ते समये देवाः सर्वे महात्मानं दीप्तिमन्तं मित्रावरुणयोः पुत्रं धर्मनिष्ठं तपसां निधिं स्वकर्मनियुक्तं समुपसृत्य प्राञ्जलयः प्रणेमुः। ते तं प्रार्थयन्तः ऊचुः—“पूर्वे काले, यदा नहुषेण लोकाः संतप्ताः, त्वमेव तेषां शरणं बभूविथ। लोकहितार्थं त्वं देवराज्यं त्यक्तवानसि, हे लोकविनाशनाशन। त्वदाज्ञां लङ्घ्य कोपवशाद् वृद्धिं त्यक्त्वा, सूर्यं प्रत्याख्याय, स महान् विंध्याचलः स्थितवान्। यदा जगत् तमसा संवृतं मृत्युना च पीड्यमानं बभूव, सर्वे प्राणिनः त्वां शरण्यं समुपेत्य परमां शान्तिं प्राप्नुवन्। वयं हि सदा भीताः सन्तः त्वामेव शरणं विन्दामः; तस्मात् अद्य वरेण त्वां याचामहे, वरदः हि त्वमेव।” एवमुक्ते, भीष्मः उवाच—“कस्मात् कारणाद् विंध्यः सहसा कोपसंयुक्तः वृद्धिम् अकरोत्? तद् विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि, महर्षे।” पुलस्त्यः प्रत्युवाच—“सूर्यः महाचलमणिं मेरुं, कनकाचलमुत्तमं, उदये अस्तमये च प्रदक्षिणं करोति स्म। तदनन्तरं, तं दृष्ट्वा विंध्यः पर्वतः सूर्यं प्रत्युवाच—‘यथासौ मेरुः त्वया सदा परिक्रम्यते, तथा ममापि त्वं प्रदक्षिणं कुरु, भास्कर।’ तदा सूर्यः पर्वतराजानं प्रत्युवाच—‘एषा मार्गा मम स्वेच्छया न कृताऽस्ति; नियतं हि ममायं पन्थाः, येन जगत् सृज्यते।’ इत्युक्त्वा, पर्वतः सहसा कोपितः सूर्यचन्द्रयोः मार्गं छादयितुम् उद्यतवान्। ततः सर्वे देवाः सह इन्द्रेण समागत्य, उत्थायमानं तं पर्वतराजानं निग्रहीतुं प्रयत्नं चक्रुः; किन्तु स तेषां वाक्यानि न शृणोति स्म। ततः ते सर्वे मुनिवरस्य धर्मात्मनः अगस्त्यस्य तपस्विनः आश्रमं जग्मुः। तत्र देवाः तमुवाचुः—‘विंध्यः कोपसंयुक्तः सूर्यचन्द्रयोः मार्गं च नक्षत्राणां गतिं च वारयति।’ ‘नान्यः कश्चित् भगवन् ऋषे, तं निग्रहीतुं समर्थः अस्ति।’ इति देववचनं श्रुत्वा, स मुनिः विंध्यं समीपं गत्वा सस्मितमुवाच—‘त्वत्तो मार्गं अहं याचे, परमाचल। दक्षिणां दिशं गन्तुमिच्छामि; मम प्रत्यागमनपर्यन्तं त्वं तिष्ठ। यदा पुनः प्रतिनिवर्तिष्ये, तदा यथेष्टं वृद्धिम् आचर।’ इत्युक्त्वा, अद्यापि दक्षिणदिशं वारुणिः न त्यजति स्म। एवं सर्वं यथा पृष्टं त्वया, विंध्यस्य वृद्धिनिषेधः अगस्त्यतेजसा जातः, इति मया कथितम्। यथा कालेयाः सर्वैः देवैः अगस्त्याश्रमे हतः, तदपि शृणु। तदनन्तरं, देववचनं श्रुत्वा, मैत्रावरुणिः उवाच—‘कस्मिन् हेतुना आगताः? कं वा वरेण याचितुं इच्छथ?’ इति। तेनैवमुक्ताः, देवाः मुनिं प्रार्थयामासुः—‘एकं अद्भुतं वरं वाञ्छामः, भगवन्, महात्मन्—सागरपानमिच्छामः। यदि त्वं महर्षे, महोदधिं सम्पूर्णं पिबसि, तदा वयं कालेयबलं दानवान् च स्वबन्धुभिः सह निहन्यामः।’ मुनिः देववचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच—‘एवं भविष्यति; यद् इदं जगतां हिताय, तत् करिष्यामि।’ एवमुक्त्वा, स महर्षिः तपसा सिद्धैः मुनिभिः सह, देवैः च सह, महोदधिं जलनिधिं जगाम। तं दृष्टुं मानवाः, सर्पाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किम्पुरुषाश्च, तं महात्मानं तदद्भुतदर्शनाय अनुजग्मुः। तत्र ते सर्वे सागरं ददृशुः, भीमस्वनं, ऊर्मिभिः नृत्यन्तं, वातेन उत्प्लुतमिव। स तु फेनराशिभिः हसन्निव, स्रोतःसु पतन्निव, विविधानां जलचराणां पक्षिणां च समूहैः पूर्णः प्रतीतवान्। तत्र देवाः अगस्त्येन सह, गन्धर्वाः, महाविषाः, महर्षयश्च, तं महोदधिं उपविविशुः। तदा वारणिर्देवर्षिः समागतान् देवर्षीन् प्रति सागरतीरे वचनमुवाच। सागरस्य रक्षार्थं, अगस्त्यः प्रवरः मुनिः उवाच—‘लोकहिताय अहं वारुणालयं पातुमिच्छामि।’ ‘यदस्ति कार्यं भवद्भिः, तत् शीघ्रं व्यवस्यत।’ इत्युक्त्वा, मैत्रावरुणिः अग्रे जगाम। स कोपितः, सर्वलोकदृष्ट्या, सागरं पपौ। सागरपानं दृष्ट्वा, देवाः सह इन्द्रेण, परमं विस्मयं प्राप्य, तं स्तुतिभिः पूजयामासुः—‘त्वमेव नः त्राता, स्रष्टा, जगतः धारयिता; तव प्रसादात् विश्वं परमं पदं प्राप्नोति।’ इत्येवं देवैः पूजितः, महात्मा अगस्त्यः गन्धर्वमुख्यैः गीतिः श्राव्यमानः, दिव्यपुष्पवर्षेण च पूजितः, महोदधिं निर्जलं कृतवान्। सागरं शुष्कीकृत्य दृष्ट्वा, सर्वे देवाः परमं हृष्टाः बभूवुः; दिव्यायुधानि गृहीत्वा, दानवान् कालेयांश्च, निर्भयमनसः, निहत्य। ते दानवाः, महात्मानः, महाबलाः, शीघ्रगामिनः, भीमस्वनाः, देवबलं न सहन्ते स्म। तेन हतान् दानवान् देवाः, भीषणनादैः क्षणमिव घोरयुद्धं कृत्वा, पराजितवन्तः। पूर्वं शुद्धचित्तैः मुनिभिः तपसा दग्धाः सन्तः, परमप्रयत्नेनापि, देवैः विनाशिताः। ते हताः दानवाः, सुवर्णाभरणैः, कुण्डलैः, केयूरैः च शोभमानाः, भूधरेषु किञ्शुकवृक्षवद् विभान्ति स्म।