एवं उक्तः स पर्वतः सहसा कोपसमन्वितः सूर्यचन्द्रमसोः शत्रुतापनयोः मार्गं रुद्धुम् आरब्धवान्। ततः सर्वे देवा इन्द्रसहिताः समागत्य, उत्तुङ्गमाने तस्मिन् महागिरेः नृपतेः निग्रहे प्रयत्नं कृतवन्तः, किन्तु स तेषां वचांसि न शृणोति स्म। ततो देवा ऋषेः आश्रमं गतवन्तः—स तु महातपाः धर्मात्मा मुनिसत्तमः अगस्त्यः दिव्यतेजसा दीप्तिमान् आसीत्। तत्र समागताः सर्वे देवा तम् अगस्त्यं प्राञ्जलयः इदं वचः ऊचुः— "विन्ध्यः कोपसमाविष्टः सूर्यचन्द्रमसोः पन्थानं तारा-गमने च विघ्नं करोति। त्वत्तः अन्यः कश्चन तं निग्रहीतुं न समर्थः, मुनिश्रेष्ठ।" एवं देववचनं श्रुत्वा स महर्षिः विन्ध्यं पर्वतम् उपसंगम्य, सन्निधौ स्थितं साभिवादनं प्रत्युवाच— "मया प्रदत्तः पन्थाः अभिलषितः, हे परमगिरे, दक्षिणदिशं किञ्चिदर्थं गन्तव्यम्। मम पुनरागमने यथेष्टं वर्धस्व।" इत्युक्त्वा अगस्त्यः दक्षिणदिशं जगाम। पुलस्त्य उवाच—अद्यापि वारण्या दक्षिणा दिशा न त्यक्ता। एतत् सर्वं मया तुभ्यं कथितं, यथा अगस्त्यतेजसा विन्ध्यः न वर्धते, यथापृष्टं त्वया। यथा कालेयाः सर्वैः देवैः अगस्त्याश्रमं प्राप्य विनाशिताः, तथा शृणु मम वचनम्। देववचनं श्रुत्वा मैत्रावरुणिः उवाच— "किमर्थं आगताः? किं वरं इच्छथ?" ततः तेन पृष्टाः देवा मुनिं ऊचुः— "एकं अद्भुतं वरं वाञ्छामः, भगवन्, महर्षे—समुद्रं पिबेम। यदि त्वं महर्षे, महोदधिं सम्पूर्णं पिबसि, तर्हि कालेयबलं दैत्यबन्धून् च वयं संहर्तुम् अर्हामः।" एवं देववचनं श्रुत्वा मुनिः प्रत्युवाच— "एवं भवतु। लोकानां हिताय वाञ्छितं करिष्यामि।" एवं उक्त्वा, स महर्षिः तपसा सिद्धैः मुनिभिः देवैः च सह, जलनिधिं जगाम। मानवाः, नागाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किम्पुरुषाः च महात्मानं तं दृष्टुम् अद्भुतं कर्म कर्तुं समागताः। ते सर्वे मिलित्वा महोदधिं प्रपश्यन्ति—स तु भीमनिनादः, तरङ्गैः नृत्यन्, वातेन उत्प्लवमानः इव प्रतीतिः। फेनराशिभिः हास्यमिव दर्शयन्, सरित्पथे पतन्, विविधजलचरैः पक्षिसंघैः च पूर्णः आसीत्। ततः देवा अगस्त्येन सह, गन्धर्वाः, महाबलिनः नागाः, प्रसिद्धाः मुनयः च महोदधिं समीपे उपविविशुः। समुद्रं प्राप्य, दिव्यः मुनिः वरुणिः समागतान् देवमुनिसंघान् संबोधितवान्। समुद्रस्य रक्षार्थं, अगस्त्यः श्रेष्ठमुनिः उवाच— "लोकानां हिताय, वरुणालयं पिबामि।" "यद् युज्यते भवद्भिः शीघ्रं विधीयताम्," इत्युक्त्वा मैत्रावरुणिः अग्रे प्रस्थितवान्। कोपितः स महर्षिः, सर्वलोकदृष्ट्या, समुद्रं पातुम् आरब्धवान्। समुद्रं पिबन्तं दृष्ट्वा, देवा इन्द्रसहिताः परमाश्चर्यम् अनुभूय, स्तुतिभिः तं पूजयामासुः— "त्वं नः रक्षकः सृष्टिकर्ता च, लोकधारकः, तव प्रसादात् विश्वं परमां स्थितिम् आप्नोति।" एवं पूजितः स महात्मा, गन्धर्वश्रेष्ठैः गीतिमध्ये, दिव्यपुष्पवर्षेण, महोदधिं निर्जलम् अकरोत्। महोदधिं शुष्कं दृष्ट्वा, सर्वे देवा परमं हृष्टाः सन्तः, दिव्यायुधानि गृह्य, दानवान् अभिहत्य, अदम्येन मनसा, हत्वा विजयं प्राप्नुवन्। ते दानवाः, महात्मनः, महाबलिनः, शीघ्रगामिनः, भीमनिनादः, तेषां दिव्यानां देवतानां बलं न शेकुः प्रतिरोधयितुम्। ते दानवाः, देवैः हताः, भीषणनिनादाः, क्षणमेकं घोरं युद्धं कृत्वा, नष्टाः। पूर्वं शुद्धचित्तैः मुनिभिः तपसा दग्धाः, परमशक्त्या युध्यमानाः अपि, देवैः संहृताः। सुवर्णाभरणैः भूषिताः, कुण्डलाङ्गदधारिणः, ते हताः दानवाः किंशुकपुष्पवृक्षवत् शोभन्ते स्म। शेषाः तु दानवाः, कालेयसुतश्रेष्ठाः, पृथिव्याः भगिनीं विदार्य, पातालतलम् आश्रितवन्तः। दानवान् निहतान् दृष्ट्वा, देवा मुनिश्रेष्ठं विविधैः वाक्यैः स्तुत्वा, इदं वचनम् ऊचुः— "तव प्रसादात्, भगवन्, लोकाः परमं सुखं प्राप्ताः; तव शक्त्या महाबलाः घोराः कालेयाः विनष्टाः।" "महर्षे, लोकपोषक, समुद्रं पुनः पूरय; त्वया पीतं जलं पुनः विसृज।" एवं उक्तः स महायशाः मुनिः प्रत्युवाच— "एतत् जलं मया पच्यमानं, अन्येन उपायेन चिन्त्यताम्।" "समुद्रपूरणाय सर्वैः प्रयत्नः क्रियताम्," इत्युक्त्वा, तस्य धीरमतेः वचनं श्रुत्वा, देवा विस्मिताः विषण्णाश्च अभवन्। परस्परं प्रणम्य, महर्षिं नमस्कृत्य, सर्वे जनाः, ब्राह्मणाश्च, यथागतं प्रतस्थिरे; देवा विष्णुसहिताः पितामहम् अन्वगच्छन्। समुद्रपूरणाय ते परस्परं मन्त्रयन्तः, अञ्जलिपुटैः समुद्रपूरणं चर्चयन्तः स्थिताः। तदा ब्रह्मा, लोकपितामहः, तान् समागतान् उवाच— "यथाकामं, यथेष्टं गच्छत, सर्वे देवाः।