सा तु स्त्री, यदा किल मृत्तिकापिण्डं दत्त्वा रमणीयं गृहं प्राप्तवती, तत्र तस्यां न किंचित् धान्यराशेः चिन्हमपि दृष्टवती, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। सा यावत् तद्गृहं परितः निरीक्ष्य, किञ्चित् तत्र न पश्यति स्म; ततो गृहात् निर्गत्य मम समीपमागता, हे ब्राह्मण। सा तु महाक्रोधेनाभिभूता इदं वचनमुवाच— "मया बहुव्रतानि, घोराणि तपांसि, नानाविधानि उपवासानि च कृतानि।" "सर्वलोकपालकः भगवान् पूजितः संतुष्टश्च; तथापि मम गृहे किञ्चित् न दृश्यते, हे जनार्दन।" तदा मया तामुक्तं— "गच्छ स्वगृहं, हे महाव्रते; शीघ्रं curiosity-युक्ताः बहवः तव समीपं आगमिष्यन्ति।" "देवानां भार्याः अपि विस्मितचित्ताः त्वां द्रष्टुं आगमिष्यन्ति; ताः द्वारं न उद्घाटय, यावद् षट्तिलव्रतस्य माहात्म्यं न कीर्तयन्ति।" एवं मया उक्ता सा मानुषी स्त्री स्वगृहं गतवती; तस्मिन्नन्तरे, हे वाडव, देवानां पत्न्यः तत्र आगच्छन्। ताः तत्र उक्तवत्यः— "वयं त्वां द्रष्टुं समागताः; द्वारं उद्घाटय, हे सुन्दरी, यथा त्वां पश्येम।" सा मानुषी स्त्री प्रत्युवाच— "यदि यूयं मां द्रष्टुमिच्छथ, तर्हि षट्तिलव्रतस्य माहात्म्यं विशेषतः कीर्तयित्वा द्वारं उद्घाटयिष्यामि।" श्रीकृष्ण उवाच— तासां काचित् षट्तिलैकादशीव्रतं तत्र कीर्तयामास; अन्यया तत् वर्णितं, एवं मया मानुषरूपेण तत्र द्रष्टव्या अभवम्। ततः द्वारं उद्घाट्य, सा मानुषी स्त्री ताभिः दृष्टा; सा न देवी, न गन्धर्वी, नासुरी, नापि नागकन्या आसीत्। पूर्वं तादृशी स्त्री कदापि न दृष्टा, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ; तासां देवीभिः उपदिष्टेन षट्तिलव्रतेन सा स्त्री कृतव्रता अभवत्। सत्येन व्रतेन सा स्त्री कषणमात्रेण सौन्दर्यं तेजश्च प्राप्तवती, भोगमोक्षफलानि च लब्धवती। तिलदानस्य प्रभावेन सा स्त्री धनं, धान्यं, वसनानि, सुवर्णं, रजतम्, सर्वसमृद्धियुतं गृहं च प्राप्तवती। सौन्दर्यतेजसा युक्ता सा क्षणेनैव तादृशी जाता। अत्यर्थलोभं न कर्तव्यं, न च धनार्थं मायां प्रपद्येत; यथाशक्ति तिलवस्त्रादिकं दातव्यम्। एवं कुर्वन् जनः प्रतिजन्म आरोग्यं प्राप्नोति; न तत्र दरिद्रता, न दुःखं, नापि अमंगलं। हे द्विजश्रेष्ठ, एवं षट्तिलव्रतं यः पालयति, तिलदातुः अयं निष्कर्षः संदेहं नास्ति। सर्वपापात् सहजमेव विमुक्तिः स्यात्; योग्याय दानेन नियमानुसारं सर्वपापविनाशः स्यात्। न हानिः, न च कलेवरस्य क्लेशः, हे