सूर्यमण्डले सा प्रभा इति प्रसिद्धा, मातृषु वैष्णवी, पतिव्रतासु अरुन्धती, रामासु तिलोत्तमा। चित्रायां ब्रह्मकलालक्षणा, सर्वदेहिनां शक्तिरिति विख्याता। भक्त्या मया एकशतं अष्टोत्तराणि उत्तमानि नामानि कीर्तितानि। एषा एकशतं अष्टोत्तराणि तीर्थस्थानानि पुण्यानि वर्णितानि; यः तानि पठति, श्रुणोति वा, सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। यः तेषु पुण्यस्थानेषु स्नात्वा, तानि पश्यति, नरश्रेष्ठ, स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः ब्रह्मपुरीं युगकालं वासं लभते। यः ब्रह्मणः सन्निधौ, पूर्णिमायां वा अमावास्यायां वा, एतानि नामानि पठयित्वा पठयति, तस्य पुत्राः बहवः भवन्ति। गवां दाने, श्राद्धकर्मणि, प्रतिदिनं, देवपूजायां वा, यः एतत् श्रुणोति, स परमं ब्रह्म प्राप्नोति। एवं स्तुवन्तं सावित्री धर्मपत्नि विष्णुम् अभ्युवादत्—"मया यथावत् स्तुतः त्वं, पुत्र, अजेयः भविष्यसि। सर्वावतारेषु त्वं पितरौ मातरं च सदा प्रियः भविष्यसि; यः इह आगत्य, एतया स्तुत्या मां स्तौति—स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः परमं पदं प्राप्नोति। इदानीं ब्रह्मणः यज्ञं गच्छ, पुत्र, तं सम्पूर्णं कुरु। कुरुक्षेत्रे, प्रयागे, भविष्ये च अन्नदायिनी रूपेण, अहं पतिसंनिधौ तव उक्तं करिष्यामि।" एवं उक्त्वा विष्णुः उत्तमः ब्रह्मणः सन्निधिं विहाय निर्जगाम; सावित्री गतायां, गायत्री पतिसंनिधौ ऋषीन् उवाच—"मम वचनानि शृण्वन्तु, अहं प्रसन्ना वरं दातुं सज्जा। ये भक्तियुक्ताः ब्रह्माणं पूजयन्ति, वस्त्रं, धनं, धान्यं, पत्न्यः, सुखं, सम्पदः लभन्ते। गृहस्थे अनवच्छिन्नं सुखं, पुत्रैः पौत्रैः सह; तद् दीर्घकालं भुक्त्वा, अन्ते मोक्षं प्राप्नुवन्ति।" पुलस्त्यः उवाच—"यथाशक्ति, यथाविधि, ब्रह्माणं स्थाप्य, शृणु, एकाग्रचित्तः, तत्र लभ्यते पुण्यफलम्। सर्वयज्ञैः, तपोभिः, दानैः, तीर्थैः, वेदैः च यत् पुण्यं लभ्यते, तद् एतस्य स्थापनेन कोटिगुणं फलम्। पूर्णिमाव्रतं भक्त्या कृत्वा, यः ब्रह्माणं पूजयति, स प्रथमदिने ब्रह्मलोकं प्राप्नोति; विशेषतः, ऋत्विजैः सह, ब्रह्माणं वासुदेवं च पूजयति।" कार्तिके मासे देवस्य रथोत्सवः प्रसिद्धः; यः भक्त्या तं आचरति, मानवः अपि ब्रह्मलोकं गच्छति। कार्तिकपूर्णिमायां, चतुर्मुखः ब्रह्मा सावित्रीसहितः मार्गं अनुसरति। देवमूर्तिं नगरेण सर्वत्र निनाय, विविधवाद्यैः सह; पश्चात् स्नानं देवस्य सह नगरजनैः कर्तव्यम्। पूर्वं ब्राह्मणान् भोजयित्वा, शाण्डिल्यवंशजं सत्कृत्य, शुभध्वनिभिः रथे देवमूर्तिं स्थापयेत्। रथे अग्रे शाण्डिल्यपुत्रं विधिवत् पूजयित्वा, ब्राह्मणान् आमन्त्र्य, शुभक्रियाः कर्तव्या। रथे देवमूर्तिं स्थाप्य, रात्रौ जागरणं कुर्यात्, विविधनृत्यगीतैः, ब्रह्मस्तोत्रपाठैः च। जागरणानन्तरं, प्रभाते, ब्राह्मणान् यथाशक्ति भोजयेत्, नानारुचिरैः खाद्यैः। मन्त्रैः नगरजनान् पूजयित्वा, घृतं, क्षीरं, पायसं च दद्यात्। ब्राह्मणान् शुभक्रियाभिः आमन्त्र्य, पुण्यशब्दैः घोषयित्वा, रथं नगरं निनाय। ब्रह्मरथं चतुर्वेदविद् ब्राह्मणैः योजयेत्—ऋग्वेद, अथर्ववेद, सामवेद, यजुर्वेदज्ञैः। देवदेवस्य रथं दक्षिणवर्तेन नगरं सर्वत्र निनाय, यथाविधि। रथं रुद्रप्रियैः न योजयेत्; न च विद्वान् रथं आरोहत्, एकः परिचारकः एव, राजन्। ब्रह्मणः दक्षिणे गायत्रीमूर्तिं स्थापयेत्; वामे परिचारकं, अग्रे पद्मं। वाद्यघोषैः, शङ्खनादैः, रथं दक्षिणवर्तेन नगरं सर्वत्र निनाय। दीपार्चनं कृत्वा, देवमूर्तिं यथास्थानं स्थापयेत्; यः एतत् रथयात्रां आचरति, वा भक्त्या पश्यति—रथं योजयन् ब्रह्मलोकं प्राप्नोति; कार्तिकामावास्यायां दीपप्रज्वलनं यः करोति—ब्रह्ममण्डपे सुगन्धपुष्पैः, नूतनवस्त्रैः, नैवेद्यैः पूजयन्, परमं स्थानं प्राप्नोति। तस्मिन् प्रथमदिने ब्रह्मलोकं गच्छति; एषः महान् अतिथि-दिवसः, बलेन स्थापितः। एषः दिवसः बालेयी नाम्ना, ब्रह्मणः सदा प्रियः; यः तस्मिन् ब्रह्माणं स्वं च पूजयति, स प्रशंस्यः। स विष्णोः परमं स्थानं, अनन्ततेजः प्राप्नोति; चैत्रे मासे प्रथमदिवसः शुभतमः। तस्मिन् दिवसे, नरश्रेष्ठ, श्वपचस्पर्शात् स्नानं कृत्वा, न पापं, न दुःखं, न व्याधिः, राजन्। अतः कुरुवृषभ, स्नानं कर्तव्यम्; दिव्यं दीपार्चनं सर्वरोगनाशनं भवति।