एवं संबोधितः स भगवान् रुद्रः देवानां नाथं विष्णुं प्रत्युवाच—"देवेश, अहं सम्यग् विशुद्धो भविष्यामि; ब्रह्महत्या-पातकस्य निवारणं तव प्रसादं विना नान्यत् किंचिद् दृश्यते। पापेन ब्रह्मवधेन मे शरीरं कृष्णवर्णं जातम्, मृत्युगन्धोऽपि ममाङ्गेषु वर्तते, लौहाभरणानि च मम सन्ति। कथं नाहं तादृशः जातोऽस्मि, जनार्दन, अस्मिन्नेव रूपे? किं कर्तव्यं महादेव, येन पूर्वरूपं मम पुनः लभ्येत?" रुद्रस्य वचनं श्रुत्वा विष्णुः प्रत्युवाच—"तव प्रसादेन एवं भविष्यति; कथं तद् स्यात्, अच्युत, तद् वद। ब्रह्महत्या पातकानां श्रेष्ठं, भीषणं, सर्वदुःखप्रदम्। मनसापि तद् पापं न चिन्तयेत्; तव वचनेन, देव, एषा निश्चयवृत्तिः सुस्पष्टा जाता। अतः, महाबाहो, ब्रह्मणा यथोक्तं कुरु; त्रिः प्रतिदिनं सर्वाङ्गेषु भस्म धारय। शिरसि, कर्णयोः, हस्ते च अस्थीन्यपि धारय; एवं कृत्वा, रुद्र, दुःखं न प्राप्स्यसि।" एवं निदेशं दत्त्वा भगवाञ्छ्रीमान् विष्णुः लक्ष्म्या सह तत्रैव अन्तर्धानमगात्; रुद्रस्तु तं न बुबोध। ततः स देवेशः कपालं हस्ते धारयन् हिमवतः, मैनाकस्य, मेरोश्च सहिता पृथिवीमधितस्थौ। कैलासं, सर्वं विंध्यं, नीलं महागिरिं, काञ्चीं, काशीं, ताम्रलिप्तां, मगधां, अविलां च स विचचार। वत्सगुल्मं, गोकर्णं, उत्तरकुरून्, भद्राश्वं, केतुमालं, हिरण्यकं देशं च स जगाम। कामरूपं, प्रभासं, महेन्द्रं च महागिरिं गत्वा, ब्रह्महत्या-पीडितः शरणं न लेभे। सदा कपालं हस्ते दृष्ट्वा लज्जया कम्पितहस्तः पुनः पुनः तद् कपालं क्षिपन् अपि, तद् न पतितम्। तदा तस्य बोधः समुत्पन्नः—"एवं व्रतम् आचरिष्यामि।" स्वमार्गेणैव, द्विजश्रेष्ठ, सर्वत्र गमिष्यन्ति जनाः इति चिन्तयन्, स देवः दीर्घकालं ध्यात्वा पृथिवीं विचचार। पुष्करं समुपेत्य, सः परमं काननं प्रविवेश, यत्र नानावृक्षलता विराजन्ते, नानापशुशब्दैः कूजितं च। तत्र वृक्षपुष्पगन्धयुक्तः वातः प्रवहति, भूमिः पुष्पैः सम्यक् अलङ्कृता इव आसीत्। नानापुष्परसैः, पक्वाम्लफलैः च युक्तं तद् वनं प्रविश्य, सः पुष्पगन्धसमृद्धं वृक्षवाटिकां प्रविवेश। तत्र स भक्त्या पूजयन्, "अत्र ब्रह्मा मां वरं दास्यति; तस्य प्रसादेन पुष्करविद्या लभ्यते," इति चिन्तयन्, पापं नाशयति, दुष्टान् निगृह्णाति, पोषणं, ऐश्वर्यं, बलं च वर्धयति इति महातेजाः रुद्रः ध्यानं चकार। तदा पद्मयोनि ब्रह्मा तस्य भक्त्या तुष्टः सन्, नतम् रुद्रं उत्थाप्य पुनः वचनमुवाच—"तव दिव्यव्रतचर्यया, हविर्दानैः, श्रद्धया, मम साक्षात्कारकामनया त्वं मां पूजितवान्। ये व्रतधारिणः, ते मां पश्यन्ति—मानवा अपि देवाः अपि। तस्मात् तव काम्यं परमं वरं दास्यामि।" "येन सर्वकामानां सिद्ध्यर्थं व्रतमिदं त्वया धारितम्, मनसा, वाचा, कायेन, अन्तरात्मना च तृप्तः। तद् वद, भगवन्, कं वरं इच्छसि—दास्यामि।" इति ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा रुद्रः प्रत्युवाच—"एष एव वरः अद्य मे पर्याप्तः। यत् त्वं दृष्टः, जगत्कर्ता, सर्वैः पूजितः, तुभ्यं नमः; महायज्ञेन, दीर्घतपसा च। आयुष्क्षयकारिणा तपसा त्वं दृष्टः, देवेश, कपालं नापि मम हस्तात् पतितम्। एष व्रतः मुनिषु लज्जास्पदः, नीचः च स्मृतः; तथापि तव प्रसादेन कपालधारिणः व्रतमिदं कृतम्। एष महान् व्रतः शरणागतस्य सिद्धः इति घोष्यताम्; वद, कत्र सन्न्यासं कुर्याम्?" "येन मुनिषु विशुद्धचित्तेषु विशुद्धो भूयासम्?" इति। तदा ब्रह्मा उवाच—"अस्ति पुरातनं स्थानं भगवतः अविमुक्ताख्यम्। तत्र ते कपालमोचनं तीर्थं भविष्यति; अहं, त्वं, विष्णुश्च तत्र सन्निधिं करिष्यामः। तत्र तव दर्शनात्, महापापिनः अपि सुखानि भुञ्जते, मम धाम्नि विशुद्धाः भवन्ति।" "तत्र देवप्रियौ वरणा-असी नाम नदी द्वे प्रवहतः; तयोर्मध्ये क्षेत्रे न कश्चित् मृत्युपथं प्राप्नोति। तत् ते तीर्थेषु श्रेष्ठं, क्षेत्रेषु च प्रमुखं; शरीरपातात् आरभ्य जनाः तद् क्षेत्रं सेवन्ते। ये तत्र म्रियन्ते, ते हंसयानैः स्वर्गं यान्ति, सर्वभयवर्जिताः; पञ्चक्रोशपरिमितं क्षेत्रं तुभ्यं मया दत्तम्।" "यदा गङ्गा तत्र क्षेत्रमध्येन नदीपतिं प्रति प्रवहिष्यति, तदा स पुरी परमपुण्या भविष्यति। गङ्गा शुद्धा उत्तराभिमुखी, सरस्वती पूर्वाभिमुखी; जाह्नवी च द्वियोजनं उत्तरं प्रवहति। तत्र अहं, सर्वे देवाः, इन्द्रः च निवत्स्यामः; तत्र कपालं विसृज।" "ये तत्र गत्वा पितॄन् पिण्डोदकादिभिः तर्पयन्ति, तेषां स्वर्गलोकोऽक्षयः। यो वारणस्यां महातीर्थे स्नाति, स सप्तजन्मकृतपापात् विमुक्तः; केवलं दर्शनात् अपि मोक्षं प्राप्नोति।