रैभ्यः, बृहस्पतिः, च्यवनः, कश्यपः, भृगुः, दुर्वासाः, जमदग्निः, मार्कण्डेयः, गालवः, उशना, भारद्वाजः, यवकृतः, स्थूलाक्षः, सकलाक्षः, कण्वः, मेधातिथिः, कृतः, नारदः, पर्वतः, स्वगन्धिः, द्विजः च्यवनः, त्रिणम्बुः, शबलः, धौम्यः, शतानन्दः, कृतव्रणः, पुनः जमदग्निः, रामः, अष्टकादयः, कृष्णद्वैपायनः च स्वपुत्रशिष्यैः सहितः—एते सर्वे महर्षयः पुष्करं प्राप्ताः। तत्र सप्तर्षिमठं स्थापयामासुः, यः नियमैः परिवृतः, करुणया तपसा च संयुक्तः आसीत्। तत्र तेषां मध्ये करुणा, विजयः, साहसम्, तपः, सत्यं, क्षमा, सरलता, दया, दानं, स्वाध्यायः—एतानि सर्वाणि प्रतिष्ठितानि। यत् किञ्चिदत्र कर्म क्रियते, तत् परत्र लोकभोग्यं भवति; एतद्विज्ञाय ऋषयः परमार्थे प्रवृत्ताः सन्ति। तत्र नास्तिकाः न गच्छन्ति, न चौराः, न च असंयतात्मानः; न क्रूराः, न निन्दकाः, न कृतघ्नाः, न च अहङ्कारिणः। सत्यव्रताः, तेजस्विनः, साहसिनः, दयालवः, क्षमायाः शिरोमणयः, यज्ञनिष्ठाः, यजनपरायणाः, निराशाः, अहिंसकाः—एवंविधानाः तत्र गच्छन्ति। ये निरामिषाः, निरहंकारिणः च, ते एव पुष्करं यान्ति; तेषां महात्मनाम् न रोगः, न जरा, न मृत्युः। ये तु मोहिता इन्द्रियार्थेषु सक्ता, कामलोभमदद्वेषक्रोधमोहपीडिताः, ते तत्र न प्रविशन्ति। यः समदुःखसुखः, द्वन्द्वातीतः, जितेन्द्रियः, ध्यानयोगनिष्ठः, स एव पुष्करं गच्छति। यथानियमं मठेषु स्थिताः द्विजातयः, नियमपालकाः, तेषां महती लक्ष्मीर्लोका भवन्ति। ये न हिंस्युः कञ्चन प्राणिनं कर्मणा, मनसा, वाचा, ये चातिव दयालवः, सदा प्रियवादिनः; ये सदा अग्निहोत्रनिष्ठाः, अतिथिपूजकाः, स्वाध्यायरताः, स्नानपरायणाः; ये परदारान् मातरः, भगिन्यः, पुत्र्यः इव पश्यन्ति, कामरहिताः च; ये च निन्दिताः अपि कोपं न कुर्वन्ति, नापि प्रतिहिंसन्ति, समदुःखसुखाः, महात्मानः, जितेन्द्रियाः—एते सर्वे, कदाचित् भूमिम् अन्विच्छन्तः, ध्यानमननाभ्यां ब्रह्मलोकं नित्यं पश्यन्ति। काले किञ्चित् महद् अनावृष्टिः अभवत्; तत्र सर्वे जनाः क्षुधया पीडिताः दुःखिता अभवन्। तदा तस्मिन् अन्नरहिते लोके, जीवितरक्षणकामाः, तं मृतबालकं गृह्य, महतीं आपत्तिं प्राप्य, पक्वान्नं चक्रुः। तान् ऋषीन् दुःखितान् दृष्ट्वा, राजा शोकसमन्वितः, समीपं गत्वा एवं वचनम् उवाच— “ब्राह्मणानां दानग्रहणं शास्त्रसम्मतम्, निष्पापं च; तस्मात्, हे मुने, मत्तः दानं गृह्णीत। ग्रामान्, तण्डुलान्, यवान्, अन्नं, रत्नानि, सुवर्णं, गावः, दुग्धदायिन्यः—एतत् सर्वं ददामि; मा मांसं पच, द्विजश्रेष्ठ।” ऋषयः ऊचुः—“राजन्, दानग्रहणं भीषणम्; मधु इव तस्य स्वादः विषसमानः। कथं त्वं अस्मान् ज्ञात्वा मोहितुम् इच्छसि? दश हन्ता सारथिसमानः; दश सारथिनः पताकिनः; दश पताकिनः वैश्या; दश वैश्या राजा। सहस्रपशुवधकः मांसविक्रेता राजा तुल्यः; तस्मात् तस्मात् तस्य दानग्रहणं भीषणम्। यो ब्राह्मणः लोभेन राजनः दानं गृह्णाति, स तमिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु पीड्यते। गच्छ, राजन्, स्वदानेन सह; एतत् अन्येभ्यः दत्त्वा, वयम् अरण्यं यास्यामः।” ततः राजाज्ञया मन्त्रिणः तत्र गत्वा, भूमौ सुवर्णपूर्णानि उदुम्बरफलानि निक्षिप्य, अन्नार्थिनः तान्यपि फलानि गृह्णन्तः आसन्। किन्तु तानि गुरूणि इति ज्ञात्वा, अत्रिः तानि न ग्राह्यम् इति उक्तवान्। अत्रिः उवाच—“न वयं मूढबुद्धयः, न च मन्दधियः; वयं जानिमः एतानि सुवर्णमयानि, वयं जाग्रतः, विवेकिनः च। एतत् लोके धनसुखाय, परत्र वैकुण्ठाय; तस्मात् यः शाश्वतं सुखं इच्छेत्, स न गृह्णीयात्। यः शतगुणितं सहस्रसंयुक्तं सुवर्णमेकत्र गृह्णाति, परदत्तं चेत्, स पातकं प्राप्नोति। सर्वं धान्यं सुवर्णं गोः स्त्रियः चापि भूमौ एकस्य न पर्याप्तम्; तस्मात् तृप्तिं सेवेत।” वसिष्ठः उवाच—“एकस्य तपः संचयः, अन्यस्य धनसंचयः; अत्र तपः संचयः श्रेष्ठः। यदा सर्वं संचयं त्यजति, क्लेशाः नश्यन्ति; संचययुक्तः कश्चन दुःखरहितः न दृश्यते। यावत् ब्राह्मणः अनर्हदानग्रहणं वर्जयति, तावत् तृप्त्या ब्राह्मतेजः वर्धते।” सः दरिद्रतां राजत्वं च तुलायाम् आरोप्य, आत्महितकामस्य दरिद्रता राजत्वात् श्रेष्ठेति मन्यते। कश्यपः उवाच—“ब्राह्मणस्य महद्द्रव्यसम्पद् अनर्थाय भवति। यो ब्राह्मणः धनसमृद्ध्या मोहितः, स श्रेष्ठात् पतति; धनबहुलता मोहं नरकं च जनयति।” एवं तत्र सप्तर्षयः तपसा, सन्तोषेण, दानवर्जनेन, धर्मनिष्ठया च, आत्मतेजः समृद्धिं च प्राप्नुवन्, लोके आदर्शभूताः अभवन्।