गृहस्थः, ब्रह्मचार्यः, वानप्रस्थः, संन्यासी च—यः यः यथाविधि आचारं आचरति, सर्वे परमं पदं प्राप्नुवन्ति। यः कश्चन अश्रमेषु धर्मं सम्यक् आचरति, रागद्वेषविवर्जितः, स परत्र सम्मानं लभते। अत्र, मार्गसंयोगे ब्रह्मणः सीढी स्थिता; तस्य आश्रयणेन ब्रह्मलोकसम्मानं प्राप्नोति। ब्रह्मचारी, अनसूयः, जीवनस्य चतुर्थांशं गुरोः वा गुरुपुत्रस्य समीपे यापयेत्, धर्मार्थनिपुणः स्यात्। ज्ञानकामः शिष्यः, कर्मकाण्डाद् पृथक्, गुरोः अधीनः पठेत्; आह्वाने तु विधिवत् दक्षिणां दद्यात्, गुरौ शरणं याचेत्। गुरुकुले शिष्यः शयने अन्तिमः, जागरणे आद्यः स्यात्; यत् यत् कार्यं शिष्यस्य, तत् तत् सम्यक् आचरितव्यं। समस्तानि कार्याणि कृत्वा, गुरोः पार्श्वे स्थित्वा, तानि सिद्धानि मन्येत; सेवकः स्यात्, सर्वकर्मसु सज्जः, सर्वकार्यनिपुणः। शिष्यः शुद्धः, समर्थः, गुणसम्पन्नः स्यात्; पृष्टः वा प्रत्युत्तरार्थं एव वदेत्; इन्द्रियसंयमी, गुरोः यथावत् एकाग्रचित्तः निरीक्षेत्। शिष्यः गुरोः भोजनात् पूर्वं न भुञ्जीत्, पानात् पूर्वं न पिबेत्; गुरुः स्थितः स्यात्, शिष्यः न उपविशत्; गुरुः जागर्ति, शिष्यः न शयानः स्यात्। शिष्यः, उभाभ्याम् हस्ताभ्याम्, स्नेहपूर्वकं गुरोः पादौ स्पृशेत्; दक्षिणं पादं दक्षिणेन हस्तेन, वामं पादं वामेन हस्तेन, मृदु स्पर्शं कुर्यात्। प्रणम्य गुरुम्, शिष्यः स्वकार्यं निवेदयेत्—"भगवन्, एतत् अहं करिष्यामि", अथवा "एतत् अपि मया कृतम्" इति। सर्वं निवेद्य, यत् धनं लब्धं, गुरवे दद्यात्; सर्वकार्याणि पुनः गुरवे निवेदयेत्। यद् यद् गन्धरसादि शिष्यः पूर्वं न उपयुञ्जीत्, अध्ययनसमाप्तौ तानि सेवेत; एष धर्मः। यानि शिष्यस्य नियमाः विस्तारतः उक्ताः, तान् गुरुभक्तः शिष्यः आचरितव्यः। शिष्यः यथाशक्ति गुरुम् प्रसादयेत्; केवलं योग्ये आश्रमे एव आचरितव्यं, अयोग्यस्थले वर्जयेत्। द्विजः, वेदान् वेदाङ्गानि च, अर्थं च, गुरोः मुखात् अधीत्य, भिक्षायां जीवन्, भूमौ शयनं कृत्वा, गुरोः साक्षात् पठेत्। वेदाध्ययनव्रतम् समाप्य, गुरवे दक्षिणां दत्त्वा, अध्ययनं समापयेत्। गुणसम्पन्नः, पत्न्या सह संयोगः कृत्वा, अग्निं स्थापयित्वा, गृहस्थः जीवनस्य द्वितीयभागे धर्मं आचरितव्यं। ऋषिभिः चत्वारः गृहधर्माः स्थापिताः; प्रथमः धान्यस्य