तत्र तु दिव्ये महापुरे, निर्मलदर्पणसदृशैः बहुभिः स्तम्भैः समुपस्थितैः विराजितं तद् भवनं, अप्सरसां सुश्रोणीनृत्यरमणीयैः चेष्टाभिः सजीवमिव बभौ। तत्र नानावाद्यगानरवैः प्रतिनादितं, तन्त्रीवाद्यतालगीतैः विविधैः अलङ्कृतं च तद् अभवत्। तत्र कान्तिमती नाम शोभनसभा आसीत्, या देवतानां सुखदायिनी, मुनिगणैः सेव्यमाना ऋषिसंघैः च उपास्यमाना बभूव। तस्यां सभायां द्विजातीनां हर्षपूर्णजपैः प्रतिनादिते, देवानां प्रभुः ब्रह्मा ध्याननिष्ठः आसीनः आसीत्। स ब्रह्मा परं देवम्, येन जगत् सृष्टम्, तं ध्यानमग्नः सन्, मनसि चिन्तयामास—कथं यज्ञः क्रियते? कुत्र वा पृथिव्याम् अयं यज्ञः कर्तव्यः? किं काश्यां, प्रयागे, तुङ्गायां, नैमिषे, शृङ्खले वा? किं काञ्च्यां, भद्रायां, देविकायां, कुरुक्षेत्रे, सरस्वत्यां, प्रभासादिषु वा पवित्रस्थलेषु मध्ये पृथिव्याः? सर्वत्र हि पवित्रक्षेत्राणि तत्र सन्ति; ममाज्ञया रुद्रेण च अन्यानि स्थलेषु पृथिव्यां निर्मितानि। यथा अहं सर्वदेवानां आद्यः देवः प्रतिष्ठितः, तथैव अहं एकं परमं मूलतीर्थं स्थापयिष्यामि। यत्र अहं जातः, विष्णुनाभिकमलोत्पन्नः, तत् पवित्रं स्थलं वेदपाठिभिः मुनिभिः पुष्कर इति कथ्यते। एवं ब्रह्मा प्रजापतिः चिन्तयन्, मनसि संकल्पमकरोत्—अहं पृथिवीं गमिष्यामि। ततः स पूर्वदिशं प्राप्त्वा, तं श्रेष्ठवनं प्रविवेश, यत्र नानावृक्षलताभिः विभूषितं, बहुविधानां पुष्पाणां शोभया शोभितम्। तत्र बहुविहङ्गनिनादैः पूर्णं, विविधमृगसंघैः समाकुलं, पुष्पवृक्षसंपद्भिः सुरासुरान् अपि मोदनं गन्धवद् अभवत्। भूमिः अपि तत्र विवेकपूर्वकं समलङ्कृता इव, नानापुष्पैः, षडृतुफलैः, गन्धरसयुक्तैः च विराजिता। स्वर्णरूपफलानि तत्र सन्ति, दृष्टिग्राह्याणि, सुरभिणि च; तत्र पतितपर्णतृणकाष्ठफलानि विकीर्णानि। वातः अपि, स्वसौम्येन, बहिर्गतानि अपसारितवान्; स पुष्पगुच्छगन्धं वहन् विचरति स्म। शीतलः पवनः वाति स्म, यः दिवं, पृथिवीं, दिशः च प्रह्लादयति, हरितवृक्षोपवनमध्ये, कल्मषरहिते, कीटवर्जिते च। तत्र नानावृक्षैः, स्वनामभिः, उन्नतशाखाभिः, पुष्टैः, रम्यदर्शनैः, सुगठितैः, किञ्चिद् दीप्तिमद्भिश्च, वनं शोभते। सर्वत्र तत् ब्राह्मणगृहसदृशं, यत्र ऋत्विक्पूर्णं, दीप्तिमानिव बभूव; वृक्षाः खनिजसदृशैः कुसुमांकुरैः आवृताः स्वशोभां वर्धयन्ति। मनुष्या