तस्याः स्तनौ विशेषः नास्ति, किं तु तस्याः रागचिह्नितौ ओष्ठौ मनः कस्य न स्पृणीयात्? यः ताम् सेवते, तस्य शान्तिं ददाति सा; तस्याः केशाः अल्पवक्रत्वेनापि सुखं यच्छन्ति। महान् सौन्दर्ये दोषोऽपि गुणतया दृश्यते; तस्याः नेत्रे भूषिते कर्णाभिमुखं गच्छन्ति। ज्ञातारः वदन्ति चेतनं कारणात् उत्पद्यते; कर्णस्य भूषणं नेत्रे, नेत्रस्य भूषणं कर्णाः। अत्र न कुंडलस्य स्थानं, न काजलस्य; तिर्यक् दृष्टयः हृदि विभाज्यन्ते न युक्ताः। ये तव संबद्धाः, ते दुःखवाहाः कथं? सर्वविकाराः स्वभावगुणैः शोभां प्राप्नुवन्ति। शतशः क्षणानां मध्ये, वृद्धावस्थायाम्, अहं एतत् धनं दृष्टवान्; एषा कौशल्यायाः सीमा, सृष्टिकर्त्रा सौन्दर्ये स्पष्टं दर्शिता। सा मनुष्याणां मनांसि स्नेहेन च लीलया च स्पृणोति; मम चिन्तनायाम्, तस्य तेजः तस्याः रूपेण हृतम्। तस्य शरीरम् रोमाञ्चैः आवृतम् अभवत्; ताम् सुवर्णनूतनवर्णां, नेत्रैः पद्मदलदीर्घैः युक्तां दृष्ट्वा। देवेषु, यक्षेषु, गन्धर्वेषु, सर्पेषु, राक्षसेषु, अहं बहुस्त्रियः दृष्टवान्, किन्तु तादृशं सौन्दर्यसंपूर्णं न कञ्चन। त्रैलोक्ये यत् सर्वश्रेष्ठं, तद् सृष्टिकर्ता तस्याः रूपे समाहितम्। इन्द्रः उवाच—"काऽसि त्वम्? कस्य कन्या? कुत्रात् आगता, सुश्र्वाणि? ब्रूहि, किमर्थं एकाकिनी मध्ये मार्गे तिष्ठसि?" यस्याङ्गेषु भूषणानि दृश्यन्ते, तानि तस्याः अलंकरणाय न, अपि तु सा तेषां अलंकारः। न देवी, न गन्धर्वी, न असुरी, न सर्पिणी, न किंनरी पूर्वं दृष्टा, तस्या नेत्रे तादृशं सौन्दर्यं न। अहं पुनःपुनः पृष्टवान्, किं तु सा उत्तरं न ददाति; सा कन्या, कम्पमाना, लज्जिता, शक्रं प्राह। "वीर, अहं गोपकन्या, अत्र गोदुग्धं, शुद्धं घृतं, दधि, तक्रं विक्रीणामि। दधि, तक्रं, दुग्धं च, शत्रुसूदन, यत् इच्छसि तद् वद; यत् इच्छसि तत् गृहाण।" एवं उक्त्वा, शक्रः ताम् दृढं हस्तेन गृह्य, विशालाक्षीं ब्रह्मणः समीपम् निनाय। सा तेन नीयमाना, पितरं मातरं च आक्रन्दति—"पितः, मातः, भ्रातः, अयं मां बलात् नयति।" यदि मयि किमपि कार्यं अस्ति, तदा पितरं पृच्छ; सः निश्चितं मां तुभ्यं दास्यति—एषा सत्यम् उक्तम्। या कन्या न स्नेहयुक्तं पतिं इच्छेत्? मम पिता धर्मनिष्ठः, सः तुभ्यं किमपि न निवारयेत्। अहं नमस्कृत्य तं तुष्टयिष्यामि; यदि सः तुष्टः भवेत्, सः मां दास्यति। पितुः मनः न ज्ञायित्वा, कथं अहं स्वं तुभ्यं दद्याम्? धर्मः विस्तीर्णः, सः नश्येत्; अतः अहं तव तुष्टिं न इच्छामि। यदि पिता मां ददाति, तदा अहं तव वशे भविष्यामि। एवं उक्त्वा, शक्रः ताम् ब्रह्मणः पुरः स्थापयित्वा, तस्याः हेतोः वदति—"त्वं अत्र नीताऽसि, विशालाक्षि; शोकं मा कृथाः, शोभनरूपे। गोपकन्यां, गौः इव शुभ्रां, महातेजसा दीप्तां दृष्ट्वा—" तस्या नेत्रे नीलपद्मसमानि, स्तनौ सुवर्णनिर्मलभित्तिसमानौ; कमला अपि ताम् तुल्यां मन्यते। तस्या ऊरू मदोन्मत्तदन्तिनां कुम्भसमानौ, नखाः रक्तवर्णाः दीप्तिमन्तः; तां दृष्ट्वा, सा स्वं अतीत्य मन्यते, मनः आकृष्टम्। ताम् प्राप्तुं चिन्तयन्ती, हृदयम् इव गच्छति; गोपकन्या अपि दाने स्वं श्रेष्ठं मन्यते। यदि तस्याः सौन्दर्येन सः मां ग्रहीतुं इच्छति, तदा पृथिव्यां न कापि स्त्री मत्तः भाग्यवती। मया तेन नीताऽस्मि, तस्य दृष्टौ आगता; तेन त्यक्ता भवेत् मृत्युः, अनुमिता जीवनसुखम्। यदि त्यक्ता भवामि, लज्जा दुःखजननी रूपेण भविष्यामि; किं तु या स्त्री तेन अनुगृहीता, सा भाग्यवती। सा निःसंदेहं भाग्यशालिनी; किं तु या तेन आलिङ्गिता, सा अधिकं सौभाग्यवती, यः विश्वरूपः सर्वत्र विचरति। एतत् सौन्दर्यं केवलं अत्र समाहितम्, विश्वस्रोतसा प्रकाशितम्; तस्या उपमा केवलं स्मरपत्नी, कामस्य तेजसा च। एषः शोकः न पितुः, न मातुः, किन्तु त्यागेन; यदि सः मां न स्वीकरोति, न वा किंचित् वदति—तदा स्मरणेन दुःखजः मृत्युः मां अधिगच्छेत्; पत्नीत्वे दोषरहितायाः अपि, शीघ्रं नश्येयम्। शुद्धपद्मदीप्तिः तस्य वक्षसि रत्नदीप्तिसमानं; तस्य मुखं दृष्ट्वा, मम मनः ध्यानं प्राप्नोति। यदि तस्याङ्गस्पर्शे सङ्गे च मूल्यं न करोति, तदा स्पर्शेण गमनेन च शरीरं व्यर्थं। अथवा तव दोषः नास्ति, यः यथासम्भाव्यं आचरति; नूनं त्वं कामेन हरिता—स्वं प्रियं रक्ष। यस्य रूपेण त्वं अपि अतीता, कामः अपि दृश्यते; तेन मम मनः, रत्नं, सर्वं दृढं हरितम्। तस्य मुखे यत् सौन्दर्यं दृश्यते, तद् शशाङ्के नास्ति; दोषरहितस्य तस्य उपमा कदापि न स्तूयते।