एकः पुरुषः, यस्य मनः अचलम्, आत्मा संयतः, बुद्धिः प्रसन्ना च, सर्वपापेभ्यः विमुक्तः, सः स्वर्गं गच्छति। यः सर्वेषां भूतानां अभयदानं ददाति, यस्मात् भूताः अभयं प्राप्नुवन्ति, तस्य शरीरस्य त्यागे सर्वतः अभयं तस्य अस्ति। यथा सर्वेषां चराणां पादचिह्नानि गजपादचिह्ने समाहितानि, तथा सर्वविद्याः मनसि संगृहीताः। एवं, अहिंसायाम् सर्वधर्मार्थाः उत्तमस्थानं प्राप्नुवन्ति; हिंसायाः आश्रयः जीवन् अपि मृतवत् भवति। यः अहिंसकः, दृढः, आत्मसंयमी, सर्वभूतानां शरणं च, सः परमं पदं प्राप्नोति। यस्य ज्ञानसम्पन्नः, निर्भयः, तस्य मृत्युः न वशः; सः अमृतत्वं प्राप्नोति। यः मुनिः सर्वासक्तिभ्यः विमुक्तः, आकाशवत् स्थितः, विष्णु प्रियः, शान्तः च, देवाः तं ब्राह्मणं जानन्ति। यस्य जीवनं धर्माय समर्पितम्, धर्मे एव रमते, दिनरात्रं पुण्यार्थं यः यतते, देवाः तं ब्राह्मणं जानन्ति। यः सर्वकर्माणि संयमितानि, न नमति न स्तौति, शरीरं स्थिरं तस्य कर्म exhaustion प्राप्तम्, देवाः तं ब्राह्मणं जानन्ति। सर्वे भूताः सुखं लभन्ति, सर्वे च दुःखं प्राप्नुवन्ति; जन्मदुःखं ज्ञात्वा, श्रद्धालुः तदनुसारं आचरितव्यं। सर्वदानानां मध्ये अभयदानं परमं दानम्; यः प्रथमं स्वं शरीरं समर्पयति, सः सर्वभूतानां अनन्तमभयं प्राप्नोति। यः उत्तानमुखः हविर्ददाति, सः अनन्तं दृढं स्थानं प्राप्नोति; तस्य शरीरसंबन्धात् सर्वं जगत् वैश्वानरं अग्निं लभते। यः प्राणेन हृदि अङ्गुष्ठमात्रे आत्मानं यज्ञरूपेण समर्पयति, तस्य अग्निहोत्रे हव्यं तस्मिन् एव तस्मिन्सर्वेषु लोकेषु सदा तिष्ठति। ये देवम्, स्रष्टारं, त्रिरूपं, सुवर्णमयं, परमं तत्त्वं जानन्ति, ते सर्वेषु भूतिषु पूज्याः, देवाः, अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। यः सर्ववेदान्, ज्ञेयम्, सर्वकर्म, व्युत्पत्तिं, परमं तत्त्वं च जानाति, तदेतत् सर्वं देहे पश्यति, तस्य सर्वे देवाः सदा अनुकूलं वर्तन्ते। यः पृथिव्यां स्थितम्, आकाशे अपरिमितम्, सुवर्णमयं, वृत्तान्ते स्थितम्, दक्षिणमध्ये दक्षिणगच्छत्, यस्य रश्मयः तस्मिन्नेव दीप्ताः, तद् ज्ञात्वा— यद् यन्त्रं प्रवर्तते, षड्रश्मिः द्वादशचक्रः, त्रिसन्धिः, यस्य मुखं विश्वं रक्षति, तद् कालचक्रं गुहायां स्थितम्। यस्य प्रसादेन जगत् शरीरं सर्वलोकाः च प्राप्ताः, यः तत्र देवान् तर्पयति, सः इह सदा मुक्तः भवति। यः तेजस्वी, नित्यः, पुरातनः, यस्य