एते एव लोके बहुविधैः लोभैः परीक्षिताः सन्तः लोभाय न अभिपन्नाः, तस्मात् स्वर्गलोकं गच्छन्ति। यः कश्चन एषां मुनीनां पुण्यकथां प्रतिदिनं शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः स्वर्गे पूज्यते। ततः भीष्मः उवाच—“एषा कथा अद्भुताः रम्या च, पापनाशिनी च। तां यथार्थरूपेण विस्तरेण मम कथय, यतः अहं पृच्छामि। मध्ये प्रदेशस्य महात्म्यं मुनिभिः कीर्तितम्। अन्नस्य फलं तथा संयमस्य महत्त्वं उक्तम्। यत्र विष्णुः पदं न्यस्यति, महर्षे, तत्र च कनिष्ठस्य उत्पत्तिः—तत् यथावत् मे कथय।” पुलस्त्यः उवाच—“प्राचीनस्य रथंतरे कल्पे पुष्पवाहनः नाम राजा आसीत्, लोकप्रसिद्धः, सूर्यसमानप्रभः। स तपसा चतुर्मुखं ब्रह्माणं तुष्टाव, तेन स्वर्णकमलं प्राप्तवान्, यत्रेच्छया गन्तुं समर्थः। स सदा सप्तद्वीपेषु लोकेषु यथेच्छया विचरति। कल्पारम्भे पुष्करवासिभिः द्वीपः विभक्तः। लोकैः पूजितः स पुष्करद्वीपः इति प्रसिद्धः। तस्मै ब्रह्मणा कमलरथः दत्तः। देवदानवाः तं पुष्पवाहनं इति अहूः। त्रिषु लोकेषु ब्रह्मकमले स्थितस्य तस्य तुल्यः नास्ति। तपसः प्रभावेन तस्य पत्नि लावण्यवती नाम, सहस्रैः पूजिता, भवस्य प्रियत्वेन पार्वत्याः सदृशी अभवत्। तस्य दशसहस्रं पुत्राः धर्मिष्ठाः, धनुष्मन्तः, श्रेष्ठाः। पुत्रान् पुनः पुनः दृष्ट्वा राजा आश्चर्येण अभिभूतः। स आगतं पूज्यं प्रचेतसं मुनिं सम्बोधितवान्—‘एषा अचलसमृद्धिः देवमानुषैः पूजिता किमर्थम् उत्पन्ना? पत्नि कमलजया तुल्या कथं जाताऽसि?’ स्वल्पतपसा पत्निं तुष्टवान्, कमलगृहं सृष्टिकर्त्रा दत्तम्। यदि शतकोटि राजानः, मन्त्रिणः, गजः, रथः, जनसमूहैः सहिताः तत्र प्रविशेयुः अपि, तस्य स्थानं न ज्ञायते। नभःचारीणां, तारा-चन्द्रस्य किरणैः अपि न गम्यते। तस्मात्, अन्ययोनि-सम्भवेन, धर्मेन, कर्मभिः किम् साधितम्, यत् सर्वजनात् अधिकम्? अतः, हे प्रचेतः, एतत् सर्वं मे कथय, मया वा पुत्रैः वा पत्न्या वा किम् साधितम्? सौभाग्यपरिवर्तनं दृष्ट्वा प्रचेताः प्रत्युवाच—‘राजन्, अद्भुतं कारणं कथां शृणु।’ तव जन्म श्वपचकुले अभवत्, तत्र क्रूरः, प्रतिदिनं पापकर्मा जातः। पुनः पुरुषकायं प्राप्तवान्, दुष्टगन्धयुक्तः, नखैः भूषणैः सहितः। न मित्राणि, न पुत्राः, न बान्धवाः, न भगिन्यः, न माता—सर्वे शप्ताः। तथापि, सौन्दर्ययुक्ता पृथिवी शतसु स्त्रीषु उत्तमा, तव सम्मुखे अभवत्। कदाचित् घोरं अनावृष्टिः अभवत्, अन्नाभावात् तव भूखया पीडितः, न किञ्चन फलं वा खाद्यं प्राप्तवान्। तदा कमलैः पूर्णं महान् सरः दृष्टवान्, तद् कर्दमेन आवृतम्। तत्रात्यन्तं कमलानि गृह्य, वैदिशा नगरे अगच्छत्। तत्र तेषां मूल्यं प्राप्तुम् नगरं संचार्य, विक्रेतारः नासन्। तव भूखया क्लान्तः, न किञ्चन प्राप्तवान्। तदनन्तरं पत्न्या सह गृहमण्डपे उपविष्टः। रात्रौ शुभध्वनिं श्रुतवान्। पत्न्या सह तत्र अगच्छत्, यत्र शुभध्वनिः आसीत्। तत्र मण्डलमध्यं विष्णुं दृष्टवान्। अङ्गवती नाम गणिका द्वादशीव्रतम् आचरति स्म, माघमासे द्वादशीदिने समाप्त्य, लवणाचलम् अगच्छत्। गुरवे शय्यां वस्त्रैः अलङ्कृतां दत्तवती। हृषीकेशं सुवर्णेन अलङ्कृत्य, श्रद्धया पूजितवती। तया तौ दृष्टौ, तौ विचारितवन्तौ—‘किम् कमलैः? श्रेयः विष्णुं अलङ्कृतम्।’ ततः तयोः भक्तिः उत्पन्ना, केशवं लवणाचले पूजितवन्तौ। शय्या सर्वत्र पुष्पसमूहैः पूजिता। अङ्गवती तयोः तुष्टा, त्रीणि शतानि धान्यस्य दत्तवती। ततः त्रीणि धातुमयानि पात्राणि दातुं आज्ञापितानि। तौ तु न स्वीकृतवन्तौ, महात्मन्याश्रयात्। पुनः अङ्गवत्या चतुर्विधं अन्नं तयोः समर्पितम्, ‘अन्नं भुज्यताम्’ इति उक्तम्। तौ अपि न स्वीकृतवन्तौ—‘श्वः भक्ष्यामः, त्वया सह आज् उपवासः शुभदः।’ ‘जन्मतः, देवि, आवां पापिष्ठौ, व्रते स्थिरौ; तव संगेन, धर्मस्य अंशः अपि गृहं न गच्छेत्।’ तया तौ रात्रिं जागरणं कृतवन्तौ। प्रभाते शय्या लवणसमेतं अन्नपर्वतम् दत्तम्। ग्रामः गुरवे श्रद्धया दत्तः, ब्राह्मणेभ्यः द्वादश ग्रामाः, सुवर्णयुक्ताः गोः वस्त्राणि भूषणानि च। मित्रैः, सहचरैः, दरिद्रैः, अन्धैः, दीनैः सह अन्नं वितरितम्। तद् लोभयुक्तं युगलं सम्मान्य, विसर्जितम्। स श्वपचः पत्न्या सह त्वं अभवत्, राजन्, केशवस्य कमलसमूहैः पूजायाः कारणात्। पुष्करमन्दिरे पूजया सर्वपापानि नष्टानि, सत्यस्य शक्त्या, अलोभस्य तपसा। लोकनाथः ब्रह्मा तुष्टः, इच्छायाः वाहनं दत्तवान्। तस्मात्, राजन्, पुष्करे शरणं कुरु। कल्पपर्यन्तं स्थिरत्वं प्राप्त्वा, द्वादशीव्रतं समृद्ध्या कृत्वा, मोक्षं निश्चितं प्राप्स्यसि। एवं उक्त्वा मुनिः तत्रैव अदृश्यः अभवत्। राजा च, यथादेशं, पुनः पुष्पवाहनस्य पूजां कृतवान्।