राजन्, ब्राह्मणाः क्षत्रियाः वैश्याः शूद्राश्च, ये अपि कर्षकेषु वसन्ति—यद्येते रम्यरूपिणः, सौभाग्ययुक्ताः, प्रियाः, कीर्तिमन्तः, भक्तिपरायणाश्च भवन्ति, तेषां विशेषः श्रूयताम्। ये स्वधर्मनिष्ठाः, शीलसम्पन्नाः, दीर्घायुषः, सर्वथा ब्रह्मनिष्ठाः, सर्वभूतहिते रताः, ते मोक्षकामिनो ये महापुण्ये पुष्करतीर्थे निवसन्ति, तेषां मृत्युकाले दिव्यैः विमानैः शोभनैः ब्रह्मलोकं गमनं भवति। तेषां विमानयात्रायाम्, अप्सरसां गणैः, कामरूपिभिः, कामधेनुसदृशैः चापि सहिता भवन्ति। यः स्वदेहं नित्यज्वलनायां वह्नौ समर्पयति, स अपि महात्मा ब्रह्मणि ध्याननिष्ठः सन् ब्रह्मलोकं याति, तत्र तस्य ब्रह्मलोकः अक्षयः शाश्वतः च, तत्रैव भोगैः सह। सः परमं रमणीयं सर्वकामदं लोकं प्राप्नोति, यः पुष्करतीर्थे जीवनं त्यजति। हे भीष्म, तेषां अपि ब्रह्मलोकः अक्षयः—महात्मनाम् आवासः सः, तत्र ते दुःखनाशकं देवम् साक्षात् पश्यन्ति। ते तं देवम् अमरगणैः परिवृतं, रुद्रविष्णुगणैः सहितं पश्यन्ति; ये च पुष्करवनान्ते मृत्युम् उपयान्ति, शूद्राः अपि सन्तः, न विनश्यन्ति। ततः ते हंसयुक्तैः विमानैः, सूर्यसमप्रभैः, रत्नस्वर्णविभूषितैः, सुगन्धिपुष्पसम्भृतैः, बलिष्ठैः विमानैः उन्नीयन्ते। तेषां तानि विमानानि अनुत्तमगुणैः, अन्यैश्च ऐश्वर्यैः, अप्सरसां गीतरवैः, पताकाध्वजविभूषितैः, अनेकघण्टानिनादैः च शोभन्ते। तत्र अद्भुतविलासैः, क्रीडाविद्याविशारदैः, उज्ज्वलैः, सद्गुणसम्पन्नैः, उत्तममयूरयुतैः विमानेषु रमन्ते। ब्रह्मलोके पुष्करमृत्युप्राप्ताः स्थिरबुद्धयः पुरुषाः दीर्घकालं सुखानि इच्छया भुञ्जते। तस्मात् लोके पतित्वा, पुनरपि समृद्धकुले, धनधान्यसम्पन्ने, सुखसम्पन्ने जायन्ते; यः तु पुष्करवनान्ते कारिषीं विधिं सम्पादयति— स सदा सर्वान् लोकान् परित्यज्य, केवलं ब्रह्मलोकं याति; तत्र कल्पान्तपर्यन्तं ब्रह्मलोके वसति। स तत्र कर्मक्लिष्टमानवान् न पश्यति; तस्य मार्गः निरवरोधः—ऊर्ध्वं, अधः, पार्श्वतः च। स सर्वेषु लोकेषु पूज्यते, यशः प्रसारयति, स्वसंयमी, शीलज्ञः, सर्वेन्द्रियमनोज्ञः च भवति। स नृत्यगीतवाद्यविशारदः, मनोज्ञः, सदा अम्लानपुष्पैः दिव्याभरणैः च भूषितः। तस्य तनुः श्यामलोत्पलदलसन्निभा, कुङ्कुमपिङ्गलकेशयुक्ता, तस्य सख्यः अपि अनुत्तमरूपिण्यः, तुंगकटिप्रदेश्यः, सर्वमङ्गलसम्पन्नाः च। तत्र स्त्रियः सर्वसम्पद्गुणयुक्ताः, यौवनमदविह्वलाः, तान् तत्र वसन्तं पुरुषान् सेवन्ते, शय्यायां च तान् रञ्जयन्ति। सः वीणावेणुनिनादैः सुप्तः प्रबोध्यते, महोत्सवसुखं भुङ्क्ते—यत्सुखं आत्मसंयमिनां विना दुर्लभम्। देवदेवस्य ब्रह्मणः प्रसादेन सः तं सुखं प्राप्नोति। भीष्म उवाच—श्रेष्ठाः धर्माः ते एव, ये क्षेत्रधर्मनिष्ठाः, सदाचारनिष्ठाः। ये स्वाचारनिष्ठाः, क्रोधजयिनः, इन्द्रियनिग्रहसम्पन्नाः, ते ब्रह्मलोकं प्राप्नुवन्ति—एतदत्र न विस्मयः। नूनं द्विजातयः अपि अन्यान् लोकान् प्राप्नुवन्ति, अपि च पद्मोपवासादिना विना। स्त्रियः, म्लेच्छाः, शूद्राः, पक्षिणः, गवः, मृगाः, मूकाः, मन्दाः, अन्धाः, बधिराश्च—ये तपोनियमवर्जिताः—एतेषां पुष्करवासिनां गतिः का? हे ब्राह्मण, स्त्री-म्लेच्छ-शूद्र-पशु-पक्षि-मृगादीनां, पुष्करे मृत्युप्राप्तानां का गतिः? भीष्म, ये पुष्करे मृत्युम् उपयान्ति—स्त्रियः, म्लेच्छाः, शूद्राः, गवः, पक्षिणः, मृगाः—ते दिव्यदेहयुक्ताः सूर्यसमप्रभैः विमानैः ब्रह्मलोकं यान्ति। ते दिव्यपरिवारैः, सुवर्णरम्यध्वजैः, सुवर्णहीरकश्रेणिभिः, रत्नस्तम्भैश्च भूषिताः। सर्वकामान् भुञ्जते, कामरूपिणां संनिधौ, सहस्रशः स्त्रीभिः परिवृताः। महात्मानः ब्रह्मलोकं, अन्यांश्च कामानुगतान् लोकान् प्राप्नुवन्ति; तस्मात् पतित्वा, क्रमेण द्वीपेषु जायन्ते। तत्र द्विजातिः महतीं श्रीमत्कुले धनाढ्यः जायते; ये तु पशुयोनि—सर्प, कृमि, पिपीलिकादिषु—प्रविष्टाः सन्ति, ते अपि— यः स्थलजः, जलजः, स्वेदजः, अण्डजः, जरायुजः, कामतः वा अकामतः, ये पुष्करवनान्ते मृत्युम् उपयान्ति, ते अपि सूर्यसमप्रभैः विमानैः ब्रह्मलोकं यान्ति। कलियुगे पापप्रवृत्ताः जनाः सन्ति; अन्यथा धर्मस्वर्गयोः प्राप्तिः न स्याद्; परं ये पुष्करे ब्रह्मपूजापरायणाः सन्ति, ते कलियुगे अपि स्वार्थसिद्धिं प्राप्नुवन्ति; अन्ये निष्फलाः दुःखं प्राप्नुवन्ति। यत्पापं रात्रौ पञ्चेन्द्रियैः, कर्मणा, मनसा, वाचा, कामक्रोधवशात् कृतं, सः यदि प्रातःकाले पुष्करे पितामहम् उपगम्य शुचिः भवति, तदा तत्पापात् विमुक्तः भवति, सूर्यस्योदयात् यावत् तस्य दर्शनम्। मनसा ध्यानयोगेन, ब्रह्मणि एकत्वेन, पापं नाशयति; मध्याह्ने ब्रह्मदर्शनात् पापविमुक्तिः स्यात्। मध्याह्नात् सायं पर्यन्तम्, यदि कश्चित् इन्द्रियैः पापं कुर्यात्, तस्य केवलं पितामहस्य सन्ध्यां दृष्ट्वा विमोचनं स्यात्। यः कश्चित् कामवशात् शब्दाद्यर्थान् भुञ्जानः, पुष्करे वसन्, ब्रह्मनिष्ठः, तपस्वी च, सः पुष्करवनमध्ये वसन्, स्वादुन्नं भुञ्जानः, यदि त्रिवारं भुञ्जीत अपि, स वायुभक्षसमः इव गण्यते। एवं पुष्करतीर्थे स्थाने, धर्मनिष्ठाः, भक्तिपरायणाः, पुण्यात्मानः, सर्वपापविनाशं, ब्रह्मलोकप्राप्तिं, दिव्यसुखसम्पदं च प्राप्नुवन्ति।