भयात् जगत् अस्ति, यस्मात् भूताः अभयं प्राप्नुवन्ति, यः कदापि भूतानां भयम् न करोति— यः न निन्दनीयः, न अन्यान् निन्दति, सः ब्राह्मणः परमात्मानं पश्येत्; मोहपापेभ्यः विमुक्तः, न किञ्चित् लाभं इच्छति। क्रोधमोहवर्जितः, मृत्तिका-सुवर्णयोः समदृष्टिः, शोकविहीनः, विवादसंगवर्जितः, स्तुति-निन्दावर्जितः, सुखदुःखयोः समः, भिक्षुः साक्षिवत् उदासीनः विचरति। ततः भीष्मः उवाच— हे ब्राह्मण, यत् त्वया पुण्यस्थलस्य परमं यशः कथितम्, यत् तीर्थं पदपातनात् पृथिव्यां उत्पन्नम्, तस्य विस्तरेण सर्वं कथय। हे मुनिशार्दूल, तत्र भगवतः विष्णोः शंकरस्य च कृत्यं विस्तरेण कथय। भगवतः तत्र यज्ञः कथं कृतः? यः यज्ञे ऋत्विजः ब्राह्मणाः समागच्छन्, तान् कथय। यज्ञस्य भागाः के, द्रव्याणि के, यज्ञदानं किम्, वेदविधिना विरिञ्चिना वेदी किम् निर्मिता, मापनी किम्? यः यज्ञः कस्य प्राप्तः, वेदेषु सर्वत्र पूज्यः, सर्वदेवानां पूज्यः, कस्य कामना स्रष्टा यज्ञं कृतवान्? यथा सः देवाधिदेवः अमृतः अजरः च, तथा तस्य स्वर्गः अपि अक्षयः दृश्यते। अन्येषां देवतानां स्वर्गं महात्मा दत्तवान्; अग्निहोत्रस्य हेतोः वेदाः औषधयः अपि उत्पन्नाः। सर्वाणि अन्यानि पशवः भगवताः यज्ञार्थं सृष्टानि, एषा वेदविधिः। किं कामं चिन्तितम्, किं फलम्, किं संकल्पः, यथा त्वया उक्तम्, इति अहम् इच्छामि श्रोतुम्। भगवतः कृतं यज्ञं विस्तरेण वर्णय। सा स्त्री शतरूपा इह सावित्री कथ्यते। सा ब्रह्मणः पत्नी, ऋषीणां माता, पुलस्त्यादि सप्तर्षीणां, दक्षादि प्रजपतिभ्यः च सा जननी। सावित्री अपि मनूनां स्वायम्भुवादीनां जननी, ब्रह्मा तां धर्मपत्नीं चक्रे, पुत्राणां मातरं प्रियाम्। कथं ब्रह्मा तां धर्मिष्ठां, पतिव्रतां, शीलसम्पन्नां, सुमुखीं पत्नीं त्यक्त्वा, अन्यां पत्नीं अन्वेषितवान्? तस्याः नाम किम्, गुणाः के, सा कस्य कन्या, भगवन्? सा कुत्र दृष्टा, केन ब्रह्मणः दर्शिता? सा देवी किम् रूपम्, मनोहरम्, यां दृष्ट्वा ब्रह्मा कामवशं गतः? वर्णरूपेण सा सावित्रीं अतिक्रान्ता, सा भगवन् सर्वलोकाधिपं मोहितवती। कथं देवः तां लोकसुन्दरीं गृहीत्वा, यज्ञारम्भः कृतः, विस्तरेण कथय। सा ब्रह्मणः समीपे दृष्ट्वा सावित्री किं कृतवती? तस्मिन्नेव समये ब्रह्मा सावित्र्याः प्रति किम् आचरितवान्? सावित्री तदा ब्रह्मणः सम्मुखे किं उक्तवती? उक्तं वा अनुक्तं वा, सर्वं त्वया वक्तव्यम्।