ततः तस्मात् पुरुषः केशशिखायाम् अभिव्यक्तः अभवत्, शिरसि किरीटी धनुर्-बाणधारी, द्वौ तूणौ बध्नन्, वृषभस्कन्धः, अङ्गुलीरेखाङ्कितः। स पुरुषः अग्निसमप्रभः शिरसि दृष्टः। तं दृष्ट्वा भगवतः विष्णुः रुद्रं प्रति वाक्यम् अब्रवीत्— "भो भव, कः अयं पुरुषः यः शिरसि अभिव्यक्तः?" हरिवाक्यं श्रुत्वा प्रभुः उवाच— "शृणु महाबाहो।" "अयं पुरुषः नरः नाम्ना, परमास्त्रविदां श्रेष्ठः। यत् त्वं नर इति तं आह्वयः, तस्मात् नरः नाम्ना प्रसिद्धः भविष्यति। नरः नारायणः च, उभौ युगान्तरेषु देवकार्ये, लोकसंरक्षणाय, युद्धेषु प्रसिद्धौ भविष्यतः। अयं नरः नारायणस्य सहचरः भविष्यति; दैत्यविनाशे त्वं तव सहायः, महातेजाः भवेत्।" "एकः ऋषिः ज्ञानपरीक्षणे लोके श्रेष्ठः भविष्यति। एष दिव्यः, अतिविक्रमः, ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः। ब्रह्मतेजसः, तव बाहुशोणितस्य, मम दृष्टेः च—एते त्रयोः शक्त्यः। तासां संयोगात् उत्पन्नः, युद्धे शत्रुं जयिष्यति; दुर्जयाः अन्ये च, तं हन्तुं न शक्नुवन्ति।" "स इन्द्रमारुतौ भीषयिष्यति। एतदुक्त्वा शम्भुः तत्र स्थितः, हरिः तद्विस्मितः। तत्र शिरसि स्थितः, तौ हरं केशवं च स्तुत्वा, अञ्जलिं शिरसि स्थापयन्, स वीरः कुलीनचित्तः। स तौ उवाच— 'किम् अहं करवानि?' इति उक्त्वा, श्रद्धया स्थितः। तस्मै श्रीहरः स्वशक्त्या, ब्रह्मा इव, उवाच— 'मया धनुर्धरः पुरुषः कृतः; तम् हन।' इति उक्त्वा, अञ्जलिं कृत्वा स्तुत्वा, शङ्करः तं पुरुषं प्रति उवाच। ततः तस्य श्रद्धया अञ्जलिं कृत्वा, शिरसि स्थापयन्, शिरसः उत्थाप्य, पुनः उवाच— "एष उग्रः पुरुषः, यं तव इति ज्ञातवान्, विष्णोः गर्जनया निर्मितया मोहिनी निद्रया पतितः। शीघ्रं तं जागरय।" इति उक्त्वा, हरः अदृश्यः अभवत्। ततः नारायणस्य सन्निधौ, स पुरुषः, वामपादेन आघातितः, महाबलः उत्थितः। ततः महान् युद्धः अभवत्, स्वेदजस्य रक्तजस्य च। धनुषः निष्कृष्टः शब्दः सर्वां पृथिवीं व्याप्तः। स्वेदजस्य कवचं रक्तजेन आघातितम्। एवं युद्धे मिलित्वा, द्वौ दिव्यवर्षौ तयोः व्यतीतानि, राजन्, स्वेदजः रक्तजः च युद्धं कृतवन्तौ। रक्तजं द्व्यभ्यां बाहुभ्यां दृष्ट्वा, स्वेदजं युद्धे स्थितम्, वासुदेवः चिन्तयन्, ब्रह्मणः परमधाम गतः। स प्रक्षुब्धः मधुसूदनः ब्रह्माणं प्रति उवाच— "हे ब्रह्मन्, अद्य स्वेदजः रक्तजेन आघातितः।" इति। तद्वाक्यं श्रुत्वा ब्रह्मा व्याकुलः मधुसूदनं प्रति उवाच— "हे हरि, तव अगमे जन्मनि, अयं पुरुषः मम भविष्यति, अद्य आरभ्य जीवन्।" ब्रह्मणः प्रसन्नः विष्णुः उवाच— "एवं भवतु।" ततः तयोः समीपं गत्वा, युद्धं विरम्य, उभयोः प्रति उवाच। "अन्ये जन्मनि, कलिद्वापरयोः संधौ, महान् युद्धः उत्पन्ने, तत्र अहं उभौ संगमयिष्यामि।" ततः ग्रहेश्वरान् देवांश्च आह्वयन्, विष्णुः उवाच— "एतौ द्वौ कुलीनौ, मम आज्ञया, रक्षितव्यौ।" "अयं स्वेदजः सहस्रकिरणस्य अंशः, द्वापरान्ते, देवकार्यसिद्ध्यर्थं भूमौ अवतरिष्यति।" "यदुवंशे शूरः नाम महाबलः भविष्यति; तस्य कन्या पृथाः नाम्ना, भूमौ रूपेण अतुल्या। सा महाभागा देवकार्यसिद्ध्यर्थं जात्वा; दुर्वासाः तस्य मंत्रसंग्रहं वरं दास्यति। तेन मंत्रेण, यं देवम् आह्वयेत् भक्त्या, हे देवि, तस्य प्रसादेन, स पुत्रः भविष्यति।" "सा त्वां, सूर्योदयसमये, कामेन, रजस्वला, चिन्तया अभिभूता, त्वां पूजयिष्यति, हे तेजस्विन्। तस्यां गर्भे, विवाहात् पूर्वं, पुत्ररूपेण जन्मिष्यसि, हे कुन्तिपुत्र, देवकार्यसिद्ध्यर्थं।" "एवं 'एवं भवतु' इति उक्त्वा, दिव्यः सूर्यः उवाच— 'अहं पुत्रं जनयिष्यामि, विवाहात् पूर्वं जातम्, बलस्य गर्वितम्। तस्य नाम कर्णः, इति सर्वलोकः आह्वयिष्यति; मम प्रसादेन, हे विष्णो, स ब्राह्मणेषु भक्तः, कुलीनात्मा भविष्यति।" "न किञ्चित् असाध्यम् लोके, हे केशव, तस्य भविष्यति; तव वचनात्, एवं शक्तिसम्पन्नं जनयिष्यामि।" इति उक्त्वा, सहस्रकिरणः सूर्यः तत्र अदृश्यः अभवत्, नारायणं दानवघ्नं प्रति उक्त्वा। यदा देवः भास्करः, तमोहरः, दृष्ट्याः अदृश्यः अभवत्, स हर्षितहृदयः वृद्धश्रवसं प्रति अपि उवाच— "अयं पुरुषः, सहस्रनेत्रस्य रक्तात् मम प्रसादेन, मम अंशः, द्वापरान्ते भूमौ तव कार्ये नियोज्यः।" "यदा महाभागः पाण्डुः पृथां पत्नीं लप्स्यति, तदा मद्रीम् अपि; ततः वनं गच्छति।" "वनवासे, मृगः तं शापयिष्यति; तस्मात् वैराग्येन, शतश्रृङ्गं गच्छति।" "स्वस्य वीर्यजन्यं पुत्रं न इच्छन्, पत्नीं प्रति कथयिष्यति; ततः कुन्ती अनिच्छन्ती, पतिं प्रति वाक्यं वदिष्यति।