सप्तवारं सम्यग् अञ्जलिं कृत्वा मन्त्रं जपित्वा, ततो मूर्ध्नि वारिं त्रिवारं चतुवारं पञ्चवारं सप्तवारं वा पुनः पुनः क्षिपेत्। ततः विधिवत् पृथिव्यां स्नानं कुर्यात्, मन्त्रं च पठेत् — "अश्वयाता रथयाता विष्णुना च याता वसुधरे" इति। पुनश्च — "पृथिवि, येन पापेन मया कृतं दुष्कृतं तत् त्वं मम पापं हरोतु; वराहरूपेण शतबाहुना कृष्णेन त्वं उद्धृता" इति। "सर्वलोकसम्भवे पुण्ये तुभ्यं नमः" इत्यादिना स्नानानन्तरं आचमनं विधिवत् कुर्यात्। उत्तिष्ठ्य शुद्धवस्त्रं परिधाय, ततो लोकरक्षणाय त्रैलोक्यपोषणार्थं जलार्पणं विधायेत्। प्रथमं ब्रह्माणं तर्पयेत्, ततो विष्णुं रुद्रं प्रजापतीन् देवान् यक्षान् नागान् गन्धर्वाप्सरोगणांश्च। ततो भीषणान् सर्पान् सुपर्णान्, वृक्षान्, जम्भकगणांश्च, विद्याधरान्, मेघवासिनः, नभोगतान् च तर्पयेत्। ये च निरालम्बनाः, पापकर्मरताश्च, तेषां तृप्त्यर्थं अपि एतत् जलं ददाति। देवानां प्रति उपवीतम्, ततो निवीतं कृत्वा, मानवांश्च, ऋषिपुत्रांश्च, अमानवान् अपि भक्त्या तर्पयेत्। सनकः, सनन्दः, सनातनः, कपिलः, आसुरी, वोढु, पञ्चशिखः — एतेषु सर्वेषु जलार्पणेन सदा तुष्टिं प्रार्थयेत्। मरीचिः, अत्रिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, प्रचेताः, वसिष्ठः, भृगुः, नारदः — एते सर्वे दिव्यर्षयः ब्रह्मर्षयश्च शुद्धेन जलार्पणेन तर्प्यन्ताम्। ततः आपसव्यं कृत्वा दक्षिणजानुं भूमौ स्थाप्य, अग्निष्वात्तान्, सौम्यान्, हविष्मतः, उष्मपांश्च तर्पयेत्। ये च कालेन बार्हिषदः, घृतपायिनः, तान् पितॄन् तिलचन्दनयुक्तेन जलार्पणेन भक्त्या तर्पयेत्। कुशग्रहणं कृत्वा, स्वपितॄन् मातामहान् च नामगोत्रेण विधिवत् तर्पयेत्। सम्यग् तुष्ट्वा, "ये बान्धवाः, ये च पूर्वजन्मन्यपि बान्धवाः, तेषां सर्वेषां जलकाङ्क्षिणां पूर्णतृप्तिः स्यात्" इति मन्त्रं पठेत्। शुद्धिं कृत्वा, पुरतः कमलं रेखयेत्। तत्र पुष्पैः, तिलैः, रक्तचन्दनेन, आदित्यस्य नामानि जपन् अर्घ्यं सम्यक् दद्यात्। "विश्वमूर्तये नमः, विष्णुमूर्तये नमः, सर्वेभ्यो देवेभ्यः नमः; सवितः, प्रसादं कुरु" इत्यादिना आदित्यं प्रणम्य, "दिवाकराय नमः, प्रभाकराय नमः" इति जप्त्वा, तं त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्। ततः ब्राह्मणं, गावं, वा सुवर्णं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च गृहं प्रत्यागच्छेत्। तत्र पूज्यं पुण्यप्रतिमां सम्पूज्य, ततो ब्राह्मणाय प्रथमं भोजनव्यवस्थां कुर्यात्; एषा प्रक्रिया येन सर्वे ऋषयः सिद्धिम् अवाप्नुवन्। एवं कृत्वा, पुलस्त्यः उवाच — "यो देवानां शत्रून् दैत्यसहस्राणि जघान, यस्य तेजसा चन्द्रादित्यादयः स्वतेजः नाशयन्ति, येन दानवानां शतानि पराजितानि, यः यथेच्छारूपधारी मानवत्वेऽपि अजितः, तस्य पत्न्याः नाम भानुमती, पतिव्रता, त्रैलोक्ये श्रेयसी स्त्री। सा लक्ष्मीसदृशी, सुराङ्गनाभ्यः श्रेयसी, तस्य राज्ञः प्रिया महिषी जीवनादपि प्रियतमा। दशसहस्रस्त्रीणां मध्ये सा श्रीरिव विराजते; लक्षाधिकराजानां मध्ये सा न तुल्यते। एकदा सः राजसभायां स्थित्वा, कुलपुरोहितं वसिष्ठं मुनिवरं नम्रः सस्मार — 'भगवन्, केन पुण्येन मम एषा अतुल्या पत्नी लब्धा? किमर्थं च एषः परमतेजः सदा मम शरीरे वर्तते?' इति पप्रच्छ। वसिष्ठः उवाच — 'चतुर्दश्यां पुष्करे सा लवणाचलं सुवर्णवृक्षैः सह देवेभ्यः सम्यग् दत्तवती; तत्र शूद्रः स्वर्णकारः कर्म अकरोत्। सः लीलावत्याः गृहे सेवकः, भक्त्या सुवर्णवृक्षान् सुवर्णपुष्पयुतान् निर्मितवान्। ते वृक्षाः अतीव रम्याः, सुकृताः च; धर्मज्ञः सः शुल्कं न ग्रहीतवान्। ते सुवर्णवृक्षाः तव भार्यया दत्ताः, लीलावत्याः गृहे सेवा अपि कृताः। उभाभ्यां कपटं विना द्विजसेवा चान्याः पुण्यक्रियाश्च कृताः; लीलावती च वेश्या अपि, कालान्तरे पापात् विमुक्ता शिवस्य पदं प्राप्तवती। सः स्वर्णकारः दरिद्रः सन् अतीव पुण्यशीलः। तेन वेश्यायाः शुल्कं न गृहीतम्; सः अधुना सप्तद्वीपपतिः, दशसूर्यसमानप्रभः जातः। येन सुवर्णवृक्षाः सम्यक् दत्ताः, सा तव भार्या भानुमती एव सा स्त्री। तस्मात् त्वं पुरुषेषु अजितः, आरोग्यसम्पन्नः, लक्ष्मीसम्पन्नश्च; अतः त्वं अपि पर्वतप्रमाणान्नधान्यादीनि यथाविधि दद्यात्।' एवं पुलस्त्येन उक्तः, सः पर्वतप्रमाणं धान्यादिकं विधिवत् दत्त्वा, स्मरारेश्च लोकं दिव्यैः पूजितः प्राप्तवान्।