राजश्रेष्ठ। श्रीकृष्ण उवाच— विजया-व्रतस्य माहात्म्यं फलं च त्वया श्रुतम्, हे कृष्ण। अधुना फाल्गुनशुक्लपक्षे यद्व्रतं भवति, तत् नाम वद। श्रीकृष्ण उवाच— हे धर्मपुत्र, महाभाग, शृणु; यत् मया पूर्वं पृष्टं माण्डातृणा महर्षिणा वसिष्ठेन च, तत् ते कथयामि। हे राजन्, फाल्गुनस्य विशेषमाहात्म्यं वर्णितम्; आमलकीव्रतं तु विष्णुलोकप्राप्तिफलदं भवति। आमलकीतरुमूले गत्वा तत्र रात्रौ जागरणं कर्तव्यम्; तेन जागरणेन सहस्रगवां दानस्य फलं लभ्यते। माण्डाता उवाच— हे द्विजश्रेष्ठ, कदा आमलकी जाताऽभूत्? सर्वमेतद्वद, महोदय, मम जिज्ञासा महान्। किमर्थं सा वृक्षः शुद्धः? कथं पापं नाशयति? किमर्थं जागरणेन सहस्रगवां दानफलं लभ्यते? वसिष्ठ उवाच— हे महाभाग, कथयामि ते यथाऽयं आमलकी, महावृक्षः, सर्वपापनाशकः, पृथिव्यामुत्पन्नः। कदाचित् सर्वं स्थावरजङ्गमं विनष्टं, एक एव समुद्रः आसीत्; देवदानवनागराक्षसगणाः अपि तत्र नासन्। तत्र देवेशः, परमात्मा, नित्यः, ब्रह्मणः परमपदं, अक्षरात्मनः धाम, गतवान्। तदा तस्य जाग्रतः ब्रह्मणः मुखात् एकः सोमप्रभः बिन्दुः निष्क्रान्तः, स पृथिव्यामपतत्। तस्मात् बिन्दोः स्वयमेव महती धात्रीवृक्षः उत्पन्नः, शाखाप्रशाखायुतः, फलेन नतमस्तकः। सर्ववृक्षाणां प्रथमं उत्पत्तिं ब्रह्मणा घोषितम्; ततोऽन्ये प्रजाः सृष्टाः। भगवानेव देवः, तदा देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसान्, नागांश्च, शुद्धान् महर्षींश्च ससर्ज। तत्र देवाः आगच्छन्, यत्र धात्रीवृक्षः हरिप्रियः स्थितः; तां दृष्ट्वा ते महाभागाः परमविस्मिताः अभवन्। ते तत्र स्थित्वा चिन्तयामासुः— "न वयं एतं वृक्षं विद्मः।" एवं चिन्तयतां तेषां, आकाशवाणी अभवत्— "एषा आमलकी, वैष्णवानां श्रेष्ठवृक्षः; स्मरणमात्रेण गवां दानफलं लभ्यते।" "स्पर्शनेन पुण्यं द्विगुणं, धारणे त्रिगुणं; अतः आमलकी सदा यत्नेन सेवनीया।" "सर्वपापनाशिनी, वैष्णवी, दुष्टनाशिनी; तस्याः मूलस्थाने विष्णुः स्थितः, तस्योपरि ब्रह्मा।" "तस्याः काष्ठे भगवाँस्त्र्यंबकः स्थितः; शाखासु सर्वे ऋषयः, प्रशाखासु देवताः।" "पत्त्रेषु देवाः, पुष्पेषु मरुतः; फलेषु सर्वे प्रजापतयः प्रतिष्ठिताः।" "एषा धात्री मया सर्वदेवतामयी वर्णिता; अतः सा विष्णुभक्तैः परमपूज्या।" एवं तु श्रीकृष्णेन धर्मपुत्राय फाल्गुनशुक्लपक्षे आमलकीव्रतस्य माहात्म्यं, तिलदानस्य च प्रभावः, षट्तिलव्रतस्य च फलश्रुतिः, भक्तिपूर्वकं कथितम्।