बहुविधरूपा सा देवी विश्वरूपा च सुन्दरी, विशाललोचना ब्रह्मचारिणी च भक्तजनरक्षिणी अस्ति। सा रम्या रूपेण विशालनेत्रा, भक्तानां सदा रक्षां करोति। नगराणि, पुण्यस्थलानि, आश्रमाः, काननानि, वनानि च—यत्र यत्र सन्ति, तत्र तत्र सा महादेवी रमते, तत्रैव निवसति। ब्रह्मणः सर्वासु पीठिकासु या वामभागे स्थिताऽस्ति, तस्य दक्षिणे सावित्री, मध्ये च स्वयं ब्रह्मा पितामहः विराजते। यज्ञेषु या वेदिका, ब्राह्मणानां दक्षिणा, राज्ञां सिद्धिः, समुद्रस्य च सीमाऽपि तस्याः एव मता। ब्रह्मचारिणां दीक्षा, परमं तेजश्च तस्याः एव; सा तारकाणां प्रभा, लक्ष्मीः च नारायणस्थिताऽस्ति। मुनीनां धृति: सिद्धिश्च, तारकाणां मध्ये रोहिणी, राजद्वारे, तीर्थेषु, नदीसङ्गमे च सा विराजते। पूर्णिमायाम् पूर्णचन्द्ररूपा, नीतौ बुद्धिः, क्षमा, धैर्यं च सा; स्त्रीणां मध्ये उमादेवीति ख्यातिः, उत्तमवर्णा सा। इन्द्रस्य सहस्राक्षस्य सुन्दरदर्शनं या, मुनीनां धर्मयुक्तमनः, देवानां परमं गतिश्च सा एव। कृषकाणां मध्ये सीता, भूतानां मध्ये भूमिर्भवति; स्त्रीभ्यः सदा सौभाग्यं ददाति, धनं धान्यं च प्रयच्छति। पूजिता सा रोगं, मृत्युम्, भयञ्च नाशयति; विशेषेण कार्तिकमासस्य पूर्णिमायाम् पूज्यते। सा सर्वाभिलषितदायिनी, शुभदां देवी भविष्यति; यः एषां स्तोत्रं जपेत्, वा शृणुयात्, स सर्वार्थसिद्धिं प्राप्नोति, नात्र संशयः। गायत्र्युवाच—एवं भविष्यति यथा त्वया उक्तं, पुत्र। भीष्मः उवाच—हे ब्रह्मन्, एषा अद्भुता कथा मया श्रुता; अत्रैव सभायाम् गायत्र्याः अभिषेकः कृतः। सावित्र्याः प्रतिरोधः, शापदानं च तथा, विष्णुना सर्वत्र देव्या स्तुतिः अपि श्रुता। तेजस्विनी गायत्री रुद्रेण स्तुता, तत् श्रुत्वा परमात्मा विस्तारतः ब्रह्मणं कथितवान्। मम रोमाञ्चः हर्षेण जातः, मनः प्रशान्तम्; एतत् श्रुत्वा परमं हर्षम्, महद् कौतुकं च अभवत्। भगवान् नारायणः, तस्याः ब्रह्मपत्नीं प्रति, भक्त्या परमं स्तोत्रं रचितवान्, तं गिरौ न्यवेशयत्। ततः विष्णुः तां तेजस्विनीं, लज्जस्विनीं, ईश्वरीं देवीं प्रति तृप्तिकरं पुष्टिदं वाक्यम् उक्तवान्। हे ब्रह्मन्, एतद् एव तव वदनात् श्रुतम्; ततः किम् अभवत्, तत्र किं कृतम् इति सर्वं सम्यक् आख्यातुम् अर्हसि। एतत् श्रवणेन मम शरीरं शुद्ध्यति, न संशयः। पुलस्त्य उवाच—यदा स परमेश्वरः पुष्करे यज्ञं कुर्वन् आसीत्, तदा कृतयुगस्य आदि काले पितामहः यजमानः आसीत्। तत्र मरीचिः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, दक्षः च प्रजापतिः, सर्वाभरणभूषिताः, तेजसा विराजमानाः, प्रणम्य स्थिताः। अप्सरःगणाः विष्णोः पुरतः नृत्यं कुर्वन्त्यः आसन्; गन्धर्वाणां गीतैः, दिवि प्रमोदं प्राप्नुवन्। तत्र बहवः गन्धर्वाः—तुम्बुरुः, महाश्रुतिः, चित्ररथसेनः, ऊर्णायुः, अनघः, गोमायुः, सूर्यवर्चाः, सोमवर्चाः, त्रिणायुः, नन्दिः, चित्ररथः, शालिशिरः त्रयोदशः, पर्जन्यः चतुर्दशः, कलिः पञ्चदशः, तारकः षोडशः—एते समागताः। हाहा, हूहू, हंसः च महातेजाः—एते दिव्यगन्धर्वाः भगवतः स्तवनं कुर्वन्तः आसन्। तथा दिव्याः अप्सराः भगवत्पुरतः नृत्यं कुर्वन्त्यः आसन्। धाता, अर्यमाः, सविता, वरुणः, अंशुः, भगः, इन्द्रः, विवस्वान्, पूषा, त्वष्टा, पर्जन्यः—एते द्वादश आदित्याः तेजसा दीप्तिमन्तः आसन्। देवेश्वराः पितामहे प्रणिपत्य स्थिताः; मृगव्याधः, शर्वः, निरृतिः च विराजन्ते। अजैकपादः, अहिर्बुध्न्यः, पिनाकी, अभेद्यः, भवः, विश्वेश्वरः, कपर्दी च तत्र आसन्। तत्रैव स्थितः स्थाणुः, भगः, रुद्राः, अश्विनौ, अष्टौ वसवः, बलेन युक्ताः मरुतः। विश्वेदेवाः, साध्याः च अञ्जलिपुटैः तत्र स्थिताः; शेषादयः महाबलिनः नागाः, वासुकिप्रमुखाः च तत्र आसन्। कश्यपः, कम्बलः, तक्षकः च, एते महाबलिनः नागाः अञ्जलिपुटैः तत्र स्थिताः। तार्क्ष्यः, अरिष्टनेमिः, गरुडः च, वारुणिः, आरुणिः, विनतासुताः च तत्र उपस्थिताः। स्वयं श्रीनारायणः, लोकनाथः, तत्र आगत्य, जगद्गुरुं ब्रह्माणं, महर्षिभिः सह, सम्बोधितवान्—“त्वया एतद् विश्वं व्याप्यते, त्वया एव सृष्टं; अतः त्वं सर्वभूताधिपः, कमलज, नमस्ते। मया यत् कर्तव्यं, तत् आदिश—इति स भगवान् दिव्यर्षिभिः सह उक्तवान्।” स देवानां प्रभुं ब्रह्माणं प्रणम्य, तत्र स्थितवान्; ब्रह्मा स्वतेजसा दिशः प्रकाशितवान्।