यदा स ब्रह्मा, प्रजापतिः, एवं चिन्तयन् आसीत्, तदा तस्य मनसि विचारः समुत्पन्नः— "अहं पृथिवीं गमिष्यामि" इति। स तु पूर्वदिग्गमनेन तं विशिष्टं वनं प्रविवेश, यः नानावृक्षलतान्वितः, विविधपुष्पशोभितः, सुरासुरानपि मोदयन्, पुष्पितवृक्षगन्धसमृद्धः, बहुविहगनिनादैः पूर्णः, नानावर्गमृगसंघैश्च समाकीर्णः आसीत्। तत्र भूमिः विविधानां पुष्पाणां समुच्चयैः, षडृतुपक्वापक्वफलैश्च, स्वगन्धरसयुक्तैः, चिन्तया सुसज्जितेव शोभिता। सुवर्णवर्णानि फलानि तत्र दृष्टानि, यानि गन्धदर्शनयोः रमणीयानि; तत्रैव पतितपत्रतृणकाष्ठफलानि च विक्षिप्तानि। वातः अपि स्वानुग्रहेण बहिर्गतानि पतितानि अपास्य, नानापुष्पगुच्छगन्धान् वहन् विचरति स्म। शीतलः सः पवनः, स्वच्छाकाशभूमिदिग्भिः, हरितनिर्मलनिष्कण्टकवनान्तरेषु, सुखप्रदः प्रववौ। तत्र नानावृक्षैः, स्वनामभिः, उच्चशाखाभिः, पुष्टैः, मनोहरैः, सुस्थितैः, किञ्चित् दीप्तिमद्भिः च, वनं शोभितम्। सर्वत्र तत् वनं यथा पौरहित्ययुक्तब्राह्मणगृहं प्रकाशते, तथा; तेषां वृक्षाणां नवाङ्कुराः रत्नसदृशाः भूषणाय बभूवुः। तत्र पुरुषाः, स्वगुणैः विभूषिताः, निर्दोषाः, वृक्षाणि इव, यथा वातेन चलितशिखराणि परस्परं स्पृशन्ति, तथा दृश्यन्ते। नागवृक्षाः पुष्पभारशाखाभिः विभूषिताः, परस्परगन्धं पिबन्त इव; अन्यत्र वृक्षाः पुष्पैः वानीरकेसरैश्च शोभन्ते। कर्णिकाराः, बहुपुष्पसमृद्धाः, क्वचित् श्यामकोषपलाशैः चलन्मीलनयनैः इव, विभान्ति। द्वन्द्वशः, गणशः च, वनद्वारदेशे वृक्षपङ्क्तयः, युगलमिव, शोभमानाः, शोभनपुष्पालङ्कृताः दृश्यन्ते। पूज्या वनदेवताः देहमिव धारयन्त्यः, क्वचित् लताः पुष्पाभरणैः विभूषिताः दीप्तिमन्तः। दिशासु वृक्षाः किशोरचन्द्रमस इव तिष्ठन्ति; क्वचित् सर्जार्जुनपुष्पिताः वनप्रदेशान् दीप्तयन्ति। शुद्धधौतपटवासांसि धारयन्त इव, तथा वृक्षाः पुष्पितातिमुक्तलताभिः आवृताः। परिष्वक्ताः, स्वयोषित्समालिङ्गिताः इव, दीप्तिमन्तः; सालाशोकवृक्षाः पत्रैः परस्परं न अलिङ्गन्तः, किन्तु समन्ततः संलग्नाः। शाखाभिः परस्परं पुरातनमित्रसमागममिव स्पृशन्तः, फलकुसुमभारात् झुकिताः कट्फलसालार्जुनवृक्षाः दृश्यन्ते। पुष्पफलैः परस्परं पूजयन्त इव, शाखाः वातवेगेन संलग्नाः, वृक्षाः सह तिष्ठन्ति। आगतान् प्रति अभिनन्दनाय उत्थाय