सावित्री तदा सर्वान् ब्राह्मणान् ऋत्विजश्च कोपसमन्विता शप्तवती—युष्माकं दानग्रहणहविरर्थं व्यर्थं वनानि भ्रमिष्यथ। सदा लोभात् तीर्थक्षेत्राणि गच्छन्तः, परान्नेन तृप्ताः स्वगृहे तृप्तिं न प्राप्स्यथ। यज्ञान् अयोग्येभ्यः कृत्वा, निन्दनीयदानग्रहणेन, व्यर्थधनार्जनेन च युष्माकं व्ययः अपि व्यर्थ एव भविष्यति। एतेन कारणेन मृतमृत्यूनां मध्ये मृतवत् भविष्यथ—नात्र संशयः। एवं सा इन्द्रं विष्णुं रुद्रं च अग्निं च शप्तवती। ततश्च सा ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्च सर्वान् कोपसमन्विता शप्तवती। एतत् शापं दत्वा, सा सभायाः निर्गता। सा श्रेष्ठं पुष्करतीर्थं गत्वा तत्र स्थितवती। तत्र लक्ष्मीः पुण्यशीला शक्रपत्नी सुन्दरमुखी सावित्रीं सम्बोधितवती। सा ताः युवतिः उवाच—"अहं अत्र सभायां न स्थास्यामि; यत्र शब्दं न शृणोमि, तत्र गमिष्यामि।" ततः सर्वाः स्त्रियः स्वगृहाणि प्रत्यपद्यन्त। सावित्री कोपिता ताः अपि शप्तुम् उद्युक्ता बभूव। "याः दिव्याः स्त्रियः मां परित्यज्य गताः, ताः अपि अहं महाक्रोधात् शप्स्यामि। लक्ष्मीः कदापि एका न स्थास्यति; सा चपला चञ्चलमना च मूढेषु स्थास्यति। म्लेच्छेषु पार्वत्यनुयायिषु चाधमेषु, मूढपापदुष्टेषु च लक्ष्मीः वसति।" एवं शापप्रभावेन मूढे नर इति लक्ष्म्याः वासः। ततः सा इन्द्राणीं अपि शप्तवती। "यदा इन्द्रः ब्रह्महत्या पापेन लिप्तः गृहीतः, तस्य भार्या दुःखिता, नहुषे राज्यं गृहीत्वा, सा त्वां द्रष्ट्वा याचिष्यते।" इन्द्रः चिन्तयामास—"एषा मूढा मम समीपं न आगमिष्यति किम्? यदि शचीं न प्राप्नोमि, सर्वान् देवान् नाशयिष्यामि।" ततः त्वं भीता विमूढा वाक्पतेर्गृहे दुःखिता, शापेन गर्विता वत्स्यसि। तस्मिन् समये सर्वासां देवपत्नीना शापः दत्तः—कोऽपि अपत्ये सुखं न प्राप्स्यति। दिवानिशं दग्ध्वा, वन्ध्येति निन्दिता, गौरी अपि सावित्रीशापेन तद्वद् अभवत्। तां रुदतीं दृष्ट्वा विष्णुः तुष्टाव—"मा रुद, विशालाक्षि; आगच्छ, नित्यशुभे।" "सभां प्रविश्य मेखलां च वासः च गृहाण, व्रतं गृहाण, ब्रह्मणः पादौ नमामि ते हेतोः।" एवं विष्णुना उक्ता सा प्रत्युवाच—"न अहं तव वचः करिष्यामि। यत्र शब्दं न शृणोमि, तत्र गमिष्यामि।" इति उक्त्वा सा तत्रैव पर्वते स्थितवती। विष्णुः तस्याः पुरतः कृताञ्जलिः स्थित्वा, भक्त्या नतमस्तकः तां स्तोतुम् आरब्धवान्। "या सर्वत्र वर्तते, सर्वेषु भूतेषु व्याप्या, सर्वदिक्प्रकाशिनी—" इति विष्णुरुवाच। "यदस्ति दृश्यं वा अदृश्यं वा, त्वया विना न दृश्यते। तथापि, सिद्ध्यर्थिभिः एषु स्थलेषु सा द्रष्टव्या। पृथिवी कामिभिः सा स्मरणीया। अहं ते वक्ष्यामि—सावित्री या पुष्करे, सा तीर्थेषु प्रमुखा।" "वाराणस्यां सा विशालाक्षी, नैमिषे लिङ्गधारिणी, प्रयागे ललिता देवी, गन्धमादने कामुका। मानसे कुमुदा, व्योम्नि विश्वकाया, गोमन्ते गोमती, मन्दरे स्वच्छन्दा।" "चित्ररथे मदोत्कटा, जयन्त्यां, हस्तिनापुरे, कण्यकुब्जे गौरी, अम्बा मलयाचले। एकाम्रे कीर्तिमती, विश्वे विश्वेश्वरी, कर्णिकायां पुरुहस्ती, केदारे मार्गदायिनी।" "हिमालयपृष्ठे नन्दा, गोकर्णे भद्रकाली, स्थाण्वीश्वरस्यां भवानी, बिल्वके बिल्वपत्रिका।" "श्रीशैले माधवी देवी, भद्रभद्रीश्वरे भद्रा, वराहशैले जया, कमलालये कमला।" "रुद्रकोटौ तुरुद्राणी, कालञ्जरे काली, महालिङ्गे कपिला, कर्कोटे मङ्गलेश्वरी।" "शालिग्रामे महादेवी, शिवलिङ्गे जलप्रिया, मायापुरे कुमारी, सन्ताने ललिता।" "उत्पलाक्ष्यां सहस्राक्षी, हिरण्याक्षे महोत्पला, गया मङ्गला, पुरुषोत्तमे विमला।" "विपाशायां अमोघाक्षी, पाटले पुण्यवर्धनी, सुपार्श्वे नारायणी, त्रिकूटे भद्रसुन्दरी।" "विपुले विपुला, मलयाचले कल्याणी, कोटितीर्थे कोटवी, माधवीवने सुगन्धा।" "कुब्जाम्रके त्रिसन्ध्या, गङ्गाद्वारे हरिप्रिया, शिवकुण्डे शिवानन्दा, देविकातटे नन्दिनी।" "द्वारवत्यां रुक्मिणी, वृन्दावने राधा, मथुरायां देवकी, पाताले परमेश्वरी।" "चित्रकूटे सीता, विन्ध्ये विन्ध्यनिवासिनी, सह्याद्रे एकवीरा, हरिश्चन्द्रे चन्द्रिका।" "रमणे रामतीर्था, यमुनायां मृगावती, करवीरे महालक्ष्मी, विनायकस्थले रुमादेवी।" "वैद्यनाथे आरोगा, महाकाले महेश्वरी, पुष्पतीर्थे अभया, विन्ध्यकन्दरे अमृता।" एवं स भगवतीं सर्वत्र व्यापिनीं, बहुविधरूपधारिणीं, विष्णुः भक्त्या स्तुत्वा तां प्रार्थयामास।