ततः सुखमिच्छुः पुरुषः सर्वदा सन्तुष्टः स्थातव्यम् इति निश्चित्य, विश्वामित्रः उवाच—यः कामान् इच्छन् सुखार्थी तस्य यदा किञ्चित् कामः सम्पद्यते, तदा अन्यः कामः पुनः तं बाण इव व्याप्नोति; कामः कदापि भोगेन तृप्तिम् न गच्छति। स घृतसम्पूर्णः अग्निः इव, अधिकतरम् वर्धते; कामाभिलाषेण मोहितः जनः सुखम् न प्राप्नोति। यः पृथिवीम् चत्वारः समुद्रान् पर्यन्तम् उपभुङ्क्ते, स शाकुन्तः वृक्षच्छायायां निविष्टः पक्षी इव, तत्र व्याघ्रः वसति यथैव, तथैव सः। यः एकवारम् स्वार्थम् सम्पादितवान्, स पाषाणस्य च सुवर्णस्य च तुल्यः भवति, न तु राजा। जमदग्निः उवाच—यः दानेषु समर्थः सन् अपि दानम् न गृह्णाति, सः तानि शाश्वतानि लोकानि प्राप्नोति, यानि दातृभिः प्राप्तानि; किन्तु यः ब्राह्मणः राजन् धनम् इच्छति, सः महर्षिभिः अनुकम्पनीयः। एवं मोहितः जीवः नरकस्य दुःखस्य भीतिम् न पश्यति; समर्थः अपि दानग्रहणे, तत्र आसक्तः न भवेत्। दानग्रहणेन ब्राह्मणस्य तपः क्षीयते; किन्तु समर्थः सन् यः दानम् न गृह्णाति, सः दातृणां लोकान् प्राप्नोति। दातृभिः यः लोकः प्राप्तः, स एव दानग्रहणं वर्जयतः अपि प्राप्तः। अरुन्धती उवाच—यथा कमलतन्तुः जलमध्ये सदा तिष्ठति, तथा कामः शरीरमध्ये अनन्तः नित्यः च, मूढैः दुःखितैः त्यक्तुम् कठिनः, शरीरस्य क्षये अपि न क्षीयते। सः कामः मृत्युरोगः इव, तं त्यजन्ति ये, त एव सुखम् प्राप्नुवन्ति। चाण्डालः उवाच—बलिष्ठान् भीतः अस्मि, हे महादेवाः, शक्तिमन्तः च दुर्बलान् अपि भीतः अस्मि। पशुमित्रः उवाच—यद् आत्महितम् इच्छन्ति, तदेव बुद्धिमन्तः कर्तव्यम्। इति उक्त्वा, ते सर्वे तानि सुवर्णबीजानि त्यक्त्वा, तेषां फलं परित्यज्य, अन्यत्र गतवन्तः। सर्वे ऋषयः व्रते दृढाः अन्यत्र गत्वा, विचरन्तः मध्ये पुष्करं प्राप्तवन्तः। तत्र आकस्मात् शुनःसखं चरन्तम् ऋषिं आगतम् दृष्टवन्तः; तेन सह वनस्य अन्तर्भागम् किंचित् गत्वा, महत् सरः पद्मैः आवृतम् जलाशयं दृष्टवन्तः। तस्य तटस्थः उपविश्य, शुभम् कर्म विचारयन्तः। तदा शुनःसखः सर्वान् क्षुधार्तान् ऋषीन् सम्बोध्य उवाच—"सर्वे मिलित्वा क्षुधायाः स्वरूपम् वर्णयन्तु।" ऋषयः शुनःसखं प्रति एकत्र उत्तरम् ददुः—"शूलैः, खड्गैः, गदाभिः, चक्रैः, परशुभिः, बाणैः च, तैः यः दुःखम् उत्पद्यते, तदपि क्षुधया विजितम्। श्वासरोगः, कुष्ठम्, क्षयः, पक्षाघातः, ज्वरः, अपस्मारः, शूलः च, तेषां रोगाणां दुःखम् अपि क्षुधा अतिक्रान्तम्। सुवर्णकङ्कणानि, भूषणानि, किरीटानि, चमन्मणिः कुण्डलानि, क्षुधार्तस्य न शोभन्ते। सूर्यकिरणाः भूमौ स्थितम् जलम् यथा आकर्षन्ति, तथा देहस्य नाड्यः उदराग्निना शोष्यन्ते। न शृणोति, न घ्राणम् करोति, न चक्षुषा पश्यति, क्षुधया तप्तः, क्षीणः, मोहितः, शुष्कः। दिशः पूर्वम्, दक्षिणम्, पश्चिमम्, उत्तरम् अपि न विवेचयति। अधः वा, उपरि वा न पश्यति, क्षुधया ग्रस्तः। मूकता, बधिरता, मन्दता, लङ्घता च, तिक्तता, असंयमः क्षुधायाम् जायते। पितरम्, मातरम्, पुत्रान्, भार्यां, कन्यां, भ्रातृम्, स्वजनम् अपि त्यजति, क्षुधार्तः। पितृन्, देवतान्, आचार्यं, आगतान् ऋषीन् अपि न यथावत् पूजयति, न च पश्यति, क्षुधया ग्रस्तः। एतानि अवस्थाः अन्नविहीनानाम् जीवात्मनाम् सम्प्राप्तानि।" तस्मात् श्रद्धया अन्नम् दातव्यम्; एवं ब्रह्मणा एकत्वम् प्राप्य, ब्रह्मणा सह आनन्दति। यः प्रतिदिनम् सम्यक् पक्वम् अन्नम् ब्राह्मणाय ददाति, वा अन्नदानम् पठति, विशेषतः श्राद्धकाले, एकाग्रचित्तः अमावास्यायाम्, पितृभिः सन्निधौ श्राद्धे, तदा सदा तद् श्रावयति। तस्य पितरः सर्वजीवने तुष्टाः भवन्ति, न संशयः; यः देवद्विजातिभ्यः ददाति, सः विमुक्तः भवति। जाग्रतः, प्रमत्तः, वा आकस्मात् आगतः, भक्ति-विहीनः अपि, यः शृणोति, सः पापात् विमुक्तः। ब्राह्मणाः दानेन सम्पन्नाः सुखिनः धर्मे समभागिनः; संयमः, आत्मनिग्रहः, शमः, सत्यम् तत्त्वविद्भिः कथितम्। विशेषतः ब्राह्मणानाम् संयमः शाश्वतधर्मः; संयमः तेजः वर्धयति, शुद्धः संयमः परमः। संयमेन पापात् विमुक्तः, दीप्तः च भवति; यानि तपांसि, यानि शुभानि कर्माणि, सर्वेषु संयमः श्रेष्ठः। संयमः यज्ञफलात् अपि अधिकः; तपः, यज्ञः, दानम् संयमात् एव उत्पद्यते। संयमविहीनस्य वनः किम्, संयमिनः आश्रमः किम्? यत्र संयमी तिष्ठति, तत्र महाश्रमः, वनम्। यः सदाचारः, संयमितेन्द्रियः, सरलः, तस्य आश्रमस्य आवश्यकता किम्? वनमध्ये अपि रागिणः दोषाः जायन्ते; गृहे पञ्चेन्द्रियाणां संयमः तपः। रागविहीनस्य, निरद्वेषस्य, गृहम् एव तपोवनम्। ये धर्मेण जीविकाम् प्राप्नुवन्ति, सदा सन्तुष्टाः, गृहस्थाः, संयमितेन्द्रियाः, अतिथिप्रियाः, शमस्थिताः, तेषां धर्मः गृहे अपि अस्ति।