व्यवस्थिताः, पुष्पसमूहैः परिवेष्टिताः, शोभायुक्ताः। वसन्तमासं प्राप्ताः, शिखरैः विभूषिताः, वातोल्लोलैः, पुष्पवैभवभारिताः, नरानिव प्रतिस्पर्धन्ति। माल्यधारिणः, शिखरस्थवातप्रचलिताः, वृक्षाः नृत्यमानाः इव, माल्यभूषितनरानिव, हर्षेण दीप्तिमन्तः। लताभिः सह नृत्यमानाः, प्रियासमेतनरानिव; क्वचित् वृक्षाः स्वपुष्पितलताभिः आच्छादिताः। सिततारागुच्छैः शरदम्बरमिव दीप्ताः, शिखरस्थमालतीलताभिः स्फुरन्ति। विचारपूर्वं विन्यस्ताः, मुकुटमिव दीप्ताः; हरिताः सुवर्णवर्णाश्च वृक्षाः फलपुष्पयुताः। सत्सङ्गे मैत्रीं प्रदर्शयन्त इव, सुवर्णकिसलयः सर्वत्र प्रसारिताः। कदम्बपुष्पविजयं घोषयन्त इव, मदोन्मत्तभृङ्गाः इह तत्र च भ्रमन्ति। कुञ्जेषु कूजनकाकाः स्वयुग्भिः सह; क्वचित् शिरीषपुष्पसदृशद्विपक्षिकपोताः दृश्यन्ते। सहचरैः समेता, शोभनपुच्छाः मयूराः, विविधगीतानि गायन्ति, यथा पूज्यब्राह्मणाः स्तोत्राणि पठन्ति। वनान्ते अपि, पक्षिसंघाः, विविधस्वरैः प्रतिश्रुत्य, नृत्यन्ति, नर्तकानिव दीप्तिमन्तः। ते पक्षिणः, रमणीयं वनं अधिकं रमणीयं कुर्वन्ति, नानामृगसमूहैः सदा पूर्णं, सदा हृष्टपक्षिभिः। तद् वनं नन्दनसमानं, मनसः प्रमोदवृद्धिकरं; पुण्यः पद्मयोनिः तं परमं वनरूपं ददर्श। स स्नेहपूर्णया दृष्ट्या, दर्पणस्थमिव, सम्यक् अवलोक्य, तान् सर्वान् वृक्षपङ्क्तीन्, स्वागतमागतं देवमन्वपश्यत्। भक्त्या ब्रह्मणे निवेद्य, पुष्पसमृद्धिं मुक्त्वा, तैः वृक्षैः पितामहाय पुष्पार्पणं कृतम्। स पितामहः तेषां पुष्पार्घ्यं स्वीकृत्य, उवाच— "वरं वृणुध्वं, भवतां श्रेयः अस्तु, हे वृक्षाः"। एवं भगवता उक्ताः ते वृक्षाः, न किञ्चित् विलम्ब्य, कृताञ्जलयः, विरिञ्चिं प्रणम्य, ऊचुः— "यदि भवान् वरं दातुम् इच्छति, शरणागतप्रिय, भगवन्—" "सदा अत्रैव वने, भगवन्, निवसतु; एष एव अस्माकं परमोऽभिलाषः। पितामह, नमः ते।" "यद्यत्र वससि, देवेश, जगत्कर्तः, तदा सर्वशरणागतानां स्वेच्छया परं वरं ददातु।" "नान्यः कोऽपि वरः, कोटिषु अपि, अस्माकं दीयताम्; भवतः सन्निधिना एष स्थलः सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठतमः भवतु।" ततः ब्रह्मा उवाच— "एष स्थलः सर्वेषां तीर्थानां श्रेष्ठतमः, परमपवित्रः च भविष्यति; सदा पुष्पफलसमृद्धः, यौवनस्थैर्ययुक्तः च भविष्यति।