सा देवी सर्वदा मासव्रतेषु प्रवृत्ता, मयि अत्यन्तं भक्त्या युक्ता, कृष्णव्रतानि अनुष्ठाय, मम पूजायाम् एकचित्ता नित्यं स्थिताभूत। तस्याः शरीरम् अत्यन्तक्लेशैः तपोभिः पीडितम्, यत् सा देवान्, ब्राह्मणान्, कन्याश्च भक्त्या सेवमाना अभवत्। सा गृह्यवस्तूनि नित्यं ददाति स्म, हे महर्षे, कठोरव्रतेषु निरतैव सदा अभवत्। किन्तु भिक्षुकान् सा न कदापि ददौ, न च ब्राह्मणान् तुष्टाव। दीर्घकालं यावत्, द्विजश्रेष्ठ, अहम् एवमवधारयम्—नूनं तस्या देहः कठोरव्रतेन तपसा च विशुद्धः जातः, अत्र न संशयः। विश्वस्य विष्णुलोकः तया कायिकक्लेशैः पूजितः, किन्तु अन्नदानं न कृतम्, येन परं तृप्तिः लभ्यते। एतद् ज्ञात्वा, विप्र, अहम् मृत्युलोकमागतम्, कपालधररूपेण, भिक्षां पात्रेण याचमानः। सा माम् अपृच्छत्—"कस्मात् आगतः त्वम्, ब्राह्मण? कुत्र गच्छसि? मम पुरतः सर्वं कथय।" पुनः अहम् उक्तवान्—"भिक्षां दद, सुन्दरी।" सा क्रोधेन महता अभिभूता, एकमाटविकं कांस्यपात्रे क्षिप्तवती; तस्मिन्नेव काले, विप्र, अहम् स्वर्गं पुनरागच्छम्। दीर्घकालानन्तरं, सा महाव्रता तापसी, स्वव्रतबलात् स्वदेहेन स्वर्गमुत्तिष्ठत्। सा माटविकदानात् रम्यं गृहं प्राप, किन्तु, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तत्र धान्यराश्यभावः आसीत्। याावन्तं कालं सा गृहं निरीक्ष्य किंचिद् अपि न ददर्श; तदनन्तरं सा गृहं त्यक्त्वा मम समीपमागच्छत्, विप्र। सा क्रोधात् महता उक्तवती—"बहुव्रतैः, कठोरतपः, अनेकैः उपवासैः मया कृतैः—" सर्वलोकपालकः भगवाञ् पूजितः प्रीतः च, किन्तु मम गृहे किमपि दृश्यते न, जनार्दन। तदा अहम् उक्तवान्—"गृहं गच्छ, महाव्रते; शीघ्रं बहवः जिज्ञासया युक्ताः त्वत्समीपमागमिष्यन्ति।" देवानां पत्न्यः अद्भुतदर्शनकुतूहलात् तव साक्षात्करणाय आगमिष्यन्ति; त्वं द्वारं न उद्घाटय, यावद् षट्तिलव्रतस्य पुण्यं न कीर्तयस्यसि। मया एवं उक्ता सा मानुषी स्वगृहं गतवती; तावत्, वाडव, देवानां पत्न्यः तत्र आगच्छन्। ताः तत्र उक्तवत्यः—"वयं सर्वाः त्वां द्रष्टुम् आगताः; द्वारं उद्घाटय, सुन्दरी, यथा त्वां पश्येम।" मानुषी उक्तवती—"यदि नूनं मां द्रष्टुम् इच्छथ, तर्हि षट्तिलव्रतस्य पुण्यं विशेषतः वदत, ततः द्वारं उद्घाटयिष्यामि।" श्रीकृष्ण उवाच—तासां काचित् तत्र षट्तिलैकादशीव्रतस्य माहात्म्यं व्याचष्ट; अन्यया अपि तत् वर्णितम्; एवं मया मानुषरूपेण दर्शनम् अभवत्। अनन्तरं द्वारं उद्घाट्य, तया मानुष्या ताः दृष्टाः; सा न देवी, न गन्धर्वी, नासुरी, न च नागकन्या। पूर्वं कदापि एवमस्त्री न दृष्टा, विप्रश्रेष्ठ; देवीभिः उपदिष्टेन षट्तिलव्रतेन सा अनुष्ठिता। सत्येन व्रतेन सा नारी क्षणमात्रेण सौन्दर्यं तेजश्च प्राप, भोगमोक्षफलं च। तिलदानबलात् सा संपदं, धान्यं, वस्त्रं, सुवर्णरौप्यं, सर्वसमृद्धियुक्तं गृहं च प्राप। सौन्दर्यतेजसा युक्ता सा क्षणेनैव अभवत्। अत्यर्थं लोभः न कर्तव्यः, न च धनाय कपटं; तिलवस्त्राणि शक्त्यनुसारं दातव्यानि। एवं सर्वजन्मसु आरोग्यं प्राप्नोति; न दरिद्रता, न दुःखं, नापि आपद्भवति। द्विजश्रेष्ठ, षट्तिलव्रतं एवं यः यथाविधि आचरति, तिलदातुः नूनं एष फलप्राप्तिः। सर्वपापैः सहजमेव विमुच्यते; योग्ये दानेन सर्वपापविनाशः स्यात्, न च हानिः, न च कायक्लेशः, राजश्रेष्ठ। श्रीकृष्ण उवाच—विजयाया माहात्म्यं फलं च त्वया श्रुतम्, कृष्ण। अतः फाल्गुनशुक्लपक्षे यत् व्रतं भवति, तस्य नाम वद। श्रीकृष्ण उवाच—धर्मपुत्र, महाभाग, शृणु, यत् पुरा मां मंधात्रा वसिष्ठेन च पृष्टम्। राजन्, फाल्गुनस्य विशेषमाहात्म्यं उक्तम्; आमलकीयव्रतं विष्णुलोकप्राप्तिफलदायकम्। आमलकीतरुच्छायायां गत्वा, तत्रैव रात्रौ जागरः कर्तव्यः; तेन सहस्रगवदानेन तुल्यं फलं लभते। मंधाता उवाच—द्विजश्रेष्ठ, कदा एष आमलकी उत्पन्ना? सर्वमेतद् वद, यतोऽहम् अतिविस्तरं जिज्ञासामि। किमर्थं अयं वृक्षः शुद्धः? कथं पापनाशकः? किमर्थं जागरणेन सहस्रगवदानेन तुल्यं फलं लभ्यते? वसिष्ठ उवाच—महाभाग, कथयामि यथा अयं आमलकी, महावृक्षः, सर्वपापनाशकः, पृथिव्यां जातः। कदाचिद् एकस्मिन्समये एकः एव सागरः आसीत्, सर्वं स्थावरजङ्गमं विनष्टम्; देवदानवनागराक्षसगणाः अपि नासीत्। तत्र देवेश्वरः, परमात्मा, नित्यः, परं ब्रह्मणः पदं, आत्मनः अक्षरं धाम, गतवान्। तदा तस्य जाग्रतः ब्रह्मणः मुखात् एकं बिन्दुं, शशिसदृशं दीप्तं, निष्क्रान्तं, भूमौ पतितम्। तस्मात् बिन्दोः स्वयमेव महान् धात्रीवृक्षः उत्पन्नः, शाखासमूहैः फलभारनमितैः।