संचयः, द्वितीयः घटे संचयः। तृतीयः अश्वकक्ष्यः, चतुर्थः कपोतवद्; तेषु श्रेष्ठतमः, अधमः च धर्मेन तथा विजये निश्चितः। एकः गृहस्थः षट् कृत्यानी आचरति, अन्यः त्रि, अन्यः द्वे; चतुर्थः द्विजः ब्रह्मणि स्थितः। गृहस्थव्रात् श्रेष्ठं तीर्थं नास्ति; स्वस्य एव भोजनं न पाच्यं, जीवस्य अनवश्यकं न हन्तव्यम्। जीवाजीवयोः, सर्वे यज्ञार्हाः; दिवा, प्रातः, सायं च, शयनं न कर्तव्यम्। अयुक्ते काले न भुञ्जीत्; असत्यं न वदेत्; ब्राह्मणः, सम्मानरहितः, गृहे अनश्नन् न स्थातव्यः। अतिथयः अपि सम्माननीयाः; पितृदेवताभ्यः हवनं विधीयते; वेदविदः, व्रतानुष्ठानपरः, वेदज्ञः च। स्वधर्मनिष्ठाः, यज्ञतपःस्थिराः; तेषु देवपितृहवनं सम्मानार्थं कर्तव्यम्। यः अनित्यः, स्वधर्मत्यागी, अग्निहीनः, गुरुवचनविपरीतः— असत्यप्रियः, तस्य कर्मणि अधिकारः नास्ति; केवलं सर्वभूतविभाजनं अस्ति। यथा पाचकानां, गृहस्थः तेषु दद्यात्; यः शेषभोजनं करोति, स विघसाशी नाम्ना, सदा अमृतं भुङ्क्ते। यज्ञशेषं अमृतं मन्यते, यज्ञार्पितं अन्नं तुल्यं; यः शेषभोजनं करोति, स विघसाशी इति कथ्यते। स्वपत्नीपरायणः, आत्मसंयमी, कर्मनिपुणः, जितेन्द्रियः; पुरोहितैः, आचार्यैः, गुरुभिः, मातुलैः, अतिथिभिः परिवृतः। वृद्धैः, बालैः, रोगिभिः, वैद्यैः, बान्धवैः, मित्रैः च; मातृ, पितृ, श्वशुर, भ्रातृ, पुत्र, पत्नी च। कन्यया, सेवकैः सह, विवादं न कुर्यात्; तैः विवादपरित्यागेन सर्वपापात् विमुक्तः भवति। एतेषु जयेन सर्वलोकान् जयति—न संशयः; आचार्यः ब्रह्मलोकस्य अधिपः, पितरः प्रजापतिलोकस्य। अतिथिः सर्वलोकाधिपः, पुरोहितः वेदलोकस्य अधिपः; श्वशुरः अप्सरसां अधिपः, बान्धवः वैश्वदेवलोकस्य। बान्धवमित्राः दिशां अधिपः, मातृ, मातुलः, वृद्धाः, बालाः, रोगिणः च आकाशे शक्तिमन्तः। पुरोहितः ऋषिसु अधिपः, शरणागताः साध्यलोकस्य रक्षकः; वैद्यः अश्वलोकस्य अधिपः, भ्रातः वसुलोकस्य रक्षकः। पत्नी चन्द्रलोकस्य राणी, कन्या गृहे अप्सरसां मध्ये; ज्येष्ठः भ्रातृः पितृतुल्यः, पत्नीपुत्रौ आत्मस्वरूपौ। लेखकः, सेवकः, कन्या च विशेषतः दया योज्या; तस्मात्, यः तैः निन्दितः सदा सहनशीलः भवेत्। गृहधर्मनिष्ठः, धर्मनिष्ठः, श्रान्तिजितः, बहुकर्माणि न कुर्यात्; धर्मिष्ठः केवलं अल्पकार्याणि आरम्भयेत्।