ततः परमं श्रेयः इच्छन् जनः धनं, यः दुःखरूपं प्रसिद्धं, दूरात् त्यजेत। धर्मार्थं धनस्य यत्नं कुर्वतः अपि, तस्य अयत्नः श्रेष्ठः इति। वस्तुतः, मृदं दूरात् न स्पृशेद् इति उत्तमं, अपि तु तस्य शुद्धिः; धनसम्पादितो धर्मः क्षणभङ्गुरः इति कथ्यते। अन्यस्यार्थे त्यागः, यः हानिसंयुक्तः, स एव मोक्षलक्षणम्। भारद्वाजः उवाच—यथा वृद्धावस्था आगच्छति, केशाः दन्ताः च क्षीयन्ते। किन्तु धनकामना जीवितकामना च वृद्धौ न क्षीयते; नेत्राणि श्रोत्राणि च क्षीयन्ते, तृष्णा तु न क्षीयते। यथा सूचिना वस्त्रे सूत्रं वर्तुलं कृतम्, तथा संसारसूत्रं तृष्णासूचिना आकर्ष्यते। यथा पशोः शरीरे शृङ्गं वर्धते, तथा तृष्णा अनन्ता, अपरिमिता, शतशः दुःखानि जनयति। अधर्मपूर्णत्वात् तृष्णां त्यजेत्। गौतमः उवाच—सन्तुष्टः जनः कर्मफलानि अपि जयति। लोभयुक्तैः चञ्चलैः इन्द्रियैः दुःखेषु पतति; सन्तुष्टचित्तस्य सर्वत्र समृद्धिः। यः पादौ उपानहैः आच्छादितवान्, तस्य पृथिवी चर्ममयी इव; सन्तोषामृतसन्तुष्टस्य सुखं मनसि शान्तिः। धनलोभिनां सुखं कुतः, येषां मनः सर्वत्र धावति? असन्तोषः सर्वदुःखम्, सन्तोषः परमं सुखम्। अतः सुखकामः सदा सन्तुष्टः भवेत्। विश्वामित्रः उवाच—कामानुग्राहिणः कामः यदि सिद्धः, पुनः अन्यः कामः तं बाणवत् आघातयति; भोगैः कामः न तृप्तः। यथा अग्निः घृतस्याहारेण वर्धते, तथा कामः वर्धते; मोहितः कामाभिलाषः जनः सुखं न प्राप्नोति। यथा वृक्षच्छायायां श्येनः स्थितः, तत्र चटकः प्रविशति, तथा भूम्याः भोगः चत्वारः समुद्राः पर्यन्तः अपि, श्येनस्य इव भयम्। यः एकवारं स्वार्थं प्राप्तवान्, तस्य शिलायाः सुवर्णस्य च समता; स राजा न भवति। जमदग्निः उवाच—यद्यपि दानग्रहणस्य सामर्थ्यं अस्ति, तु यः न गृह्णाति, स दानकर्तृभ्यः नित्यलोकान् प्राप्नोति; ब्राह्मणः राजा धनकामना यदि कुर्यात्, तं महर्षयः अनुकम्पया पश्यन्ति। तादृशः मोहितात्मा नरकस्य भयम् न पश्यति; दानं गृह्णाति इति न बन्धनं कुर्यात्। दानग्रहणेन ब्राह्मणस्य तेजः क्षीयते; दानग्रहणस्य सामर्थ्यं यः त्यजति, दातृभ्यः यः लोकः, तं स अपि प्राप्नोति। दातृभ्यः यः लोकः, तं दानग्रहणत्यागिनः अपि प्राप्नुवन्ति। अरुन्धती उवाच—यथा पद्मरज्जुः नित्यं जलस्थः, तथा तृष्णा अनन्ता, नित्यं शरीरे वर्तते; मूढानां त्यक्तुं कठिनं, शरीरक्षये अपि न क्षीयते। सा तृष्णा मृत्युरोगवत्; यः तां त्यजति, स सुखं प्राप्नोति। चाण्डालः उवाच—मम भयम्, ये बलवन्तः तेषां, हे देवाः, बलवान् दुर्बलानां च भयात् भीतः अस्मि। पशुमित्रः उवाच—यः स्वहितं इच्छति, स एव कर्तव्यं कुर्यात्। इति उक्त्वा, तैः सुवर्णबीजानि त्यक्तानि, फलानि परित्यक्तानि। सर्वे ऋषयः, दृढनियमाः, अन्यत्र गच्छन्ति; भ्रमन्तः ते मध्यपुष्करं प्राप्तवन्तः। तत्र आकस्मात् शुनःशखं परिव्राजकं दृष्टवन्तः, तेन सह वनं प्रविष्टवन्तः। तत्र महद् सरः पद्मैः आच्छादितम्, जलाशयं दृष्ट्वा, तस्य तटे उपविष्टाः, शुभमार्गं चिन्तयन्ति। तदा शुनःशखः सर्वान् क्षुधितान् ऋषीन् संबोधितवान्—"सर्वे मिलित्वा क्षुधायाः स्वरूपं वर्णयन्तु।" ऋषयः शुनःशखं प्रत्युवाचुः—"शूलैः, खड्गैः, गदाभिः, चक्रैः, परशुभिः, बाणैः च—" "तैः उपपादितं दुःखं अपि क्षुधया जय्यते; श्वासरोगः, कुष्ठम्, क्षयः, पक्षाघातः, ज्वरः, अपस्मारः, शूलः च—" "रोगैः उपपादितं दुःखं अपि क्षुधया न अतिवर्तते। सुवर्णकङ्कणानि, मुद्रिकाः, किरीटानि, दीप्यमानानि कर्णफलकानि—" "क्षुधितस्य न शोभन्ते। यथा सूर्यकिरणैः भूमिस्थं जलं आकृष्यते—" "तथा जठराग्निना शरीरनाड्यः शुष्यन्ति। न शृणोति, न घ्राणं करोति, न चक्षुषा पश्यति—" "स दग्धः, क्षीणः, मोहितः, शुष्कः, क्षुधया पीडितः। पूर्वदिशं, दक्षिणं, पश्चिमं, उत्तरं च न वेत्ति—" "न अधः, न ऊर्ध्वं पश्यति, क्षुधया ग्रस्तः। मूकता, बधिरता, जडता, लङ्घनता च—" "क्रूरता, असंयमः च क्षुधायाम्। पिता, माता, पुत्रः, पत्नी, कन्या—" "भ्राता, स्वजनः अपि क्षुधया त्यज्यते। पितृणां, देवतानां, गुरोः च सत्कारः न यथावत् क्रियते—" "आगतान् ऋषीन् अपि न पश्यति, क्षुधया ग्रस्तः। एतादृशः दशा अन्नविहीनानाम् देहिनाम्।" अतः श्रद्धया अन्नं दातव्यम्; एवं ब्रह्मणि एकत्वं प्राप्त्वा, ब्रह्मणि सह रमते। यः प्रतिदिनं सुपाकं अन्नं ब्राह्मणाय ददाति, अथवा अन्नदानं पठति, विशेषतः श्राद्धे—" "एकचित्तः, अमावास्यायां, पितृभ्यः उपस्थिते, श्राद्धकाले, सदा श्रावयति।" इति एषा कथा शास्त्रवाक्यैः अनुगता, ऋषिभिः श्रुतिः, तैः उपदिष्टा।