सौम्यं तद्वनं विविधपशुसमूहैः सदा रम्यैः, नित्यं प्रमुदितपक्षिसङ्घैः शोभितं, तद्वनं सुन्दरं तस्मिन्नेव अधिकं रमणीयं जातम्। तद्वनं नन्दनसमानं, मनसः प्रमोदवर्धनं, भगवत् पद्मजनः तं परमं वनरूपं दृष्टवान्। स स्नेहेन, इव दर्पणे, सान्त्वदृष्ट्या, इव पिबन्, सर्वाणि तत्र वृक्षपङ्क्तीनि अपश्यत्, दिव्यः स तत्र आगतः इति वृक्षाः दृष्ट्वा। ते वृक्षाः भगवतो ब्रह्मणः आगमनं भक्त्या सूचयित्वा, पुष्पसमृद्धिं विसृज्य, पितामहः तान् पुष्पार्पणं स्वीकृतवान्। ततः स ब्रह्मा उवाच—“वरं वृणुत, भवतु शुभं, हे वृक्षाः।” एवं भगवता संबोधिताः, वृक्षाः किञ्चित् न विलम्ब्य, सर्वे अञ्जलिं कृत्वा, विरिञ्चिं प्रणम्य, ऊचुः—“यदि वरं दास्यसि, हे शरणागतप्रिय प्रभो—सदा इह वने वासं कुरु, एषा अस्माकं परमा इच्छा, पितामह, त्वां नमामः।” “यदि त्वं इह वसेः, हे देवेश, जगत्कर्तः, शरणागतानां यथेष्टं परमं वरं दत्तुम् अर्हसि। अन्यः कोऽपि वरः, कोटिषु अपि, न दीयते अस्माकं; तव सन्निधाने, एष स्थानं सर्वतीर्थेषु उत्तमं भवतु।” ब्रह्मा उवाच—“एतत् स्थानं सर्वेषां तीर्थानां परमं पवित्रं भविष्यति; सदा पुष्पफलसम्पन्नं, नित्यं यौवनस्थिरम्। इच्छानुसारं गतिस्वरूपं, इच्छाफलप्रदं, मनुष्याणां कामपूरणं, तपःसिद्ध्याभासितम्। परमसमृद्ध्या मम प्रसादेन एवम् भविष्यथ।” इति वरदः ब्रह्मा वृक्षान् अनुगृहीतवान्। स ब्रह्मा तत्र सहस्रवर्षं स्थित्वा, पद्मं भूमौ चिक्षेप; तस्य पतनात् भूमिः अधस्तात् पातालपर्यन्तं कम्पितवती। समुद्राः, तीरं त्यक्त्वा, तरङ्गैः व्याकुलाः अभवन्; इन्द्रवज्राघातेन इव व्याघ्राः वन्यजीवाः विक्षिप्ताः। सहस्रशिखराणि पर्वतानां भग्नानि; देवसिद्धविमानानि, गन्धर्वनगराणि अपि, चलितानि, पतितानि, भूमौ प्रविष्टानि। कपोतमेघाः आकाशात् पतिताः, पक्षगणरूपेण दृश्यन्ते। तारागणाः आवृताः, सूर्याः तीव्राः अभवन्; तस्य महानादेन सर्वे मूकाः, अन्धाः, बधिराः अभवन्। त्रैलोक्यं, चलस्थावरैः सहितम्, कम्पितम्; सर्वदेवाद्यात्मानः, असुराणां च, शरीराणि, मनांसि, व्याकुलानि। “किमेतत्? किमेतत्?” इति सर्वे विस्मिताः, न अवगच्छन्; ततः धैर्यं संक्षिप्य, सर्वे ब्रह्माणं अभिमुखी कृतवन्तः। तत्र तं न अपश्यन्—क्व ब्रह्मा गतः? किमर्थं भूमिः कम्पमाना, किमर्थं एते अपशकुनाः? तदा विष्णुः तत्र देवसंघे आगतः; तं प्रणम्य, दिविस्थाः इदं वचनं ऊचुः—“भगवन्, किं एतत्? एते शाकुनिकाः, किमर्थं त्रैलोक्यं कालबलात् विक्षिप्तम्?” “युगान्तः आगतः इव, धर्मसागरः भिन्नः; दिग्गजाः अपि अस्थिराः अभवन्—कः कारणम्?” “किमर्थं भूमिः सप्तसागरजलैः आच्छादिता? प्रभो, न कारणं, न प्रयोजनं, तस्य शब्दस्य।” “एवम् शब्दः न स्मर्यते पूर्वं, न भविष्यति; तेन घोरनादेन त्रैलोक्यं मोहितम्।” “शब्दः शुभः वा अशुभः वा, त्रिदेवेषु, यदि त्वं जानासि, तद् वद।” एवं संबोधितः, विष्णुः, परमशक्तिसम्पन्नः, उवाच—“मा भैः, हे मरुतः; शृणुत कारणम्। निश्चित्य, यथावत् वक्ष्यामि—भगवान् ब्रह्मा, पद्महस्तः, जगत्पितामहः, पृथिव्याः पुण्यप्रदेशे तिष्ठति, यज्ञार्थं, सुन्दरवने, पर्वतपादे। तस्य हस्तात् पद्मं भूमौ पतितम्; तेन महानादेन सर्वे कम्पिताः। तत्र, वृक्षसमूहेन पूजितः, पुष्पगन्धसुगन्धिते, भगवन् तद्वनं, पशुपक्षिसहितं, स्वीकृतवान्। लोकहिताय, तत्र वासं कृतवान्; तत् स्थानं पुष्करं, क्षेत्रं वृषभम् इति प्रसिद्धम्। भगवता तत्र संस्थापितम्, लोकहिताय; तत्र गच्छन्तु, मया सह, ब्रह्माणं पूजयन्तु। पूजितः, भगवन्, वरान् दास्यति, एकैकमिति।” एवं उक्त्वा, विष्णुः, देवैः दानवैः सह, तत्र वनभागं यत्र पद्मजनः तिष्ठति, गतः; हृष्टाः, प्रमुदितहृदयाः, कोकिलगानैः सहिताः। ब्रह्मवनं प्रविश्य, उज्ज्वलपुष्पसमुच्चयैः शोभितं, सर्वे देवाः तं वनं नन्दनसमानं आगच्छन्। तस्मिन्नेव काले, पद्मैः वनपुष्पैः समृद्धं, वनं शोभितं, दृढं, देवाः तं वनं प्रविश्य, सर्वपुष्पैः भूषितं दृष्टवन्तः। “इह देवाः,” इति देवाः तत्र विचरन्तः, द्रष्टुम् उत्सुकाः; सर्वे देवाः, इन्द्रसहिताः, तत्र मृगयाम् आरब्धवन्तः। तत् अद्भुतवनस्य अन्तं न अपश्यन्, शीघ्रगामिनः अपि; अन्वेषणं कुर्वन्तः, वायुदेवः देवैः दृष्टः। स उवाच—“तपसा विना ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ।” ततः, अन्वेषणात् श्रान्ताः, पर्वतशिखरे स्थितवन्तः।