सन्ततं धर्मकथानकं श्रूयताम्। एकदा धर्मज्ञैः विविधानि व्रतानि विधानानि च निर्दिष्टानि यथा—कृष्णव्रतम्। यः पुरुषः सुवर्णचक्रं निर्माय तस्यान्ते समर्पयति, स विष्णोः धाम प्राप्नोति; एतत् व्रतम् कल्पान्ते सर्वेश्वरत्वं ददाति। देवीव्रतम् अपि निर्दिष्टम्—यः अन्ते क्षीरपाकं भुक्त्वा द्वे गव्यौ ब्राह्मणाय ददाति, स लक्ष्म्याः लोकं कल्पमेकं निवसति। भानुव्रतम् तु सप्तमे दिवसे रात्रौ भुक्त्वा अन्ते दुह्यमानां गाम् दत्त्वा सूर्यलोकं प्राप्नोति। चतुर्थे दिवसे रात्रौ भुक्त्वा सुवर्णं द्वे च गव्यौ दत्त्वा वैनायकव्रतम्; शिवलोकफलप्रदं इदं व्रतम्। कार्तिके दिवसे होमसमाप्तौ द्विजातये सुवर्णवस्तुं द्वे च गव्यौ दत्त्वा, महान् फलत्यागः कृतः सौरवव्रतम्—सूर्यलोकफलप्रदं स्यात्। यः द्वादशीदिवसे द्वादशव्रतानि समाप्य, ब्राह्मणान् गव्यः वस्त्रैः सुवर्णेन च यथाशक्ति पूजयति, स परमं पदं प्राप्नोति; विष्णुव्रतम् इति प्रसिद्धम्। चतुर्दशीदिवसे रात्रौ भुक्त्वा द्वे गव्यौ दत्त्वा शिवधाम प्राप्नोति; त्र्यम्बकव्रतम्। सप्तरात्रोपवासं कृत्वा तु द्विजातये घृतपात्रं दत्त्वा, उत्तमं व्रतम्—ब्रह्मलोकफलप्रदं। काशीमुपगम्य दुह्यमानां गाम् दत्त्वा इन्द्रलोकं कल्पमेकं निवसति; मन्त्रव्रतम्। मुखस्थानत्यागं कृत्वा अन्ते गाम् दत्त्वा वरुणलोकं प्राप्नोति; वरुणव्रतम्। चन्द्रायणं कृत्वा सुवर्णचन्द्रं दत्त्वा, चन्द्रव्रतम्—चन्द्रलोकफलप्रदं। ज्येष्ठे मासे पञ्चविधं तपः कृत्वा सुवर्णगाम् दत्त्वा, अष्टमी वा चतुर्दशी वा दिवसे स्वर्गं याति; रुद्रव्रतम्। तृतीयदिवसे शिवमन्दिरे विधिवत् कृत्यं कृत्वा अन्ते गाम् दत्त्वा भवानीव्रतम्। माघे मासे रात्रौ शीतवस्त्रधारी सप्तमे दिवसे गाम् दत्त्वा, एकं दिवसं भूत्वा राजा भवति; पवनव्रतम्। फाल्गुने त्रिरात्रोपवासं कृत्वा सुन्दरं गृहं दत्त्वा सूर्यलोकं प्राप्नोति; धामव्रतम्। त्रिसन्ध्यायाम् पूजां कृत्वा, उपवासं पत्न्या सह भूषितया कृत्वा, दत्त्वा मोक्षं प्राप्नोति; मोक्षव्रतम्। कृष्णपक्षे द्वितीयदिवसे लवणपात्रं दत्त्वा, समाप्तौ शिवमन्दिरे ब्राह्मणाय गाम् दद्यात्। कांस्यं वस्त्रेण सह दत्त्वा, समाप्तौ गाम् दत्त्वा शिवमन्दिरं प्राप्नोति। कल्पान्ते राजाधिराजत्वं प्राप्तव्यं; सोमव्रतम्। प्रथमदिवसे एकवारं भुक्त्वा, समाप्तौ फलप्रदं। वैश्वानरपदं प्राप्नोति; शिखिव्रतम्। द्विपलसुवर्णात् ऊपरि अश्वयुक्तं रथं दत्त्वा, उपवासं कृत्वा, शतकल्पं स्वर्गे वसति; अन्ते राजाधिराजः भवति; अश्वव्रतम्। तथैव गजयुक्तं सुवर्णरथं दत्त्वा, सत्यम् लोकं सहस्रकल्पं वसति; पृथिव्याधिप। पुनर्जन्मन्यपि भूले जन्मप्राप्तिः; करिव्रतम्। दशमे दिवसे एकवारं भुक्त्वा, समाप्तौ दश गव्यः दद्यात्। सुवर्णदीपं दत्त्वा विश्वाधिपतित्वं प्राप्तव्यं; विश्वव्रतम्, महापापनाशकः। पुष्करे कार्तिके द्विजातये विवाहाय कन्यां एकविंशतिगुणयुक्तां दत्त्वा ब्रह्मलोकं याति। कन्यादानात् महत्तरं दानं नास्ति; विशेषतः पुष्करे कार्तिके। ब्राह्मणाय विधिवत् दानं कर्तव्यम्; अन्यथा लोकनाशः। तिलपिष्टगजं रत्नैः भूषितं कृत्वा, जलस्थः ब्राह्मणाय दत्त्वा, तेषां लोकाः न कदापि नश्यन्ति। षष्ठीव्रतस्य पाठेन वा श्रवणेन वा शतमन्वन्तराणि गन्धर्वाधिपत्यं प्राप्तव्यं। एवं, हे भारत, सार्वत्रिकं फलप्रदं पुण्यं षष्ठीव्रतं तव कथितम्। यदि श्रोतुमिच्छसि, द्विजातीनां कर्तव्यं शृणु। स्नानं विना शुद्धिः मनःशुद्धिः न भवति; अतः प्रारम्भे स्नानं विधीयते। उदकं निष्पूतं वा अनिष्पूतं वा, ज्ञानी मूलमन्त्रेण तीरं स्थापयेत्। मूलमन्त्रः—‘नमो नारायणाय’ इति; दर्भग्रहणं कृत्वा, आचमनं शुचौ चित्ते विधिपूर्वकं कुर्यात्। चतुर्भुजविस्तीर्णं चतुरस्त्रं क्षेत्रं निर्माय, गङ्गायाः आवाहनं मन्त्रैः कुर्वीत। ‘त्वं विष्णोः पदसम्भूता वैष्णवी विष्णुदेवता, पापात् रक्षस्व जन्मान्ते मृत्युपर्यन्तम्।’ गङ्गायाः त्रीणि कोट्यधिकानि तीर्थानि स्वर्गे, पृथिव्यां, अन्तरिक्षे; तानि तव, हे जाह्नवी। देवेषु तव नामानि—नन्दिनी, नलिनी, दक्षा, पृथ्वी, शुभगा, विश्वकाया, शिवासिता; विद्याधरी, लोकप्रसादिनी, क्षेमा, जाह्नवी, शान्ता, शान्तिप्रदायिनी। स्नानकाले शुभनामानि पठेत्; ततः त्रिपथगा गङ्गा तत्र सन्निहिता भवति। इत्येतत् धर्मकथानकं सप्रेमं सश्रद्धं संप्रस्तुतम्।