अत्यन्ततृषार्तः सर्वत्र निषिद्धः कीर्तिमुखस्य तस्य धैर्ययुक्तं कर्म भक्तिं च दृष्ट्वा भगवान् तेन तुष्टः सन्ददर्श, तं प्रति उवाच— “मम देवालये सदा निवस; यः कश्चित् मम सन्निधौ तव चिन्तनरहितः स्यात्, स शीघ्रं पतिष्यति।” इत्युक्त्वा भगवान् तत्रैव अन्तर्धानं जगाम; तस्मिन् क्षणे देवाः शम्भोः शिरसि पुष्पवर्षं चक्रुः। एवं तत्र त्रिशूलपाणेः सभायां अद्भुतं तद्वृत्तं दृष्ट्वा स्वयं स्वर्भानुः विस्मितो भूत्वा देवाधिदेवं पुनरपि पप्रच्छ— “हे भव, योगिभिः लब्धः त्वं स्वसंयमेन स्थितः, तव स्पर्शेन्द्रियाणि कथं बलात् स्पृशन्ति? त्वं इन्द्रियैः पूजितः, किन्तु विषयैः कथं गम्यसे? ब्रह्मादिभिः सर्वलोकपालैः त्वं पूजां गृह्णासि, त्वं तु न कञ्चन पश्यसि, न च कञ्चन पूजयसि। भगवन्, कथं त्वं लोके भिक्षाटनरूपेण स्थितः? योगिनां नाथ, सुन्दरीं गौरीं गुप्त्वा धारयसि— तां मम दत्त्वा। अधुना स्कन्दलम्बोदरयोः सहितः भिक्षापात्रं गृह्य गृहान् गृहान् सदा विचर।” एवं बहुधा रहुः भगवतः समीपे उक्त्वा, भगवान् तु तच्छ्रुत्वा मौनं बभूव। ततो रहुः तं मौनिनं विहाय नन्दिं प्रति उवाच— “त्वं मन्त्री सेनापतिश्च, भीममुख, ध्वजधारिन्। एवं कृत्यदोषं कृत्वा त्वं शुद्धः स्याः; अन्यथा कोपेन रणाङ्गणे इन्द्रवत् निपातितो भविष्यसि।” एतद्वचनं श्रुत्वा नन्दिः भगवतः समीपं गत्वा तस्य त्रिशूलधरस्य मनोऽभिप्रायं भ्रूविलासेनैव बुबोध। स गण्याधिपः नन्दिः प्रणम्य रहुं प्रेषयामास; ततः स जालन्धरं गत्वा, स्वर्भानुना सह यद्वृत्तं, तथा गौरीरूपस्य मोहिन्याः वृत्तान्तं विस्तारतः निवेदयामास। तस्मिन्नेव काले नारदः उवाच— “तदा नारायणः प्रभुः वाल्कलवसनं धारयन् आसीत्; तस्य द्वितीयः परिचारकः फलं हस्ते कृत्वा उपागच्छत्। तौ दृष्ट्वा कामदूत्या हरिणाक्ष्या दुःखितया विलप्यमानां श्रुत्वा, उभौ तां प्रति उक्तवन्तौ— ‘मा भैषीः, शुभे! रक्षणाय वयं आगताः। कथं त्वं एतस्मिन् भीषणवनं दुष्टजनसेवितं प्रविष्टा?’” एवं तां सान्त्वयित्वा, माधवः तं दैत्यं प्रति उवाच— “मुञ्चैतां सुमधुरस्मितां सौम्याङ्गीं, पापाचरणं त्यज। हे दुष्ट, किं कर्तुमिच्छसि? किम् अखिललोकनेत्राणि भक्षयितुम् इच्छसि? धर्मबलात् अस्यां भूमौ भूषणं नास्तु; अद्य लोको निरालोकः स्यात्, कामः च मदहीनः। वृन्दां वनमध्ये हत्वा कर्तव्यम्; अतः शीघ्रं सुखमन्दिरस्य देवीं विमुञ्च।” हरिवचनं श्रुत्वा दैत्यः कोपात् प्रत्युवाच— “यदि त्वं समर्थः, तर्हि अद्यैव एनां मम पाशात् मोचय।” माधवस्य वचनं समाप्तमात्रेण, भगवान् कोपदृष्ट्या तम् दैत्यं भस्मसात्कृतवान्, वृन्दा तु तस्मात् दूरं स्थितवती। तदा जगन्नाथस्य मायया विमोहिता सा उवाच— “कः त्वं करुणासिन्धो, येन मम रक्षणं कृतम्?” तव मधुरवचनैः दैत्यविनाशेन च मम देहमानसदुःखं, तापः च शमितः। तव तपोवनमध्ये अहं तपः करिष्यामि, तपोनिधे।” तपस्वी उवाच— “अहं भारद्वाजस्य पुत्रः देवशर्मा नाम्ना विख्यातः; सर्वसुखानि परित्यज्य एतद् भीषणवनं प्राप्तः। एषा बालानना मम शिष्यः, अत्र प्रियाः स्थिताः; अन्ये अपि मम शिष्याः, यथेष्टं रूपाणि धारयितुं शक्ताः। यदि त्वं मम आश्रमे तपः कर्तुम् इच्छसि, आर्ये, तर्हि अन्यं वनं गच्छामः, एष स्थलः राजतः दूरे अस्ति।” एवं राजपत्न्याः प्रति उक्त्वा, हरिः पूर्वदिक् गतवान्; राजा तु शनैः भूतप्रेतसमाकीर्णवनं प्रविष्टः। वृन्दा अश्रुपूर्णलोचना तस्य पृष्ठतः अनुगता; कामदूता अपि पृष्ठतः गच्छन्ती ‘मां प्रतीक्षस्व’ इति उक्तवती। एतस्मिन्नन्तरे, तस्मिन्वने दुष्टः पापरूपः जनः जालं प्रसार्य जीवजन्तुभिः शीघ्रं पूरितम्। स पापाचार्यः तद् जालं आकृष्य, तत्र बद्धान् जीवांश्च मुक्त्वा विसर्जितवान्। तस्मिन् काले, स व्याधः तयोः स्त्रियोः दृष्ट्वा, कामदूतां प्रति उवाच— “देवि, तव सखी मम समीपं आगत्य हस्तं गृह्णातु।” एतद् श्रुत्वा वृन्दा तं विकृताननं दृष्ट्वा, भीतिवातेन कम्पिता सिन्धुप्रियाङ्गना तं निरीक्ष्य, त्रस्ता सखी सह वनं प्रज्वलन्ती धावितवती। तयोः सखी सह धावन्त्याः, तपस्विनां आश्रमं प्राप्तवती। तत्र तपस्विनां वने सा अत्यद्भुतं दृश्यं दृष्टवती— सुवर्णकायाः विहगाः नानारवैः कूजन्तः। सुवर्णपद्मैः समृद्धं सरः, सुवर्णमयी भूमिः, क्षीरवाहिन्यः नद्यः, मधु स्रवमाणानि वृक्षाः च। शर्करास्तुप्रस्तराः, मिष्टान्नानि, विविधानि भोज्यानि, नानाविधानि भूषणानि च संपूर्णानि। दिव्यानि आयुधानि गगने विचरन्ति; तृप्तवानराः क्रीडन्ति, उपरि अधः च प्लवन्ति। वृन्दा तत्र रम्ये मठे, व्याघ्रचर्मासने स्थितं, त्रैलोक्यप्रकाशं मुनिं दृष्टवती।