तदा स सिंहः तीक्ष्णदंष्ट्रः विकटमुखः भयानकः च स्थिता आसीत्। तस्य मध्ये, तस्याः पुत्रः, हे बालक, शीघ्रगामी, उत्तानपुच्छः इव, तत्र आगच्छत्। स मातरं पुरतः आगत्य सिंहस्य अग्रे स्थित्वा तस्थौ। पुत्रम् आगतम् दृष्ट्वा, सा गौः मृत्युम् पुरतः स्थितम् इव अपश्यत्। सिंहं दृष्ट्वा, गौः इदं वचनं उवाच— "हे पशुराज, अहम् सत्यधर्मनिष्ठा इह आगता। त्वं यथेष्टं कुरु, मम मांसं भक्षय, आत्मनः जातिं पोषय, मम रक्तं पिब। मम मृत्युः सति, हे महोदय, तदा एतं वत्सं भक्षय।" सिंहः उवाच— "स्वागतं ते, हे सत्कर्मणा गौः, सत्यम् वक्त्री। सत्यनिष्ठानां कदाचित् अनिष्टं न भवति। यत् पूर्वं उक्तवती, तत् सत्यम्, पुनः आगता।" "एतस्मात् कारणात्, अहं जिज्ञासाम् कुर्वे, कथं पुनः आगता। सत्यं परिक्षितुं, पुनः त्वां प्रेषितवान्। अन्यथा, मम समीपे आगत्य, कथं जीविता निर्गता? सत्यस्य अन्वेषणाय मम जिज्ञासा अभवत्। अतः, सत्येन त्वं मया विमुक्ता। त्वं मम भगिनी, तव पुत्रः मम भानुजः।" "हे शुभे, उपदेशं मम दत्तवती, अहं पापकर्मा अपि; लोकाः सत्ये स्थिताः, धर्मः अपि सत्ये स्थितः। सत्येन, गौः दुग्धधारा विमोचयति, प्रियं नैवेद्यं; धन्यः स गोपालः यस्य दुग्धेन जीवति। धन्याः ते भूमयः, हे शुभे, यत्र तव तृणं वर्धते; धन्याः, पूर्णाः च ते येषां तेन उपकारः कृतः।" "ये तव दुग्धं पिबन्ति, तैः जन्मसारः लभ्यते। सिंहः, प्रतिपत्तिं लब्ध्वा, अत्युत्तमं विस्मयं प्राप्तवान्। एषा आज्ञा अस्माकं, देवैः दर्शितं सत्यम्। गोसत्यं दृष्ट्वा, जीविते मम इच्छा नास्ति।" "अतः, अहं तं कर्म करिष्यामि, येन पापात् विमुक्तः स्याम्। मया सहस्राणि शतानि जीवितानि भक्षितानि। मार्गम् इच्छन्, गाम् त्यक्त्वा, गोसत्यं दृष्ट्वा, पापी, दुष्टाचारी, क्रूरः, जीवितनाशकः अस्मि।" "किं लोकान् गच्छामि, एतादृशं पापकर्म कृत्वा? तीर्थस्थलान् गच्छामि, पापपरिहाराय। पर्वतम् आरोह्य, आत्मानम् पतयामि, वा अग्निम् प्रविशामि। हे गौः, किं तपः करिष्यामि, येन पापम् शुद्ध्येत्?" "अतः, संक्षेपेण उपदिश, दीर्घवचनस्य समयः नास्ति। गौः उवाच— कृतयुगे तपः प्रशस्तम्, त्रेतायाम् ज्ञानम् एव। द्वापरे यज्ञः कथ्यते, कलियुगे दानम् एव। सर्वदानानां मध्ये, एषा दानम् उत्तमम्।" "सर्वभूतानां अभयदानात् महत्तरो दानम् नास्ति। यः जीवेषु अभयम् ददाति, चराचरेषु, स सर्वभयात् विमुक्तः, परमं ब्रह्म प्राप्नोति। अहिंसया तुल्यं दानम् नास्ति, अहिंसया तुल्यं तपः नास्ति।" "यथा सर्वाणि पदानि गजपदे लीयन्ते, तथा सर्वधर्माः, हे सिंह, अहिंसायाम् लीयन्ते। योगवृक्षस्य छाया त्रिविधं तापं नाशयति; पुष्पाणि धर्मज्ञानम्, फलानि स्वर्गमोक्षौ।" "त्रिविधतापदग्धस्य योगवृक्षछाया स्मर्यते; परमं निर्वाणम् प्राप्तः, दुःखेन न बाध्यते।" "एवं, सर्वोत्तमं हितम् संक्षेपेण उक्तम्। सर्वं ज्ञातम्, पुनः मां पृच्छसि।" सिंहः उवाच— "कदाचित् मृगस्य शापेन सिंहरूपे स्थितः। प्राणिनां वधेन, सर्वस्मृतिः नष्टा। तव संगात्, उपदेशेन, पुनः स्मृतिर्जाता। सत्येन, त्वं अपि परमगतिकां प्राप्स्यसि।" "अतः, पुनः पृच्छामि, यत् हृदये शतवर्षं स्थितम्, हे शुभे, चिन्तितम्। तव सौभाग्ययोगेन, कदाचित् दिव्ये स्वर्गे, धर्मस्य अधिष्ठानम् स्थापितम्, सत्पथेन।" "किं तव नाम? कथय, अहं अज्ञः, हे साध्वी। गौः उवाच— मम नाम स्वामिना नन्दा इति दत्तम्।" "अधुनाः त्वं 'नन्दाम् भक्ष्यामि' इति वदसि; किं कारणम् तस्मात् स्थितः?" नन्दा नाम श्रुत्वा, शापः भंगः अभवत्, विनष्टः च। स पुनः राजत्वम् प्राप्तवान्, बलरूपसम्पन्नः च।" एतस्मिन्नेव काले, धर्मः, तां सत्यवादिनीं ज्ञात्वा, तत्र आगत्य गौः प्रति उवाच— "सत्येन प्रेरितः अहं धर्मः इह आगतः।" "नन्दा, वरम् वृणु; भवतु ते शुभम्। यत् परमं वरम् इच्छसि, तं पृच्छ।" एवं उक्ता, सा देवी नन्दा वरम् याचति— "तव कृपया, हे निष्पाप, अहं परमं स्थानम् प्राप्स्यामि, अयं पुण्यतीर्थः ऋषिभ्यः धर्मदायकः भवतु।" "च तत्र नदी, मम नाम्ना, नन्दा सरस्वती इति प्रसिद्धा भवतु। हे देवेश, वरं दत्त्वा, यत् इच्छितम् तत् पूर्णम्।" पुलस्त्यः उवाच— तस्मिन्नेव क्षणे, सा देवी सत्यस्थानं गत्वा, प्रभञ्जनः अपि पूर्वराज्यं पुनः प्राप्तवान्। नन्दा स्वर्गं गत्वा, नन्दा सरस्वती नदी अभवत्, अतः सा नन्दा सरस्वती इति विद्वद्भिः कथ्यते। सरस्वती पुनः तस्मात् खर्जूरवनात् निर्गत्य, दक्षिणदिशं प्रवहन्ती, पृथिवीं प्लावयति।