श्रीवत्सचिह्नेन भूषितः स सुकुमारलोमश्च सुवर्णसूत्रेण रजतेन च आवृतः, देवर्षिसदृशः दिव्यतेजस्वी स्वयम्भूः सर्वभूतप्रभवः स भगवान् विराजते। तस्य शुद्धकेशस्य विशालवक्षसः सर्वतेजःसमुद्रस्य प्रभोः, स धर्मात्मनां गतिः पापकर्मिणां च अन्त्यः इति प्रसिद्धम्। ये महात्मानः सिद्धयोगिनः तं परमं लोकं, अष्टविधैश्वर्ययुक्तं, देवानां श्रेष्ठतमं इति विदुः। तं प्राप्य, हे ब्राह्मणाः, मोक्षकामिनः योगनिष्ठाः जन्ममृत्यू विहाय योगयुक्तचित्ताः भवन्ति। एष तपः इति सर्वैः आश्रमवासिभिः कथ्यते, ये कठिनव्रतानुष्ठानं नियताहारं च कृत्वा पुनः पुनः सेवायाम् प्रवर्तन्ते। सर्वयोगिभिः स अनन्तः इति सर्पेषु प्रसिद्धः, सहस्रशिराः रक्तनेत्रः श्रेष्ठः शेषादिभिः सहितः। स्वर्गकामैः श्रेष्ठब्राह्मणैः स एव यज्ञः इति कथ्यते, दिव्यः एकोऽद्वितीयः परमऋषिः, यत्रकुत्रापि विचरन्। स देवः वेत्ति च ज्ञायते च, हविर्भागदः, वृष्यग्निसूर्यचन्द्रलोचनः, आकाशरूपधारी देवः। तस्मै देवाय शरणं व्रजामः, हे भगवन्, यः सर्वदेवभूतप्रभवः शरण्यः। स ऋषीणां लोकानां च कर्ता, देवहिताय जगतः स्थैर्याय च देवेशः। पितृभ्यः पक्तान्नं यथोचितं, देवेषु च श्रेष्ठं हविः, येन सर्वं प्रतिष्ठितं तस्मै परमदेवाय नमः। त्रेतायुगाग्निना तेन परमेश्वरेण यज्ञः कृतः, यथा पूर्वं सृष्टिः कृतः तथा यज्ञस्यापि सृष्टिः पुनः अभवत्। एवं ब्रह्मा अनन्तः लोकधारकः, अनुसृतः, स भाग्यवान् वृद्धोऽपि प्राज्ञः अपि अभवत्। तस्याव्यक्तस्वभावस्य पितामहस्य यज्ञवाटं गतवतः, यत्र धनाढ्यब्राह्मणाः यजमानैः संरक्षिताः आसन्। तत्र धनुष्पाणिना विष्णुना महाबलिना, दैत्यदानवराजानां राक्षसगणानां च स्थानं कृतम्। स स्वयमेव आत्मन्यात्मानं शीघ्रं चिन्तयित्वा, सम्यक् विचार्य नित्ययज्ञः यज्ञरूपः अभवत्। तत्र भगवता ऋत्विजां चयनं कृतम्; भृग्वादयः यज्ञविदः ऋत्विजः नियुक्ताः। ते बह्वृचमुख्यैः ऋचः शुभाक्षराणि विधिपूर्वकं जपन्तः, ऋषिप्रवरैः श्रोतृभिः सह यज्ञं प्रावर्तयन्। यज्ञविद्या, वेदविद्या, पाठकौशलं च तत्र ऋषिप्रवराणां स्वरैः निनदितम्। यज्ञविधानविद्भिः, शब्दविद्भिः, पदार्थविद्भिः, सर्वशास्त्रविशारदैः च तत्र कर्म आचरितम्। मीमांसकयुक्तैः तर्कविशारदैः च विविधवचनानि उक्तानि; सर्वत्र, हे राजन्, दृढव्रतानां समवायः अभवत्। ते द्विजश्रेष्ठान् जपहोमपरायणान् दृष्ट्वा, ब्रह्मा लोकपितामहः तस्मिन्यज्ञमण्डले स्थितः। स देवासुराचार्यः, देवदानवसेवितः, तत्र पूजितः; प्रजापतयः तमुपगम्य स्वामिनं चक्रुः। दक्षः, वसिष्ठः, पुलहः, मरीचिः, द्विजश्रेष्ठाः; अङ्गिराः, भृगुः, अत्रिः, गौतमः, नारदः च। ज्ञानं, अन्तरिक्षं, वायुः, तेजः, आपः, भूमिः; शब्दः, स्पर्शः, रूपं, रसः, गन्धः च। विकारः, परिवर्तनं, यच्चान्यत् महत्कारणम्; चत्वारः वेदाः ऋग्यजुःसामाथर्वाख्याः। शब्दः, व्याकरणं, निरुक्तं, कल्पः, छन्दः, सर्वं संयुक्तम्; आयुर्वेदः, धनुर्वेदः, मीमांसा, गणितं च। गजविद्या, अश्वविद्या, इतिहासैः सह; एतेषु उपाङ्गोपवेदैः वेदाः सर्वे अलङ्कृताः। ते महात्मानं स्वयम्भू पितामहं पूजयन्ति; तपः, यज्ञः, संकल्पः, प्राणः च तं नमन्ति। एते चान्ये च बहवः पितामहस्य पुरतः उपस्थिताः; लक्ष्मीः, धर्मः, कामः, द्वेषः, सर्वदा हर्षः च। शुक्रः, बृहस्पतिः, संवर्तः, बुधः, शनैश्चरः, राहुः, सर्वे ग्रहाश्च। मरुतः, विश्वकर्मा, पितरः च, हे भारत; सूर्यः, सोमः च, सर्वे ब्रह्माणं पूजयन्ति। गायत्री, दुर्गतरणी, वाणी सप्तधा, सर्वाणि वर्णानि, नक्षत्राणि च। सर्वाणि शास्त्रभाष्याणि, देहवन्तः, हे नराधिप; क्षणाः, निमेषाः, मुहूर्ताः, अहोरात्राणि च। पक्षाः, मासाः, सर्वे यज्ञाश्च, देवैः सह महात्मानं ब्रह्माणं पूजयन्ति। अन्याश्च देव्या ग्राह्याः—लज्जा, कीर्तिः, श्रीः, प्रभा, धृति, क्षमा, श्रीः, आचारः, विद्या, बुद्धिः च। श्रुति, स्मृति, धृति, शान्तिः, पुष्टिः, क्रिया च; सर्वाः अप्सरसः नृत्यगीतविशारदाः। एताः सर्वा देवमातरो ब्रह्माणं सेवन्ते: विप्रचित्तिः, शिविः, शङ्कुः, रायः, शङ्कुः च। वेगवान्, केतुमान्, उग्रः, सोग्रः, व्याघ्रः, महासुरः; परिघः, पुष्करः, साम्बः, हयेशः च। प्रह्लादः, ततः बलिः, कुम्भः, संहरदः, गगनप्रियः, अनुहरदः, हरिहरः, वराहः, कुशः, राजा च।