सदा मया अर्पितेन जलेन एते सर्वे सन्तुष्टाः भवन्तु—मरिचिः, अत्रिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः; तथा प्रचेतसः, वसिष्ठः, भृगुः, नारदश्च, सर्वे दिव्यर्षयः ब्रह्मर्षयश्च शुद्धजलेन तृप्तिम् आप्नुवन्तु। ततोऽपसव्यं यज्ञोपवीतं कृत्वा दक्षिणजानुं भूमौ स्थाप्य, अग्निष्वात्तान्, सौम्यान्, हविष्मतः, उष्मपांश्च तर्पयेत्। यथाकालम् आप्नुवन्तः बर्हिषदः, तैः सह ये घृतपायिनः, तिलचन्दनयुतजलेन श्रद्धया पितॄन् तर्पयेत्। ततः कुशग्रहणेन विधिपूर्वकं स्वकीयपितॄन् मातामहांश्च गोत्रनाम्ना तर्पयेत्। सम्यग् भक्त्या तैः संतुष्टेषु, एषः मन्त्रः पठनीयः—"ये बान्धवाः, ये च पूर्वजन्मसु बान्धवाः," इत्यादि। "ये मत्तः जलकाङ्क्षिणः, ते सर्वे पूर्णतृप्तिम् आप्नुवन्तु" इति च। ततः शुद्धिं कृत्वा, पुरतः कमलं रेखयेत्। तत्र सुमनसोभिः, तिलैः, रक्तचन्दनेन च, आदित्यस्य नामानि जपन्, सावधानतया अर्घ्यं दद्यात्। "विश्वमूर्तये नमः, विष्णुरूपिणे नमः, सर्वेभ्यो देवेभ्यः नमः, प्रसन्नो भव मे सूर्य" इत्येवम्। "दिवाकराय नमः, प्रभाकराय नमः" इति च। एवं सूर्यं प्रणम्य त्रिवारं प्रदक्षिणं कृत्वा, ब्राह्मणं, गाम्, वा सुवर्णं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा गृहं प्रतिगच्छेत्। तत्र स्थापितां पुण्यप्रतिमां पूजयेत्। अनन्तरं भोजनव्यवस्थां कुर्यात्, तत्र ब्राह्मणाय प्रथमं दद्यात्; एतत् विधिना सर्वे ऋषयः सिद्धिम् आप्नुवन्। एवं स्थिते पुलस्त्यः उवाच—यः सहस्रशः दैत्यान्, देवरिपून्, निहन्ति, यस्य तेजसा चन्द्रसूर्यादयः स्वतेजः हरन्ति, येन शतशः दानवाः पराजिताः, यः इच्छया रूपमपि गृह्णाति, सदा अपराजितः, तस्य पत्नि भानुमती नाम, पतिव्रता, त्रैलोक्ये अतीव रम्या। सा लक्ष्मीसदृशरूपा, सुराङ्गनाभ्यः अपि अत्यधिकशोभा, तस्य राज्ञः प्रिया पत्न्यग्रणी, प्राणादपि वल्लभा। दशसहस्रस्त्रीणां मध्ये सा श्रीरिव विराजते, लक्षाधिकराज्ञां मध्ये अपि सा न तुल्यते। कदाचित् सः राजा सभायां स्थितः, कुलपुरोहितं वसिष्ठं ऋषिं आदरात् प्रणम्य पप्रच्छ—"भगवन्, केन पुण्येन मम एषा अतुल्या पत्नी प्राप्ता? किमर्थं च एषः परमतेजः सदा मम देहे वर्तते?" वसिष्ठः उवाच—"चतुर्दश्यां पुष्करे सा लवणगिरिं, सुवर्णवृक्षैः देवैश्च सहितं, यथाविधि अर्पयत्; तस्मिन्काले शूद्रः सुवर्णकारः तद् कर्म अकरोत्। सः लीलावत्याः गृहे दासः, स भक्त्या सुवर्णवृक्षान् सुवर्णपुष्पयुतान् कौशलात् निर्मितवान्। ते वृक्षाः अतीव रम्याः, सुकृताः; स धर्ममिति ज्ञात्वा किञ्चिदपि पारितोषिकं न स्वीकृतवान्। ते सुवर्णवृक्षाः तव भार्यया अर्पिताः, लीलावत्याः गृहे च सेवा कृता। ताभ्यां निष्कपटेन द्विजसेवा चान्ये पुण्यकर्माणि कृतानि; लीलावती अपि, यद्यपि गणिका आसीत्, कालान्तरे पापात् मुक्त्वा शिवलोकं प्राप्तवती; स सुवर्णकारः अपि, दारिद्र्ये स्थितः सन्, अतीव पुण्यशीलः। गणिकायाः पारितोषिकं न स्वीकृतवान्; स एव अधुना सप्तद्वीपपतिः जातः, दशसूर्यसमप्रभः। येन सुवर्णवृक्षाः यथाविधि अर्पिताः, सा एव तव भार्या भानुमती। अतः त्वं अपि नराणाम् अपराजितः, आरोग्यश्रीसम्पन्नः, लक्ष्मीसमन्वितः; अतः त्वम् अपि, राजन्, धान्यगिर्यादिकं यथाविधि अर्पय।" एवं पुलस्त्यः पुनः उवाच—सः राजा यथाविधि धान्यगिर्यादिकं अर्प्य, स्मरारेश्च लोकं गतः, देवैः पूजितः। ये एतानि अर्पणानि आगच्छन्ति, ददाति वा, स्पृशति वा, भक्त्या शृणोति वा, मनसा समर्पयति वा, ते अपि पापरहिताः सन्तः स्वर्गं यान्ति। एतेषां पाठेन, ये संसृतिभयघ्नानि, पर्वतराजैः स्तुतानि, दुःस्वप्ननाशनं लभन्ते; किमुत यः शान्तचित्तः सर्वे उत्तमगिरिं सम्यग् अत्र ददाति, स नृपश्रेष्ठ। तत्र भीष्मः पप्रच्छ—"इयं भूमिः समृद्धिदायिनी च अनित्यापि, तत्र संसृतिभयस्यापि नाशकं किम्?" पुलस्त्यः उवाच—"त्वं भक्तः, तस्मात् देवदानवमानुषेषु गुह्यं व्रतं वक्ष्यामि। शुभा या विशोकद्वादशी व्रतम्, सा आश्वयुजमासे आचर्या; दशम्यां दिनं लघ्वाशनं संयमेन आरभेत। उत्तरदिशं वा पूर्वदिशं वा अभिमुख्य दन्तधावनं कृत्वा, एकादश्यां उपोष्य केशवं सम्यक् पूजयेत्। श्रीं सम्यक् पूजयित्वा, परेऽह्नि भक्षयेत्; एवं नियमे स्थाप्य, रात्रौ शयित्वा प्रातः उत्तिष्ठेत्। सर्वौषधैः पञ्चगव्येन च स्नानं कृत्वा, शुद्धमाल्यवस्त्रधारी श्रीं पद्मैः पूजयेत्। विशोकाय पादयोः नमः, वरदाय जान्वोः, श्रीशाय जानुयोः, जलशायिने ऊरुषु च। कन्दर्पाय गुप्तेषु, माधवाय कट्यां, दामोदराय उदरे, विपुलाय पार्श्वयोः च नमः।" एवं स धर्मानुशीलनकथां पुलस्त्येन भीष्माय निवेदितां शृण्वन्, धर्मनिष्ठः जनः पुण्यं प्राप्नोति, सर्वपापैः विमुक्तः भवति, चिराय स्वर्गसुखं लभते।