देवाः तदा ब्रह्माणं प्रपन्नाः, वचसा मनसा कायेन च शरणं गत्वा, "धर्मरक्षणं अतुलं अस्माकं दत्त्वा भव," इति महात्मानं पितामहम् अभ्यर्थयन्। तेषां स्तुत्याः समये ब्रह्मा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, तान् उवाच—"यद् इच्छथ, तद् दर्शनं अहं दास्यामि, निश्चलम्।" ततः स भगवान् तान् उवाच—"पुत्राः, यद् इच्छथ, तत् वदत; वरान् वरान् दास्यामि।" ते देवाः प्रहृष्टाः तं वदन्ति—"भगवन्, एष एव वरः अस्माकं पर्याप्तः, महान् च; यं त्वया कमलं निक्षिप्तम्, तं शुभनादेन अस्माभिः नामितम्।" ते पुनः पितामहम् पृच्छन्ति—"भगवन्, किमर्थं भूमिः कम्पिता, लोकाः च विक्षिप्ताः? हेतुम् विना न स्यात्; तस्य कारणं ब्रूहि।" ब्रह्मा प्रत्युवाच—"देवानां हिताय, अस्माकं रक्षणाय च, अहं कमलं स्थापितवान्; कारणं शृणुत।" "असुरः वज्रनाभः, यो बालानां प्राणान् हर्तुम् इच्छति, अधोभूमौ अधःस्थानम् उपगच्छन् तिष्ठति। तव आगमनं ज्ञात्वा, स दुष्टः आयुधी तपस्यायुक्तः, देवान् इन्द्रसहितान् अपि हन्तुम् इच्छति। तस्य विनाशः मया कमलं पतित्वा कृतः; स राज्ये बलात् गर्वितः, तेन मया हतः।" "ब्राह्मणाः वेदविदः, भक्ताः, इह लोके दुर्भाग्यं न प्राप्नुयुः, पुनः सौभाग्यं लभन्तु। देवा, असुरा, मनुष्याः, नागाः, राक्षसाः, सर्वे जीवाः, अहं समः। तस्य दुष्टस्य विनाशः मया मन्त्रेण कृतः; कमलं दृष्ट्वा, स पुण्यलभ्यं लोकं प्राप्तः।" "मया निक्षिप्तं कमलं पृथिव्यां पुष्करनाम्ना प्रसिद्धं तीर्थं भविष्यति, महान् पुण्यदायकः। सर्वजीवेषु पुण्यदायकः; भक्तजनानां भक्ति हेतुं वरः दत्तः।" "सततं वने वासेन, वृक्षाणां याचनेन, महाकालः निष्पापः मम कारणाय वने आगतः। तपस्विभ्यः महाज्ञानं प्रकाशितम्; स्वहितं परहितं च हृदि धारयत। विविधरूपे पृथिव्यां दृश्यध्वं; यो द्विजं वेदविदं द्वेषात् पीडयति, स पापेन हतः।" "सः शतकोटिजन्मेषु अपि पापात् विमुक्तः न भवति; वेदविदं ब्राह्मणं न हन्यात् न निन्देत। एकस्य वधेन शतकोटि हतानि इव; श्रद्धया वेदान्तविदं भोजयेत।" "यो भोजितः, स शतकोटि ब्राह्मणान् भोजितः इव; न संशयः। यः तपस्विभ्यः दानं ददाति, तस्य सर्वपापात् विमुक्तिः, दुष्प्राप्तं स्थानं न प्राप्नोति; अहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, पितामहः।" "तथा ज्ञानी पूजनीयः, अनासक्तः, निर्ग्रही; ब्रह्मणा अनुमोदितं व्रतम्, संसारमुक्तये। द्विजातिभ्यः मया निर्मितं, पुनरागमनहेतुं; इन्द्रियजयः विना यः अग्निहोत्रं त्यजति, स शीघ्रं रौरवं याति, यमदूतैः नीतः।" "यः अल्पकर्मा, लोकवृत्त्यर्थं कर्म करोति, यः मनसा आसक्तः, कामी, स्त्रीधनप्रियः, स्वयम् एव खादति, स्वादु अन्ने रमते, कृष्याद्ये प्रवृत्तः, वेदज्ञानरहितः, वेदनिन्दकः, परस्त्रीगामी, दोषयुक्तः—यः तेन सह संवादं करोति, वा व्रतं भ्रष्टयति, नरकं याति।" "यः असंतुष्टः, चित्तभेदयुक्तः, पापी, दुष्कृत्यकर्ता, तं स्पर्शयितुं न युक्तम्; स्पर्शे स्नानं शुद्धये।" एवं ब्रह्मा भगवत् अमरैः सह उक्त्वा, क्षेत्रं यथायोग्यं स्थापयामास। तस्य उत्तरतः चन्द्रनदी, पूर्वतः सरस्वती पर्यन्तः, पूर्वतः नन्दनात् कल्पं पुष्करपर्यन्तं; ब्रह्मा सृष्टिकर्ता यज्ञाय वेदीं निर्मितवान्। ज्येष्ठः प्रथमः, त्रैलोक्यशुद्धिकर्ता; स ब्रह्मस्थानं प्रसिद्धं, मध्यं विष्णवे, कनिष्ठं रुद्राय; ब्रह्मा प्रथमं कृतवान्। एष क्षेत्रः श्रेष्ठः, वेदेषु गोप्यः। पुष्करवनं, यत्र ब्रह्मा प्रभुः स्थितः; ब्रह्मा स्वयं अस्मिन भूमौ अनुग्रहं दत्तवान्। द्विजातिभ्यः, पृथिव्यां वासिभ्यः, अनुग्रहाय, क्षेत्रं सुवर्णरत्नपरिवेष्टितया वेद्या निर्मितम्। विविधरत्नसंकल्पितं, सर्वथा शोभितम्; तत्र ब्रह्मा, लोकपितामहः, रमते। विष्णु, रुद्र, वसवः, अश्विनौ, मरुतः, इन्द्रः, दिविस्थाः अपि तत्र रमन्ति। एषा कथा जगतां हिताय, विधिपूर्वकं, मन्त्रसंयुक्तं, संहितानुसारं, यथार्थं उक्ता। वेदपाठिनः द्विजाः, गुरुसंसेवायुक्ताः, ब्रह्मा समीपे वसन्ति, तेन अनुगृहीताः। भीष्मः उवाच—"भगवन्, ये पुण्यस्थले वसन्ति, ब्रह्मलोकप्राप्तये, वने वा पुष्करे वा, कथं वर्तितव्यं? पुरुषैः, स्त्रीभिः, वर्णाश्रमस्थैः, केन विधिना? तत्र वासिनां किम् आचरणं? सर्वं ब्रूहि।