देवताः स्वबलं तेजः पराक्रमं च ब्रह्मणः पञ्चममुखस्य दीप्त्या दग्धमिति स्मरन्तः, भगवन्, सर्वशक्तयः नष्टाः, तव प्रसादेन पुनः पूर्ववत् सम्प्राप्ताः स्युः, इति प्रार्थयन्ति स्म। तदा भगवतः कृपया देवैः साष्टाङ्गं प्रणम्य स सुमुखः तत्र यत्र ब्रह्मा अहङ्कारमदविषयेण मोहितचित्तः तिष्ठति, तत्र गतवान्। देवाः तं देवेश्वरं परिवृत्य स्तुवन्तः सह सर्वे प्रविशन्ति स्म; ब्रह्मा तु रजोगुणावृतचित्तः आगच्छन्तं रुद्रं न प्राज्ञात्। तदा सहस्रशतसूर्यसमप्रभः सर्वात्मा विश्वसृग्विभर्ता देवः तत्र प्रादुरभवत्। रुद्रः सर्वदेवसंघेन सह उपविष्टं ब्रह्माणं पितामहमुपेत्य, सृष्टिकर्तारं परमेश्वरं प्रत्यगच्छत्। स उवाच—"भगवन्, तव मुखं अतिवीर्यतेजसा दीप्तम्," इति; ततः सोमशेखरः उच्चैः प्रहसन्। स च वामाङ्गुष्ठनखाग्रेण ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः छित्त्वा यथा नरः कदलीमुल्लिख्य गृह्णाति तथैव शिरः अपातयत्। छिन्नं शिरः तस्य हस्ते द्युमत् द्वितीयचन्द्रवत् व्यराजत। तदनन्तरं महेश्वरः कपालं हस्ते धृत्वा, कैलासशृङ्गे सवितृमण्डलवत्, नृत्यन् दृष्टः। शिरच्छेदने कृतमात्रे देवाः हृष्टाः सवृषध्वजं जटाधरं देवेश्वरं स्तोत्रैः स्तुवन्तः प्रणम्य तुष्टुवुः। ते ऊचुः—"नमः सदा कपालिने, महाकालकालाय, ऐश्वर्यज्ञानसम्पन्नाय, सर्वभागदायिने।" "आनन्दविभवे देवसाराय, कलियुगे त्वं संहर्ता, महाकाल इति प्रसिद्धः। भक्तदुःखनाशकत्वात् दुःखान्तकः स्मृतः, भक्तानां सुखदः शंकर इति ख्यातः। ब्रह्मशिरश्छेदकत्वात् त्वं कपालिन इति स्तुतः; त्वं नः प्रसादं कुरु।" एवं स्तुतः शंकरः प्रसन्नचित्तः सन्तुष्टः स्वपीठे स्थित्वा देवान् प्रत्यनुज्ञाय तत्रैव तुष्टः स्थितवान्। तदनन्तरं ब्रह्मणः स्वरूपं वीरस्य च जन्म, शिरश्छिन्नस्य वचनं च ज्ञात्वा, लोकक्रोधशमाय, सः कपालं कृताञ्जलौ स्थापयित्वा, तेजोराशिं परं ब्रह्म प्रजापतिं प्रणम्य स्तुतवान्। रहस्ययुक्तैः निरुक्तसूक्तऋग्यजुःसामशब्दैः रुद्रः प्रार्थयामास—"अनन्तगुणनिधे, अद्भुतमूल, जयस्ते, तव विजयात् विश्वं जातम्, त्वं स्रष्टा, महाप्रभः।" "ऊर्ध्वमुख, सत्यमूल, भूमेः आधार, आप्सु शयान, आपोद्भव, आप्स्थित, नमस्ते।" "पद्मलोचन, विकसत्पत्र, जय हो, भगवन् पितामह! त्वया एव सृष्ट्यर्थं पूर्वं मया सृष्टोऽस्मि।" "यज्ञभागी, यज्ञाङ्गनाथ, सुवर्णगर्भ, पद्मसम्भव, दिव्ययोनिप्रजापते, नमः।" "त्वं यज्ञः, त्वं वषट्कारः, त्वं स्वधा, पद्मसम्भव; देवाज्ञया अहं ब्रह्मशिरोऽच्छिदम्।" "ब्रह्महत्या मया प्राप्ता; रक्ष मां जगन्नाथ!" इति भगवतः वचः श्रुत्वा ब्रह्मा उवाच— "भगवन्, नारायणः सखा मां शुद्धिं करिष्यति; स त्वया स्तुत्यः, मया पूज्यः, सर्वव्यापी।" "स एव विष्णुः त्वया सदा चिन्त्यः, तस्मात् तव भक्तिः उत्पन्ना, मम स्तुत्यभावनापि जागृता।" "शिरच्छेदात् त्वं कापाली, सोमयागसमाप्तिकर्ता; कोटिशः ब्राह्मणान् उद्धरिष्यसि, महाप्रभ।" "ब्रह्महत्याव्रतम् आचरितव्यं; अन्यथा न शुद्धिः। दुष्टान्, क्रूरान्, ब्रह्मघ्नान् वर्जयेत्।" "वैतानिककर्मिणः अधर्मचरितान् न कथंचिद् संबोधयेत्; तान् दृष्ट्वा सूर्यं पश्येत्।" "देहे स्पर्शे वस्त्रयुक्तः जले प्रविशेत्; एवं शुद्धिः प्राप्ता, यथा पूर्वं मुनिभिः कृतम्।" "तस्मात् त्वं ब्रह्मघ्नः सन् शुद्ध्यर्थं व्रतमाचरेः; व्रतसमाप्तौ पुनः बहून् वरान् लप्स्यसे।" एवं उक्त्वा ब्रह्मा निर्गतः; रुद्रः तदज्ञाय विष्णुं ध्यानमार्गेण चिन्तयामास। लक्ष्मीसमेतं वरदं देवदेवं सनातनं विष्णुं साष्टाङ्गं प्रणम्य, त्रिनेत्रः देवेश्वरः अष्टाङ्गनमस्कारं कृत्वा स्तुतिं चकार। स शंखचक्रगदाधरं स्तुत्वा उवाच—"परमं स्तौमि, परमं परात्परं, अमृतं, सनातनं, अनुत्तमं, अनन्तवीर्यं विष्णुं।" "नित्यं स्मरामि उत्तमं पुरुषं, अनुत्तमं, सनातनं, परात्परं, आद्यं, तीक्ष्णगं, गम्भीरबुद्धिनां प्रमुखं नारायणम्।" "हरिं नमामि, ईश्वराणाम् ईश्वरं, परमं, परात्परं, सर्वाधारं, सर्वान्तं, विराट्पुरुषं, परापराधिपम्।" "नारायणं स्तौमि, शुद्धस्वरूपं, सूक्ष्मं, सर्वातीतं, जगत्स्रष्टारं, नित्यं, पुरुषोत्तमं, शान्तं, परमाश्रयं—स मे शरणं भूयात्।" "नारायणं स्तौमि, निर्मलस्वरूपं, सनातनं, परात्परं, अनन्तं, अनिर्वचनीयम्, धर्मधुरंधराणां प्रपितामहम्, धैर्यशान्त्याद्युत्तमं, भूमिपतिं विष्णुम्।" "नित्यं स्तौमि शुभं, महाविभुतिं, सहस्रशिरसम्, अनन्तपादं, अनन्तबाहुं, चन्द्रसूर्यनेत्रं, क्षराक्षरस्वरूपं, क्षीरसमुद्रशायिनम्।