सावित्री देवी, क्रोधेन सम्पूर्णा, तदा देवानां मध्ये स्थित्वा शक्रं प्रति शापं ददौ—"हे शक्र! यदा त्वं रणमध्यगतः भविष्यसि, तदा त्वं शत्रुभिः बद्धः, अत्यन्तदीनावस्थां प्राप्स्यसि।" ततः पुनः उवाच—"त्वं सर्वथा दुर्बलश्च, शक्तिहीनश्च, शत्रुपुर्यां महतीं पराजयं प्राप्य वत्स्यसि; परं शीघ्रमेव विमुक्तो भविष्यसि।" एवं शक्रं शप्त्वा, देवी विष्णुम् अपि संबोध्य उवाच—"हे विष्णो! यदा त्वं भृगुवाक्येन मर्त्यरूपेण जन्म प्राप्स्यसि, तदा पत्न्याः वियोगदुःखं अनुभविष्यसि; शत्रुणा तव भार्या महोदधिं तीर्त्वा नीताभविष्यति। यदुश्रेष्ठे जन्म लब्ध्वा, कृष्णनाम्ना ख्यातो भविष्यसि; पशुषु दास्यं प्राप्य, चिरकालं विचरिष्यसि।" ततः दारूवने रुद्रस्य स्थिते, मुनयः क्रुद्धाः सन्तः तमपि शप्तवन्तः—"कपालिक, नीच! अस्माकं भार्याः इच्छसि; अतः आज्य तव गर्वितं लिंगं भूमौ पतिष्यति।" ऋषिशापेन पुरुषत्वहीनः सन्, रुद्रः दुःखितः, तस्य भार्या गङ्गातटद्वारे स्थित्वा तं सान्त्वयिष्यति। ततोऽग्निं प्रति देवी वचः प्राह—"हे जातवेदः! सर्वभक्षः त्वं, पूर्वं मम सुतः भृगुणा धर्मनिष्ठेन सृष्टः; अहं या दग्धा, कथं पुनः दग्धुं शक्नोमि?" रुद्रः तव वीर्येण त्वां सिञ्चिष्यति; तदा तव ज्वलिता जिह्वा अपवित्रेषु अपि अधिकं दहिष्यति। अनन्तरं सावित्री समस्तान् ब्राह्मणान् होतृणश्च शप्तवती—"दक्षिणायाः हविरादानाय च, वृथा विपिनेषु विचरिष्यथ; लोभेन तीर्थक्षेत्राणि गच्छन्तः, परान्नेन तृप्यन्तः, स्वगृहे कदापि न तृप्यथ।" यजमानान् अयुक्तान् यजन्तः, निन्द्यं दानं गृह्णन्तः, वृथा धनं प्राप्नुवन्तः, तेषां व्ययः अपि वृथा भविष्यति। एतेन हेतुनाऽपि, मृतानां मध्ये मृतवत् भविष्यथ, न संशयः। एवं शक्रं विष्णुं रुद्रं च अग्निं च शप्तवती; ब्रह्माणं च ब्राह्मणांश्च सर्वान् कोपेन शप्त्वा, सावित्री सभां परित्यज्य प्रस्थितवती। सा श्रेष्ठं पुष्करतीर्थं गत्वा तत्र स्थितवती। तदा लक्ष्मी, शक्रपत्नी, सुशोभनमुखी, तां देवीं उवाच—"अहं अस्मिन्सभायां न स्थास्ये; यत्र शब्दमपि न शृणोमि, तत्र गमिष्यामि।" ततः सर्वाः यौवनस्थाः स्त्रियः स्वगृहाणि प्रत्यागच्छन्। सावित्री, कोपेन पूर्णा, ताः अपि शप्तुं उद्यताभवत्—"यत् एता दिव्याः स्त्रियः मां परित्यज्य गताः, अहं क्रुद्धा ताः अपि शप्स्यामि। लक्ष्मी कदापि एका स्थातुं न शक्नोति; सा चपला, चित्तचाञ्चला, मूढेषु वर्तिष्यति।" म्लेच्छेषु, पार्वतीगणेषु, अधमेषु, मूढेषु, अशुचिषु, शप्तेषु, दुष्टेषु च, लक्ष्मी शापप्रभावेन वसिष्यति। एवं शप्त्वा, इन्द्राणीं अपि शप्तवती—"यदा इन्द्रः ब्रह्महत्या-पापेन लिप्तः गृहीतः, तस्य भार्या दुःखिता, राज्यं नहुषेण हृतं, तदा सा त्वां द्रष्टुम् आगमिष्यति, प्रार्थयिष्यति च।" "इयं मूढा स्त्री कथं मां न प्राप्स्यति, अहं इन्द्रः; यदि शचीं न लभे, सर्वान् देवान् नाशयिष्यामि।" तदा त्वं, संतप्तचित्ता, वाक्पतेः गृहे दुःखिता, मद्गरिमा-शापेन वसिष्यसि। तस्मिन्नेकाले सर्वदेवपत्नीः शप्ताः, कश्चन अपत्यसुखं न लभिष्यति। सावित्री-शापेन, देव्यः दिनरात्रं संतप्ताः, वन्ध्याभिधानं लब्ध्वा, गौरी अपि शप्ता। सा दुःखिता, रुदन्ती, विष्णुना सान्त्विता—"माऽशोचि: विशालाक्षि! आगच्छ, शुभे! सभां प्रविश्य, मेखलां च वासः च गृह्णीष्व, व्रतं स्वीकुरु; ब्रह्मणः पादौ नमामि तव कृते।" एवं विष्णुना उक्ता, सा प्रत्युवाच—"न तव वचः करिष्यामि; यत्र शब्दमपि न शृणोमि, तत्र गमिष्यामि।" इति उक्त्वा, सा तत्रैव पर्वतम् आरोह्य स्थितवती; विष्णुः तस्याः पुरतः कृताञ्जलिः स्थित्वा, भक्त्या स्तुतिं चकार— "या सर्वत्र वर्तते, सर्वेषु भूतेषु व्याप्या, सर्वदिग्व्यापिनी च सा; यत् किञ्चिदस्ति, साक्षात् वा असाक्षात्, त्वया विना न दृश्यते। साधकानां स्थले त्वं दृश्यसे, भूमिकामिनां त्वं स्मरणीया।" "पुष्करे सावित्री, सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठा; वाराणस्यां विशालाक्षी, नैमिषे लिङ्गधारिणी, प्रयागे ललिता देवी, गन्धमादने कामुका।" "मानसे कुमुदा, व्योम्नि विश्वकाया, गोमन्ते गोमती, मन्दरे स्वच्छन्दा; चित्ररथे मदोत्कटा, जयन्त्यां, हस्तिनापुरे, कण्यकुब्जे गौरी, अम्बायां, मलयाचले।" "एकाम्रे कीर्तिमती, विश्वे विश्वेश्वरी, कर्णिकायां पुरुहस्ती, केदारे मार्गदा; हिमालयपर्वतपृष्ठे नन्दा, गोकार्णे भद्रकाली, स्थाण्वीश्वरस्य भगवती, बिल्वके बिल्वपत्रिका।" "श्रीशैले माधवी देवी, भद्रभद्रेश्वरे भद्रा, वराहशैले जया, कमलालये कमला।" एवं सावित्री-शापकथां, तस्याः महिमानं च, विष्णुना सम्यक् कीर्तितम्।