ततः द्वारं उद्घाट्य तया मानुष्या स्त्री तैः दृष्टा, सा न देवी, न गन्धर्वी, नासुरी, न च नागकन्या आसीत्। पूर्वं तादृशी स्त्री न कदापि दृष्टा, हे विप्रश्रेष्ठ; तस्याः भगवत्याः उपदेशेन षट्तिलव्रतम् आचरितम्। सत्येन व्रतेषु तया स्त्रिया क्षणेनैव सौन्दर्यं तेजश्च, भोगमोक्षफलानि च प्राप्तानि। तिलदानस्य प्रभावेन सा स्त्री धनं धान्यं वस्त्रं सुवर्णं रजतं च सर्वसमृद्धिसम्पन्नं गृहम् अपि अलभत। सौन्दर्यतेजसा युक्ता सा क्षणेनैव तथा जाता। अतिशयेन लोभः न कर्तव्यः, न च धनार्थं मिथ्याचारः; यथाशक्ति तिलं वस्त्रं च दातव्यं। एवं जनः प्रतिजन्म आरोग्यं लभते; न दरिद्रता, न दुःखं, न चापद् विद्यते। द्विजोत्तम, एवं षट्तिलव्रतम् आचरता संशयः नास्ति—तिलदातुः एषः फलप्राप्तिः। सर्वपापेभ्यः जनः सहजेन मुक्तः भवति; यथाविधि पात्रे दानं पापं नाशयति। न हानिः, न च काये श्रमः, नृपश्रेष्ठ। श्रीकृष्णः उवाच—विजयायाः माहात्म्यं तस्य महाफलं त्वया श्रुतम्, हे कृष्ण। अधुना फाल्गुनशुक्लपक्षे यत् भवति, तस्य नाम वद। श्रीकृष्णः पुनः उवाच—धर्मपुत्र महाभाग, शृणु; मम पूर्वं मांधातृणा वसिष्ठेन च पृष्टं यद् अहं वदामि। राजन्, फाल्गुनमासस्य विशेषपुण्यं कथितम्; आमलकीव्रतम् वैष्णवलोकप्राप्तिफलप्रदं भवति। आमलकीतरुमधः गत्वा, तत्र रात्रौ जागरणं कर्तव्यम्; तेन जागरणेन सहस्रगवां दानफलम् आप्यते। मांधाता उवाच—द्विजश्रेष्ठ, कदा एषा आमलकी उत्पन्ना? सर्वं मे कथय, महत् कौतूहलं मे। किमर्थं एष वृक्षः शुद्धः? कथं पापं नाशयति? कथं जागरणेन सहस्रगवां दानफलं लभ्यते? वसिष्ठः उवाच—महाभाग, कथयामि यथा एषा आमलकी, महावृक्षः सर्वपापनाशिनी, पृथिव्याम् अभवत्। कदाचित् एकस्मिन् सागरे स्थिते, चराचरं सर्वं नष्टम् आसीत्; देवानां दानवानां नागराक्षसानां च गणाः अपि नासन्। तत्र देवेशः परमात्मा नित्यः ब्रह्मणः परमपदं, आत्मनः अक्षयस्थानं, अगच्छत्। तदा जाग्रतः ब्रह्मणः मुखात् एकं चन्द्रसदृशं बिन्दुं निष्क्रान्तं पातितं च पृथिव्याम्। तस्मात् बिन्दोः स्वयमेव महती धात्रीवृक्षः, शाखाशाखायुतः, फलभारविनम्रः, उत्पन्नः। सर्वेषां वृक्षाणां प्रथमोत्कर्षः ब्रह्मणा उद्घोषितः; ततः अनन्तरं प्रजाः सृष्टाः। तदा भगवाञ्जगद्गुरुः देवः, देवान् दानवान् गन्धर्वान् यक्षान् राक्षसान् नागांश्च, शुद्धान् महर्षींश्च ससर्ज। तत्र देवाः, यत्र हरिप्रियः धात्रीवृक्षः तिष्ठति, आगच्छन्; तां दृष्ट्वा ते महाभागाः परमाश्चर्येण पूर्णाः अभवन्। ते तत्र स्थित्वा चिन्तयामासुः—"न वयं एतं वृक्षं विद्मः" इति। एवं चिन्तयतां तेषां, अकाशवाणी अभवत्— "एषा आमलकी वृक्षः, वैष्णवानां श्रेष्ठः; केवलं स्मरणेन गवां दानफलं लभ्यते। स्पर्शनेन पुण्यं द्विगुणं, धारणे त्रिगुणं; अतः आमलकी यत्नेन सदा सेव्या। एषा सर्वपापनाशिनी, वैष्णवी, पापकृद् विनाशिनी; तस्याः मूले विष्णुः स्थितः, तस्योपरि ब्रह्मा। तस्याः काण्डे पुण्यः रुद्रः, शाखासु सर्वे ऋषयः, उपशाखासु देवताः। पत्रेषु देवाः, पुष्पेषु मरुतः, फलेषु सर्वे प्रजापतयः स्थिताः। एषा धात्री मया सर्वदेवमयी वर्णिता; अतः सा विष्णुभक्तैः पूज्यतमा।" ऋषयः ऊचुः—"कः त्वम्? न वयं जानिमः। किमर्थं आगतः? देवो वा अन्यः कश्चिद्? यथातथ्यं वद।" वाणी प्राह—"अहं विष्णुः नित्यः, सर्वभूतभविष्यसृष्टा; भवन्तः विस्मिताः पृच्छन्तः इति आत्मानं प्रकाशयामि।" एवं देवेशस्य वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मणः पुत्राः तत्रारभन्त स्तुतिं कर्तुम् अनादिनिधनं देवं प्रति—"सर्वभूतात्मने नमः, परात्मने नमः; अच्युताय, नित्याय, अनन्ताय पुनःपुनः नमः। दामोदराय, बुद्धये, यज्ञपतये पुनःपुनः नमः।" एवं मुनिभिः स्तुतः भगवान् हरिः तुष्टः अभवत्। तान् महर्षीन् उवाच—"किं वरं वाञ्छथ?" ऋषयः ऊचुः—"यदि त्वं तुष्टः, भगवन्, अस्माकं हिताय— "स्वर्गमोक्षप्रदं व्रतम्, धनधान्यप्रदं पुण्यं, आत्मतुष्टिकरं च व्रतं ब्रूहि।" "सुलभं महाफलप्रदं व्रतानां श्रेठ्ठमेकं, येन कृतं त्वयि लोके विष्णुलोके समादृतः भवति।" विष्णुः उवाच—"यदि फाल्गुनशुक्लपक्षे द्वादशी पुष्ययोगेन युता, सा तिथिः परममङ्गला, महापापनाशिनी। तदा विशेषव्रतं कर्तव्यम्; शृणु, द्विजश्रेष्ठ! आमलकीवृक्षं सम्प्राप्य तत्र रात्रौ जागरणं कर्तव्यम्।