पुण्यकर्माणः पुरुषाः ये पुष्करे निवसन्ति, ते अस्य तीर्थस्य प्रभावेन महाभोगान् प्राप्नुवन्ति। यथा महासमुद्रस्य समं किञ्चिदपि जलाशयं नास्ति, तथा पुष्करस्य समं तीर्थं नास्ति। पुष्करवनात् श्रेष्ठं पुण्यक्षेत्रं नास्ति; अस्मिन्नेव क्षेत्रे ये स्थिताः, तेषां वर्णनं अहं करिष्यामि। सर्वे देवाः, इन्द्रादयः, विष्णुश्च, गजाननः कुमारः, रेवन्तः, सूर्यश्च, शिवदूती देवी, शुभदा कन्या—एते सर्वे पुण्यात्मनां तपः-नियम-पूजाभिः सदा तुष्टाः भवन्ति। अन्यत्र महान् व्रतानि उपवासादिकानि क्रियन्ते चेत् अपि, यः कश्चित् मुख्ये पुष्करवने स्वल्पेनापि प्रयत्नेन तिष्ठति, स द्विजः सर्वकामसमृद्धिं प्राप्य परमव्ययपदं ब्रह्मणः समं लभते। कृतयुगे द्वादशवर्षाणि, त्रेतायां संवत्सरमेकं, द्वापरे मासमेकं, कलियुगे तु अहोरात्रमात्रेण—एवम् फलप्राप्तिः भवति, यथा पूर्वं ब्रह्मणा मम उक्तम्। एतत् क्षेत्रात् श्रेष्ठं न किञ्चन; अतः सर्वप्रयत्नेन अस्मिन्वने शरणं याचेत्। गृहस्थः, ब्रह्मचारी, वानप्रस्थः, यतिश्च—यः यः विहितेन मार्गेण आचरति, सः सर्वः परं पदं प्राप्नोति। यः कश्चन आश्रमे धर्मं सम्यगाचरन् रागद्वेषविवर्जितः, परत्र पूज्यते। अत्रैव संगमे ब्रह्मपदं प्राप्तुम् उपायः स्थितः; तस्मात् अस्य आधारात् ब्रह्मलोके पूज्यते। ब्रह्मचारी द्विजः, अनसूयुः, चतुर्थांशं कालस्य आचार्येण वा आचार्यपुत्रेण सह यापयेत्, धर्मार्थकुशलः स्यात्। विद्यां इच्छन् आचार्यस्य समीपे अधीयीत; कर्मभ्यः पृथक्, आह्वाने च दक्षिणां दद्यात्, आचार्ये आश्रयं गच्छेत्। आचार्यगृहे शयने अन्त्यः, उत्थाने प्रथमः स्यात्; शिष्यस्य यत्किञ्चिद् कार्यं, तत् सर्वं साधयेत्। एतानि सर्वाणि कृत्वा, आचार्यस्य पार्श्वे तिष्ठेत्, कृतकृत्यत्वेन; सर्वकार्येषु दक्षः सेवकः स्यात्। शुचिः, समर्थः, गुणैः युक्तः, पृष्टः वा प्रत्युत्तराय वदेत्; इन्द्रियनिग्रहेण, एकचित्तेन आचार्यं पश्येत्। आचार्ये भोजनं कृत्वा एव स्वयं भुञ्जीत; पानं कृत्वा एव पिबेत्; आचार्ये स्थिते न उपविशेत्, जाग्रति न शयीत। उभाभ्यां हस्ताभ्यां मृदु आचार्यस्य पादौ स्पृशेत्—दक्षिणेन हस्तेन दक्षिणं पादं, वामेन वामं, सौम्येन दलेन। अभिवाद्य, यथाकर्तव्यं निवेदयेत्—"भगवन्, एतत् करोमि" अथवा "एतदपि मया कृतम्" इति। सर्वं निवेद्य, यद् द्रव्यं लब्धम्, आचार्याय दद्यात्, कृतकृत्यत्वं पुनः निवेदयेत्। पूर्वं यानि गन्धरसादीनि वर्जितानि, अध्ययनसमाप्तौ तानि भुञ्जीत; एषा निःसृष्टिः। ब्रह्मचारिणः सर्वनियमाः यथोक्ताः, तान् गुरुभक्तः शिष्यः आचरन् स्यात्। यथाशक्ति आचार्यं तुष्ट्वा, केवलं योग्ये आश्रमे वर्तेत; अयुक्ते न तिष्ठेत्। द्विजः, वेदान् वेदाङ्गानि चार्थं च आचार्यस्य मुखात् अधीत्य, भिक्षया जीवन् भूमौ शयन्, वेदाध्ययनव्रतम् पूर्त्वा, आचार्याय दक्षिणां दत्वा, अध्ययनं समाप्तये। धर्मयुक्तः, पत्न्या सहितः, अग्निं स्थाप्य, गृहस्थः द्वितीयभागजीवनं यथाशास्त्रं आचरेत्। चत्वारः गृहस्थमार्गाः ऋषिभिः स्थापिताः—प्रथमः धान्यनिधिः, द्वितीयः कुम्भनिधिः, तृतीयः अश्वस्तन्यः, चतुर्थः कपोतवद्; तेषु श्रेष्ठतमः अधमश्च धर्मेण तथा विजये जगतः निश्चितः। गृहस्थः षड् कर्माणि, अन्यः त्रि, अन्यः द्वे आचरतः; चतुर्थः द्विजः ब्रह्मणि स्थितः। गृहस्थव्रताद् श्रेष्ठं न किञ्चन क्षेत्रम्; स्वार्थे न पाचयेत्, न च प्राणिनं व्यर्थं हन्यात्। जीवम् अजीवं वा, सर्वं यज्ञार्हं, न च दिवा शयीत, न च संध्यायाम्, न च रात्रौ। अयुक्तकाले न भुञ्जीत, न चात्र मिथ्यावदेत्; ब्राह्मणः अपूजितः अनश्नन् गृहस्थे न स्थितव्यः। अतिथयः पूजनीयाः, पितृदेवतार्चनं विहितम्; ये वेदविदः, व्रतपरायणाः, वेदज्ञाश्च। स्वधर्मे स्थिताः, यज्ञतपसि स्थिताः; तेषां देवपितृयज्ञः मान्यः। यः अनित्यः, स्वधर्मत्यागी, अग्निहीनः, आचार्यवाक्यलङ्घकः—असत्यरागी च—तस्य कर्माधिकारः नास्ति; केवलं सर्वभूतानां भागः अवशिष्यते। पाचकाय अपि यथोचितं दद्यात् गृहस्थः; यः शेषभोजी, सः विघसाशी, सदा अमृतभोजी। यज्ञशेषं तु अमृतं स्मृतम्, हविषा तुल्यम्; यः शेषभोजी, सः विघसाशी इति कथ्यते।