देवाधिपतयः सविनयं प्रपितामहम् प्रणेमुः—मृगव्याधः, शर्वः, कीर्तिमन्तं निरृतिं च। तत्र अजैकपादः, अहिर्बुध्न्यः, पिनाकी चाजितः, भवः, विश्वेश्वरः, कपर्दीति च पुरुषश्रेष्ठ। तत्र स्थितः पुण्यात्मा स्थाणुः, भगः, रुद्राश्च; अश्विनौ, अष्टौ वसवः, बलवन्तः मरुतश्च। विश्वदेवा साध्याश्च तं प्रपितामहम् अञ्जलिपुटैः उपतस्थुः; महोरगाः शेषादयः, वासुकिप्रमुखाश्च तत्र स्थिताः। कश्यपः, कंबलः, महाबलः तक्षकः—एते नागश्रेष्ठाः सञ्जाताः सविनयं तस्य पुरतः। तार्क्ष्यः, अरिष्टनेमिः, महाबलः गरुडः, वारुणिः, आरुणिः, विनतानन्दनाश्च तत्र उपस्थिताः। स्वयं पुण्यात्मा नारायणः, लोकनाथः, स महर्षिसङ्घैः सहितः, जगतां गुरुम् उपगम्य तम् उवाच। "त्वया एतदखिलं विश्वं व्याप्यते; त्वया, लोकनाथ, सृज्यते च। अतः त्वमेव सर्वभूतानां प्रभुः, कमलसम्भव, नमोऽस्तु ते। मया अत्र कर्तव्यं यत्किमपि, तत् मां निर्देशय; इति स भगवान् दिव्यर्षिसङ्घैः सह प्रोवाच। स ब्रह्माणं, देवेश्वरं, अव्यक्तसम्भवम् अभिवाद्य तत्र स्थितः; ब्रह्मा स्वतेजसा दिशः प्रकाशयामास। श्रीवत्सलाञ्छनः, सूक्ष्मलोमश्च, सुवर्णसूत्ररजतसंवितः, देवर्षिसदृशः, स्वयम्भूः, सर्वभूतप्रभवः स ब्रह्मा तत्र विराजते। शुद्धकेशः, विशालवक्षाः, सर्वतेजःसमन्वितः प्रभुः—स पुण्यात्मनां गतिः, पापकृतां च अन्त्यः। महात्मानः योगसिद्धाः तं परमं लोकं विदुः, यस्य ऐश्वर्यं अष्टविधं, तम् उत्तमं देवानां वदन्ति। तं प्राप्त्वा, विप्राः, मुक्तिकामिनः जन्ममृत्युं विमुच्य योगयुक्तचित्ताः भवन्ति। एष तप इति सर्वाश्रमवासिभिः कथ्यते, ये कठिनव्रतान् नियताहारांश्च पुनःपुनः सेवन्ते। सर्वयोगिभिः स नागेषु अनन्त इति कीर्त्यते—सहस्रशिराः, रक्तलोचनः, श्रेष्ठैः शेषादिभिः सहितः। स्वर्गकामैः ब्राह्मणश्रेष्ठैः स यज्ञ इति कथ्यते, दिव्यः, एकः, परमर्षिः, विविधदेशचारिणः। स वेदिता वेद्यश्च, यज्ञभागप्रदः, वृष्यग्निसूर्यचन्द्रलोचनः, आकाशरूपधारी देवः। तं देवम् आश्रयामः, भगवन्, शरणार्थिनः स्मः; स शरणं, सर्वदेवभूतयोर्जनकः। स सृष्टिकर्ता मुनिनां लोकानां च, देवेशः, देवानाम् हिताय, अखिलविश्वधारणाय। पितृभ्यः पक्कव्यानां हविः युक्तम्, देवेभ्यः श्रेष्ठतमं बलिः; येन सर्वमिदम् स्थाप्यते, तं परं देवम् प्रणमामः। त्रेतायुगाग्निना परं स्रष्ट्रा यज्ञः कृतः; यथा पूर्वं सृष्टिः कृताऽभूत्, तथैव यज्ञस्य सृष्टिः पुनः अभवत्। एवं ब्रह्मा अनन्तः, लोकधारकः, अनुसृतः, पुण्यात्मा, वृद्धः अपि, प्राज्ञः अपि आसीत्। स पितामहः, दुर्गमधीयमानः, यज्ञवाटं जगाम, यत्र धनाढ्याः ऋत्विजः, भागिनः च रक्षितारः आसन्। तत्र विष्णुना धनुष्मता, बलिनाऽधिपेन, दैत्यदानवराजानः, राक्षसगणाश्च संस्थापिताः। स स्वात्मना शीघ्रं आत्मानं चिन्तयामास; सत्येन विचिन्त्य, नित्ययज्ञः यज्ञरूपः अभवत्। तत्र पुण्यात्मा ऋत्विजां विकल्पं न्ययोजयत्; भृग्वादयः, यज्ञकर्मकुशलाः, ऋत्विजः अभिषिच्यन्त। ते बह्वृचो मुख्यपाठकाः, शुभाक्षराणि विधिवत् उच्चारयामासुः; ऋषिप्रवरा यज्ञकर्मणि प्रवृत्ताः श्रुतवन्तः। यज्ञविद्या, वेदविद्या, पाठकौशलम्, परमर्षिस्वरैः निनादितम्। ये च यज्ञसंस्कारज्ञाः, शब्दविदः, पदार्थकुशलाः, सर्वशास्त्रविशारदाः; मीमांसकन्यायविशारदैः विविधवाक्यानि उक्तानि, सर्वत्र निश्चलव्रतिनः आसन्। ते द्विजश्रेष्ठान् पाठयतः, हविर्दायिनः अपश्यन्; स च ब्रह्मा, लोकपितामहः, तस्मिन्यज्ञवाटे स्थितः। सुरासुरगुरुः भगवतः, उभयैः सेवितः, तत्र पूजितः; प्रजापतयः तम् अधिपतिं उपजग्मुः। दक्षः, वसिष्ठः, पुलहः, मरीचिः, द्विजश्रेष्ठाः; अङ्गिराः, भृगुः, अत्रिः, गौतमः, नारदश्च। विद्या, अन्तरिक्षम्, वायुः, तेजः, आपः, पृथिवी; शब्दः, स्पर्शः, रूपम्, रसः, गन्धः च। परिणामविकारश्च, यच्चापि महत्कारणम्; चत्वारः वेदाः—ऋग्यजुःसामाथर्वाख्याः। शब्दः, व्याकरणम्, निरुक्तम्, कल्पः, छन्दः, सर्वाणि; आयुर्वेदः, धनुर्वेदः, मीमांसा, गणितं च। गजविद्या, अश्वविद्या, इतिहासश्च; एतेषां शाखोपवेदैः समलङ्कृताः सर्वे वेदाः। ते आत्मसम्भूतं पितामहम् आत्मानं च पूजयन्ति; तपः, यज्ञः, संकल्पः, प्राणः अपि। एते चान्ये च बहवः पितामहस्य पुरतः सन्ति—धनम्, धर्मः, कामः, द्वेषः, हर्षः च सर्वदा।