अपि, स्वगुणैः अलङ्कृता, निष्कलङ्काः, वृक्षसदृशाः, येषां शिखराणि वातेन सम्प्रेरितानि, अन्योन्यं स्पृशन्ति इव। नागवृक्षाः पुष्पभारशाखाभिः विभूषिताः, अन्योन्यगन्धं जिघ्रन्त इव, अन्यत्र तु वृक्षाः पुष्पैः वनिराजगौरैश्च शोभन्ते। कर्णिकाराः बहुपुष्पसमृद्धाः, कम्पमानैः कृष्णकोषैः, चलनयनसदृशैः, प्रकाशन्ते। युग्मशः समूहशः च, नद्याः द्वारे वृक्षपङ्क्तयः, शोभनपुष्पैः अलङ्कृताः, दम्पतीव विराजन्ति। पूज्यवनदेवताः साक्षात् सन्निहिताः इव दृश्यन्ते; क्वचित् लताः पुष्पाभरणैः शोभिताः दीप्तिमन्तः। दिशासु वृक्षाः नवचन्द्रवत् उन्नताः; केषुचित् स्थलेषु सर्जार्जुनपुष्पसमृद्धाः वनप्रदेशाः शोभयन्ति। धौतपटवस्त्रधारिणः इव नराः, तथैव वृक्षाः अतिमुक्तलतापुष्पैः आवृताः। परस्परं आलिङ्गिताः, स्वयोषित्संयुक्ताः इव शोभन्ते; सालाशोकवृक्षाः पत्रैः अपि परस्परं न संगच्छन्ति। शाखाभिः, मित्रवत्, परस्परं स्पृशन्तः, फलकुसुमभारात् झुकिताः कट्फलसालार्जुनवृक्षाः। पुष्पफलैः परस्परं पूजयन्त इव, शाखासंघर्षेण वातेन संयुक्ताः वृक्षाः तिष्ठन्ति। आगतान् प्रति प्रणम्य इव, शोभायै विन्यस्ताः, पुष्पसमूहैः परिवृताः। वसन्तमुपेत्य, शिखरैः अलङ्कृताः, वातप्रचालिताः, पुष्पवैभवभारिताः, नरैः सह स्पर्धन्ते इव। वृक्षाः माल्यशिखरैः विभूषिताः, मारुतवेगेन सम्प्रेरितैः, नृत्यन्ति इव हृष्टाः, माल्यधारिणः नरानिव। लताभिः सहिताः, प्रियासंयुक्ता नरानिव नृत्यन्ति; केषुचित् स्थलेषु वृक्षाः स्वस्यैव पुष्पलताभिः आवृताः। तारागुच्छैः शोभमानाः, शरद्गगनमिव; शिखरेषु जाजीकुसुमलताः दीप्तिमन्तः। विन्यस्ताः, किरीटवत् शोभमानाः; हरितवृक्षाः सुवर्णवर्णाः फलपुष्पयुक्ताः। सज्जनसमाजे मैत्रीं दर्शयन्त इव, पुष्परजः सर्वदिशः व्याप्नोति। कदम्बपुष्पविजयं घोषयन्त इव, मदोन्मत्तमधुमक्षिकाः सर्वत्र विचरन्ति। विहगकुञ्जेषु, कोकिलाः स्वयोषित्संयुक्ताः; क्वचित् शारिकायुग्मानि सिरिषपुष्पसदृशानि दृश्यन्ते। मयूराः, सुन्दरपिच्छधारिणः, स्वसखिभिः सहिताः, विविधगीतैः गायन्ति, मान्यब्राह्मणानिव स्तुवन्तः। वनस्यापि सीम्नि, पक्षिसंघाः, विविधस्वरेण नादयन्तः, नृत्यन्ति च प्रकाशन्ते, नर्तकाः इव शोभन्ते। एवं तस्मिन् दिव्ये वने, ब्रह्मा प्रजापतिः स्वयम् अगच्छत्, यत्र सर्वं सौम्यं, शोभनं, रमणीयं च आसीत्।