपमाल्यलेपनैः पूजयेत्। ततः मण्डलं कृत्वा, मृत्तिकायाः समुन्नतं वेदिकां चतुर्दिशं समचतुरस्रां रत्न्याः प्रमाणेन, जलैः परिवेष्टितां निर्माति। सा वेदिका सममृदुश्च रम्या, त्रिभिः तटैः सर्वतः परिवेष्टिता, प्रतितटे त्रयाङ्गुलोन्नता द्व्यङ्गुलविस्तीर्णा; तत्र नदीवालुकां विन्यस्य, सूर्याभिमुखीं लक्ष्मीं स्थापयेत्। तस्यां वेदिकायां, सूर्यस्य मध्ये लक्ष्मीं स्थापयित्वा, 'नमः देवी शान्त्यै लक्ष्म्यै श्रीये च' इति पूजयेत्। तुष्ट्यै पुष्ट्यै सृष्ट्यै दृष्ट्यै पुनः पुनः नमः; विशोके दुःखनाशिनि वरदा, त्वं दुःखमुक्तिं ददास्व। श्रेयसे दुःखमुक्तिः, सर्वसिद्ध्यै दुःखमुक्तिः। ततः शुक्लवस्त्रैः शुद्धः सूर्यं संवेष्ट्य, फलैः पूजयेत्। नानाविधान्नैः, सुवर्णकमलैः, रजतपात्रेषु जलं कुशैः सह स्थापयेत्। ततः सर्वां रात्रिं नृत्यगीतादिभिः व्यतीतयेत्; त्रिषु यामेषु गतेषु, प्रबुद्धः स्यात्। विप्रान् विप्रपत्नीश्च समीपं गत्वा, यथाशक्ति वस्त्रमाल्यलेपनानि स्त्रीभ्यः दद्यात्, वा एकस्मै अपि। शयमानान् पूजयेत्—'शयनाय जलशायिने नमः'। गीतवाद्यैः रात्रिं जागरं कुर्यात्। प्रातः स्नात्वा, दम्पत्यौ पूजयेत्; यथाशक्ति तौ भोजयेत्, कृपणता वर्जयेत्। भक्त्या पुराणश्रवणेन दिनं यापयेत्; एवं मासे मासे सर्वं समाचरेत्। व्रतावसाने, पलाण्डुना सह शय्यां, गोश्च, शय्यापीठं, उत्तमच्छादनं च दद्यात्। यथा, राजन्, त्वां लक्ष्मीः कदापि न जहाति, तथैव मम सौन्दर्यं, आरोग्यं, दुःखाभावश्च सदा भवतु। यथा केशवस्य विना लक्ष्मीः क्वचित् न जायते, तथा मम दुःखमुक्तिः, दृढा केशवभक्तिश्च भवतु। एतेन मन्त्रेण, पलाण्डुना सहितां शय्यां, गवां च, लक्ष्मीसूर्यौ च, श्रेयः कामयमानः दद्यात्। नीलोत्पलः, करवीरः, नवकुङ्कुमं, केतकः, सिन्धुवारः, मल्लिका, पाटला—एते पुष्पाणि युक्तानि। कदम्बः, कुब्जकः, जात्यपि सदा युक्ताः। भगवन्, पलाण्डुगवां विधानं विस्तरेण वद। किंरूपा, केन मन्त्रेण दातव्या? पलाण्डुगवाविधेः रूपं फलञ्च वद। सर्वपापापहं तु वक्ष्यामि। भूमौ कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं दीर्घं, ग्रीवां पूर्वाभिमुखीं स्थापयेत्। गोमयेन लिप्ते भूमिभागे, सर्वतो दर्भाः विस्तीर्य, अजचर्म च लघु स्थापयेत्, वत्सं च। क्लिन्नया वा मृत्तिकया, वत्सेन सह, पूर्वाभिमुखीं गवां निर्माति; उत्तमा पलाण्डुगवाः सदा चतुर्वेधाः। वत्सः एकवेदः, द्वावेधेन मध्यमः, अर्धवेदेन न्यूनः, चतुर्थांशेन अधमः। चतुर्थभागे वत्सः, गृहसंपत्त्या यथायोग्यं; गवां वत्सश्च, शुभ्रवस्त्रैः वस्त्रयेत्। शङ्खकर्णी, इक्षुपादिनी, मुक्ताफलनयना, श्वेतसूत्रमाल्यवेष्टा, श्वेतचदनाच्छन्ना। ताम्रगण्डा, ताम्रपृष्ठा, श्वेतचामररोमा, प्रवालभ्रू, नवनवनीतस्तनयुता। सुवर्णनयना, नीलमणिपटलोचनपुटा, शुभ्रपटपुच्छा, काञ्चनपादयोः, अतीव सुन्दरी दीप्तिमती च। एवं विशोकद्वादशीव्रतस्य विधानं, पूजनप्रकारश्च, पलाण्डुगवायाः विधानं च, पुलस्त्येन भीष्माय सम्यक् निवेदितम्।