यत्र पितामहः स महान् यज्ञकर्म अकरोत्, तत्र तेषां श्रेष्ठीनां ऋषीणां सिद्ध्यर्थं महानदी सरस्वती अपि समुपाजगाम। यत्र यत्र ब्रह्मणा वह्निकुण्डेषु यज्ञः कृतः, तत्र तत्र सा सरस्वती स्वजलैः तान् सर्वान् क्षेत्रान् आप्लाव्य ततः पुनः निर्गता। तस्मिन् पुण्ये क्षेत्रे पुण्यशीला सरस्वती पुष्करे समुत्पन्ना, तथा हि तद्व्याप्तिः वायुनैव, यः जगतः प्राणः, सम्पादिता इति श्रूयते। सा शुभा पावनसरित् सरस्वती तं क्षेत्रं सम्प्राप्य तत्रैव तिष्ठति, सा देवी मर्त्यानां पापनाशिनी। ये पुण्यकर्माणि कुर्वन्ति, ये च पुष्करे स्थितां सरस्वतीं पश्यन्ति, ते घोरं पतनं न प्राप्नुवन्ति। यः च श्रद्धया तत्र स्नानं करोति, स ब्रह्मलोकं प्राप्य ब्रह्मणा सह रमते। यः तत्र ब्राह्मणाय प्रियं दधि ददाति, स अग्निलोकं गच्छति, तत्र रम्यं सुखं भुञ्जानः। यः श्रद्धया शुभं वस्त्रं द्विजाय ददाति, स वस्त्रदानस्य दशगुणं फलं लभते। शुद्धचित्तः पुरुषः, ज्येष्ठकुण्डे स्नात्वा, पितॄन् पिण्डोदकं च समर्प्य, तान् सर्वान् अपि नरकात् उद्धरति। तस्मिन् शुद्धे पितृक्षेत्रे पुण्यां सरस्वतीं सम्प्राप्य, किं अन्यत् क्षेत्रं कामयेत? एवं ब्रह्मपुत्रेण प्रोक्तम्। येन स्नानेन सर्वेषु तीर्थेषु फलं लभ्यते, तदेव सर्वं मनुष्यः ज्येष्ठकुण्डे एकस्नानेन प्राप्नोति। किम् अधिकं वक्तव्यम्? क्षेत्रं, तीर्थं, शुभमार्गः—यः एषां त्रयाणां प्राप्तिः, स परमं पदं प्राप्नोति। यः उचितकाले क्षेत्रे तीर्थे च स्नात्वा, तत्र होमं दत्वा ब्राह्मणाय च ददाति, स अनन्तं सुखं अश्नुते। कार्तिके शुक्लपक्षे, वैशाखे चन्द्रशोभिते, चन्द्रसूर्यग्रहणे, कुरुभूमौ च—एतेषु महर्षिभिः कीर्तितेषु क्षेत्रेषु तीर्थेषु च, पितामहः एतत् क्षेत्रं सर्वेषां तीर्थानां श्रेष्ठमिति न्यघोषयत्। कार्तिकमासे मध्ये कुण्डे स्नात्वा, यः ब्राह्मणाय वित्तं ददाति, स अश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति। तथैव, अल्पे कुण्डे अपि, यः एकचित्तः स्नात्वा ब्राह्मणाय सुशालिहि ददाति, स अग्निलोकं शीघ्रं गच्छति, तत्र एकविंशतिपूर्वजान् सहितः महत् फलं अश्नुते। अतः प्रयत्नेन नरः शुभे पुष्करे गन्तुं मनः स्थापयेत्। यः पुष्करवनं गच्छति, यत्र पूर्वसरस्वती वहति, स शुद्धसङ्कल्पं, स्मृतिं, प्रज्ञां, बुद्धिं, परमानुकम्पां च प्राप्नोति। एतानि षट् नामानि सरस्वत्याः पर्यायशब्दाः इति कथ्यन्ते; यतः तत्र यदा सरस्वती पूर्वगामिनी जाता— ये तत्र तटे स्थित्वा जलं पश्यन्ति, ते अपि अश्वमेधस्य फलं प्राप्नुवन्ति, नात्र संशयः। यः च तं पारगत्वा पुनः एकचित्तः स्नानं करोति, स ब्रह्मणः परिचारकः भवति। यः अपि तत्र पितृभ्यः साकल्येन शाकादिभिः तर्पणं करोति, स अपि तेषां प्रभावेन महत् सुखं प्राप्नोति। ये तत्र विधिवत् श्राद्धं कुर्वन्ति, ते पितॄन् स्वर्गं नयन्ति, नरकदुःखात् उद्धरन्ति। यः तत्र स्नानं कृत्वा, शुद्धोदकं कुशातिलैः मिश्रितं पितृभ्यः समर्पयति, तस्य पितरः तृप्यन्ति। सर्वेषां तीर्थानां मध्ये एतत् उत्तमं स्मृतम्; अतः एतत् आदितीर्थं, पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु विख्यातम्। एतद् धर्ममोक्षनिधिः प्रतिष्ठितम्; सरस्वत्याः संगमे अस्मात् श्रेष्ठतरं तीर्थं नास्ति। यः तत्र आप्लुत्य, धर्मार्थकाममोक्षांश्च प्राप्नोति, तस्य मलापनोदनाय तद् जलं प्रविशन्ति पुरुषाः। तेषां गोदानसमं फलं सुलभं, सुवर्णदानसमं च इति मनीषिभिः उक्तम्। पिण्डोदकदानात् अपि नरके स्थिताः पितरः स्वर्गं नीयन्ते, पुत्रेण तत्र उद्धृताः। ये जना पुष्करे सरस्वत्याः जलं पिबन्ति, ते अक्षयलोकान् प्राप्नुवन्ति, ब्रह्मणा विश्वेशेन च पूजिताः। पुष्करे सरस्वती स्वर्गस्य सोपानमिव; तां पुण्यात्मानः लभन्ते। सर्वत्र सा सरस्वती धर्मतत्त्ववित्साधुभिः सेविता; अतः सा देवी सर्वत्र शुद्धा। परंतु पुष्करे सा सर्वशुद्धतमा; तत्र सरस्वती सुलभा। कुरुक्षेत्रे, प्रभासे, पुष्करे च सा दुर्लभा; तद् तीर्थं पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठतम् प्रतिष्ठितम्। पूर्वसरस्वतीं सम्प्राप्य धर्मार्थकाममोक्षाः सम्पाद्यन्ते; यः तां गत्वा अन्यत् तीर्थं इच्छति—स हस्तस्थितं अमृतं त्यक्त्वा विषमेव वाञ्छति। तीर्थेषु पूर्वं उत्तमं, मध्ये मध्यमं इति कथ्यते। ततः पण्डितः तस्य प्रदक्षिणां कुर्यात्, लघुतीर्थं दक्षिणे स्थापयेत्; सर्वेषु त्रिषु स्नात्वा प्रदक्षिणां च कुर्यात्। यः तत्र तिलोदकं पितृभ्यः ददाति, तेषां प्रसन्नानां पुनः अपरिमितं फलं लभते।