एकः साधुर्नियताहारः सन्, अल्पं खादन्, एकभोजनपरायणः, हस्ते कूप्यं, वृक्षमूलानि, जीर्णवस्त्रं च स्वसखित्वेन स्वीकरोति, एकान्तवासं च प्रियं मन्यते। सर्वेषु भूतेषु उदासीनता एव भिक्षोः लक्षणं; यस्य वाक्यानि प्रविश्य कूपे पतितानि मृतानि इव भवन्ति। तस्य वचनानि न पुनः वक्त्रं प्रत्यागच्छन्ति; स मुक्त्याश्रमे वसेत्, नापि किञ्चित् अनुचितं पश्येत्, नापि शृणुयात्। विशेषतः ब्राह्मणेषु एषा वृत्तिः कदापि न भवेत्; यत् ब्राह्मणस्य प्रियं, तत् एव सदा वक्तव्यं। अपमानितः सन्, स मौनं आसीदेत्, आत्मन्येव उपशमं युञ्जीत; यस्य कृते आकाशमिवैकाकिनः सर्वदा पूर्णं भवति। येन शून्यं पूर्यते, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। यः केनापि छिद्यते, यः केनापि दत्तं खादति, यः कुत्रापि शय्यां प्राप्नोति, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। सर्पवत् जनैः भीतः, मित्रवत् नरकाद् उपहतः, दरिद्रवत् स्त्रीभिः परिहृतः, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। न स हृष्यति, न शोचति, पूजितोऽपि अपूजितोऽपि; यः सर्वेभ्यः भूतेभ्यः अभयं ददाति, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। न स मृत्यौ न जीवने रमते; कालमात्रं पश्येत्, कर्षकः ऋतुकालमिव प्रतीक्षते। यस्य चित्तं न चलति, आत्मा संयतः, बुद्धिः अचला, सर्वपापविनिर्मुक्तः, स स्वर्गं याति। यः सर्वेभ्यः भूतेभ्यः अभयं ददाति, यस्मात् भूतेभ्यः न अभयं भयम् वाऽस्ति, स शरीरे त्यक्ते, सर्वतः निर्भयः भवति। यथा सर्वे पादचिह्नाः गजपादचिह्ने संनिहिताः, एवं सर्वविद्याः चित्ते संनिहिताः। अहिंसायाम् एव धर्मार्थौ परमोन्नतौ; हिंसकः तु जीवन्नपि मृतवत्। यः अहिंसकः, धृतिमान्, आत्मसंयतः, सर्वभूतानां शरणं, स परमं पदं प्राप्नोति। यस्य ज्ञानतृप्तिः, निर्भयता च, तस्य मृत्युः न प्रभवति; स अमृतत्वं प्राप्नोति। यः सर्वसङ्गवर्जितः, आकाशवत् स्थितः, विष्णोः प्रियः, शान्तचित्तः, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। धर्मनिष्ठः, धर्मे एव रममाणः, अहर्निशं पुण्याय यः यतते, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। यः सर्वकर्मसंयतः, न नमति, न स्तौति, कर्मणि क्षीणे अपि शरीरे स्थिरः, तम् एव देवा ब्राह्मणं विदुः। सर्वे जनाः सुखम् अनुभवन्ति, सर्वे च दुःखं प्राप्नुवन्ति; तेषां जन्मदुःखं विज्ञाय, श्रद्धालुः तथा आचरितुम् अर्हति। सर्वेषां दानानां मध्ये अभयदानं श्रेष्ठतमम्; यः स्वशरीरं प्रथमं समर्पयति, स सर्वभूतेभ्यः अनन्तम् अभयं प्राप्नोति। यः उर्ध्वमुखः हविर्यजति, स अनन्तं दृढं स्थानं प्राप्नोति; तस्य शरीरसंबन्धात्, सर्वं जगद् वैश्वानराग्निं प्राप्नोति। यदा प्राणेन, हृदि अङ्गुष्ठमात्रे, आत्मानं हविरूपेण समर्पयति, तदा तस्य अग्निहोत्रे हविः स्वयमेव तस्मिन् च सर्वेषु लोकेषु नित्यं वर्तते। ये देवम्, स्रष्टारं, त्रिरूपं, हिरण्मयं, परमं सत्यम् जानन्ति, ते सर्वेषां भूतानां मध्ये पूजिताः, अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। यः सर्ववेदवेद्यं, सर्वकर्म, व्युत्पत्तिं, परमं सत्यम् जानाति, सर्वं च आत्मनि पश्यति, तस्मिन्नेव देवा सदा अनुवर्तन्ते। यः पृथिव्यां स्थितं, व्योम्नि अनन्तं, हिरण्मयं, चक्रान्ते स्थितं, दक्षिणमध्यदेशे दक्षिणावर्तं, स्वरेषु स्वयम् प्रकाशमानम् जानाति— यद् भ्रमति, विकसति, षडरं द्वादशारं त्रिनाभिकं, यस्य मुखं विश्वं पाति, तत् कालचक्रं गुहायां प्रतिष्ठितम्। यस्य प्रसादात् विश्वशरीरं सर्वलोकाः च प्राप्यन्ते, स यः तत्र देवान् तर्पयति, स एविह नित्यं मुक्तः भवति। यः तेजस्वी, नित्यः, पुराणः, यस्य भीतो जगत् स्थितम्, यस्मात् भूतेभ्यः न भयम्, न च स कदापि भयम् जनयति— स न निन्द्यः, न चान्यं निन्दति; स ब्राह्मणः परात्मानं पश्येत्, मोहपापविनिर्मुक्तः, न किञ्चित् प्रार्थयते। कोपमोहवर्जितः, मृत्काञ्चनयोः समदृष्टिः, शोकविनिर्मुक्तः, न विरोधी, न चानुकूलः, न स्तुत्यनिन्द्यः, सुखदुःखेषु समः, स भिक्षुः साक्षिवद् उदासीनः विचरति। एवं धर्मानुसारेण ब्राह्मणस्य चरितं वर्णितम्। अथ भीष्मः उवाच— "हे ब्राह्मण, त्वया यः पुण्यतीर्थस्य परमं माहात्म्यं कीर्तितम्, यत् पद्मपाते पृथिव्याम् उत्पन्नं तीर्थम्, तस्य सर्वमपि विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामि। हे मुनिशार्दूल, तत्र भगवत् विष्णुना शङ्करेण च यत् कृतं, तत् सम्यग् आख्यातुम् अर्हसि। भगवता तत्र यज्ञः कथं कृतः? के तत्र ऋत्विजः, के ब्राह्मणाः संजाताः? कः यज्ञभागः, का द्रव्यसम्पत्तिः, कः दक्षिणाविधानः? किम् वेदि, का मापनी विरिञ्चिना तत्र स्थापिता? कः यज्ञस्य प्राप्ता, या वेदेषु सर्वत्र स्तूयते, सर्वदेवताभ्यः पूजनीयः? कं कामं स्रष्टा चिन्तयन् यज्ञं चकार? यथा स देवाधिपतिः अमृतः अजरश्च, तथा तस्य स्वर्गोऽपि अक्षयः दृश्यते। अन्येषां देवतानां च, महात्मना तेन स्वर्गः दत्तः; अग्निहोत्रस्य कृते वेदा ओषधयः च उत्पन्नाः। अन्यानि सर्वाणि पशवः अपि भगवता यज्ञार्थं सृष्टानि; एष वेदविधिः। कं कामं चिन्तयित्वा, कं फलम्, का च बुद्धिः तत्रासीत्, इति त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि।