देवेषु, दानवेषु, मनुष्येषु, नागेषु, राक्षसेषु च, सर्वेषु प्राणिषु अहं समोऽस्मि, हे दिवौकसः। भवतः हिताय, तं पापकर्मणं मया मन्त्रेण विनष्टः; एतत् कमलं दृष्ट्वा स धर्मैः प्राप्तं लोकं प्राप्तवान्। मया मुक्तं कमलं इदं स्थलं पृथिव्यां पुष्करनाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति, महत्तIRTHं, पुण्यप्रदं, शुद्धिदं च। पृथिव्यां सर्वप्राणिनां पुण्यदं इति गण्यते; भक्तिमिच्छद्भ्यः, हे देवाः, अनुग्रहः कृतः। एषे वनवासः सततं कृत्वा, वृक्षाणां याच्ञया, निष्पापः महाकालः मम हेतोः एतत् वनम् आगतः। तपः कुर्वद्भ्यः भवद्भ्यः, महाज्ञानं प्रकाशितं; स्वहितं परहितं च हृदि धारयेत, हे देवाः। पृथिव्यां विविधरूपेण दृश्याः भवेत; यो द्वेषात् विप्रं विद्वांसं पीडयति, स पापेन हतः। शतकोटिजन्मन्यपि स पापात् न मुच्यते; वेदवेदाङ्गविदं विप्रं न हन्तव्यं, न निन्दनीयम्। एकः हन्यते चेत् शतकोट्यः हतानिव; श्रद्धया वेदान्तविदं विप्रं भोजयेत। यः भोज्यते, स शतकोटिविप्रभोजनसमानः—नात्र संशयः; यः तपस्विभ्यः दानं ददाति, पात्रं पूरयित्वा, स सर्वपापैः विमुक्तः, दुष्प्राप्तिं न प्राप्नोति, यथा अहं ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, सर्वदेवानां पितामहः। एवं ज्ञानवान् नित्यं पूजनीयः, अनासक्तः, निरवस्थः; ब्रह्मणा अनुमोदितं व्रतम्, संसारबन्धमोक्षाय। मया द्विजातिभ्यः रचितं, अनावर्त्तिहेतुकम्; यः असंयतमनाः अग्निहोत्रं त्यजति, स शीघ्रं रौरवं याति, यमदूतैः नीतः। यः लौकिकजीविकायाः लघुकर्माणि करोति, यस्य मनः आसक्तम्, कामी, स्त्रीधनासक्तः, स्वयमेव खादति, स्वादुभोजनरतो, कृष्यादिव्यवसायसेवकः, वेदज्ञानशून्यः, वेदनिन्दकः, परस्त्रीगामी—एवं दोषैः भ्रष्टः, यः तेन सह संवादं कुर्यात्, वा सुभ्रतं व्रतं भ्रष्टयेत्, स नरकं याति। यः असंतुष्टः, विचित्तः, दुष्टः, पापकृत्, स्पर्शनीयः न; स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्धिः। एवं उक्त्वा, भगवतः ब्रह्मा, अमरैः सह, क्षेत्रं यथायोग्यं संस्थापितवान्; तत् वः कथयामि। उत्तरस्यां चन्द्रनदी, पूर्वे सरस्वतीपर्यन्तम्; पूर्वे नन्दनात् कल्पाय पुष्करपर्यन्तम्; एष यज्ञवेदिः ब्रह्मणा, लोककर्त्रा, निर्मिता। ज्येष्ठः प्रथमः त्रैलोक्यशुद्धिकर्ता ज्ञेयः; ब्रह्मस्थानं प्रसिद्धम्, मध्यं विष्णवे, कनिष्ठं रुद्राय; ब्रह्मा प्रथमं निर्मितवान्। एष क्षेत्रः श्रेष्ठतमः, वेदेषु गुह्यतमः। पुष्करवनं नाम, यत्र ब्रह्मा प्रभुः स्थितः; ब्रह्मा स्वयं पृथिव्यां अनुग्रहं दत्तवान्। द्विजातिभ्यः, सर्वपृथिव्यवासिभ्यः अनुग्रहाय, भूमिः वेद्या सुवर्णरत्नपरिवेष्टिता निर्मिता। विविधरत्नखचितैः भूषिता, सर्वतः रम्या; तत्र ब्रह्मा भगवतः, लोकपितामहः, रमते। विष्णु, रुद्र, वसु, अश्विनौ, मरुतः, महेन्द्रः, दिवौकसः अपि तत्र रमन्ति। एतत् वः सत्यं कथितं, लोकहिताय, संहितानुसारं, मन्त्रविधिना च। वेदार्थपारायणाः द्विजातयः, गुरुसेवायुक्ताः, ब्रह्मसमीपे वसन्ति, ब्रह्मणा अनुगृहीताः। भीष्मः उवाच—भगवन्, केन विधिना तीर्थवासिनः ब्रह्मलोकप्राप्त्यर्थं वने वा पुष्करे वर्तितव्यम्? पुरुषैः, स्त्रीभिः, वर्णाश्रमस्थैः वा कर्तव्यम्? किम् तत्र वासिनः आचरितव्यम्? सर्वं कथय। पुलस्त्यः उवाच—पुरुषाः, स्त्रियः, वर्णाश्रमस्थाः तत्र वसन्तु, स्वधर्माचार्युक्ताः, निःकपटाः, निःमोहाः। कर्मणा, मनसा, वाचा, ब्रह्मणि निष्ठाः, जितेन्द्रियाः, निःस्पर्धाः, सर्वभूतहितपरायणाः। भीष्मः उवाच—कैर् कर्मभिः ब्रह्मभक्तः इह उच्यते? के ब्रह्मभक्ताः मनुष्येषु कथ्यन्ते? तद् वद। पुलस्त्यः उवाच—त्रिविधा भक्तिः वर्ण्यते, मनः, वाचा, कायेन; लौकिकी, वैदिकी, आध्यात्मिकी च। ध्यान, समाधि, बुद्धि, वेदार्थस्मरणेन, ब्रह्मसन्तुष्टिकरं यत्, सा मानसिकी भक्तिः। मन्त्रजपैः, वेदस्तोत्रैः, नमस्कारैः, अग्न्यादिमननैः, कृत्यकर्मैः, सा वाचिकि भक्तिः। व्रतैः, उपवासैः, नियमैः, इन्द्रियनिग्रहैः, सुवर्णरत्नभूषणैः, चन्द्रायनादिव्रतैः, ब्रह्मकृच्छ्रादिव्रतैः, सा शारीरिकी भक्तिः। त्रिविधा भक्तिः द्विजातिभ्यः। गोघृतैः, क्षीरैः, दध्ना, रत्नैः, दीपैः, कुशैः, जलैः, गन्धैः, पुष्पैः, धातुजन्यवस्तुभिः, घृतेन, गुग्गुलुधूपैः, कृष्णागारुशुभगन्धैः, सुवर्णरत्नभूषणैः, रम्यैः माल्यैः च, एवं पुण्यकर्मणा, यथायोग्यं, ब्रह्मभक्तिः साध्यते।