स तु निष्कर्ष्य, “अर्हः सः” इत्यवधार्य, स्वं दक्षिणं बाहुं न्यवेदयत्। तं चन्द्रशेखरः परमतीक्ष्णेन त्रिशूलेन विव्याध। ततः प्रभोर्बाहोः स्रवन् रक्तधाराऽभवत्, या जाम्बूनदसुवर्णसदृशी, वह्निरेखेव दृश्यते स्म। तां धारां शम्भुः कपालस्थां कृत्वा, सा त्वरितं सम्यगुत्सृज्यमाना, गगनमस्पृशद्, वेगेन पतन्ती। पञ्चाशद्योजनविस्तीर्णा सा धारा, दशयोजनायता, सहस्रं दिव्यानां वर्षाणि हरिबाहोः प्रवव्राज। तावत्कालं प्रभुः भिक्षुः सन् भिक्षां प्राप, नारायणः तां परमां कपालपात्रे न्यवेदयत्। अथ नारायणः शम्भुमिदं परमं वचनमुवाच— “किं कपालं पूरितं वा, न वा, भगवन्?” हरिवचनं जलदगम्भीरनिनादमिव श्रुत्वा, सोमसूर्याग्निलोचनः शशाङ्कमौलिः हरः, त्रिणेत्रेण जनार्दनं कपालस्थं निरीक्ष्य, तर्जनीमङ्गुल्या कपालं स्पृशन्, “कपालं पूरितम्” इति प्रोवाच। शिववचनं श्रुत्वा विष्णुः रक्तप्रवाहं स्थगयामास; ततः प्रभुः स्वाङ्गुल्या रक्तं निपीड्य तस्थौ। सहस्रं दिव्यानां वर्षाणि, सः तं दृष्ट्या मन्थनं चकार; रक्तस्य मन्थनात् शनैः शनैः फेनपुञ्जः समुत्पन्नः। तस्मात् तदा मुकुटी धनुष्मान् बाणधारी, द्वौ तूणीबन्धौ, वृषस्कन्धः, अङ्गुलीचिह्नितः पुरुषः समुत्पन्नः। अग्निसमप्रभः सः पुरुषः कपालस्थो दृष्टः; तं दृष्ट्वा श्रीविष्णुः रुद्रं प्रति वचनमिदमुवाच— “भव, कः अयं पुरुषः कपालसमुत्पन्नः?” हरिवचनं श्रुत्वा प्रभुः उवाच— “शृणु, महाबाहो। अयं नरः नाम्ना, परमास्त्रविदां श्रेष्ठः; त्वया नर इति कथितः, तस्मात् सः नर इति प्रसिद्धः स्यात्। नरनारायणौ इमौ लोके ख्यातौ भविष्यतः, देवकार्येषु संग्रामे, लोकानां रक्षायै। अयं नरः नारायणस्य सखा भविष्यति; दानवानां संहारे, अयं तेजस्वी तव सहायः भविष्यति। एकः ऋषिः ज्ञानपरीक्षायां लोके श्रेष्ठः भविष्यति; अयं ब्रह्मणः पंचमं दिव्यं तेजोऽतिशुभ्रं शिरः। ब्रह्मतेजसः प्रज्वलनात्, तव बाहोरक्तात्, मम चक्षुषोः दृष्टेः— एतेषां त्रयाणां शक्तीनां संयोगात्— अयं समुत्पन्नः, संग्रामे रिपुं जयिष्यति; ये अजेयाः, कठिनजया वा, तं हन्तुं न शक्नुवन्ति। इन्द्रमारुतादीनां भयङ्करः स्यात्; एवं उक्त्वा शम्भुः तत्र स्थितः, हरिः तं विस्मितः पश्यन् तस्थौ। तत्र कपालस्थो वीर्यवान् सः, करौ शिरसि संहित्य, हरं केशवं च स्तुत्वा, उत्तममनसा तस्थौ। स ताभ्यां “किं करोमि?” इति प्रोवाच; एवं उक्त्वा, सः विनयेन स्थितः। तस्मै तेजसा हरः ब्रह्मरूपेण प्रोवाच— “मया धनुर्धरः पुरुषः सृष्टः; तं हन्याः।” इत्युक्ते, सः अञ्जलिं कृत्वा, स्तुवन्, शङ्करः तं पुरुषं प्रति प्रोवाच। ततः तस्य अञ्जलिं यथावत् गृहित्वा, कपालात् उद्धृत्य, पुनः उवाच। “अयं घोरः पुरुषः, यं तव इति ज्ञातवान्, विष्णोः निनादोत्थया मोहिनीं निद्रां प्राप्तः। शीघ्रं तं बोधय।” इत्युक्त्वा हरः अन्तर्धानं जगाम; ततः नारायणस्य सन्निधौ, सः पुरुषः, वामपादेन ताडितः, महाबलः उत्थितः। ततः स्वेदजेन रक्तजेन च महान् संग्रामः अभवत्। तस्य धनुषः निष्कर्षनिनादः सर्वां पृथिवीं व्याप्तवान्; स्वेदजस्य कवचं रक्तजेन विदारितम्। एवं तयोः युद्धे, द्वौ दिव्यवर्षौ व्यतीतौ, राजन्, स्वेदजः रक्तजः च समीयताम्। रक्तजं द्विबाहुं, स्वेदजं च युद्धरतं दृष्ट्वा, वासुदेवः चिन्तयन्, ब्रह्मणः परमं धाम जगाम। स चापि उद्विग्नः मधुसूदनः ब्रह्माणं प्रति वचनमुवाच— “ब्रह्मन्, अद्य स्वेदजः रक्तजेन निपातितः।” एतच्छ्रुत्वा ब्रह्मा उद्विग्नः सञ्जातः, स मधुसूदनं प्रति उवाच— “हरि, यदा त्वं पुनर्जन्यसि, तदा अयं मम सुतः भविष्यति, अद्यप्रभृति जीवन्।” विष्णुः तेन प्रसन्नः, “तथास्तु” इति ब्रह्माणं प्रति प्रोवाच। ततः तयोः समीपं गत्वा, तयोः युद्धं विरम्य, उभौ प्रति वचनमुवाच— “अन्यस्मिन्समये, कलिद्वापरयोर्योगे, यदा महान् संग्रामः भविष्यति, तदा अहं उभौ संयोजयिष्यामि।” ततः नक्षत्रेश्वरान्, देवान् च आहूय, विष्णुः प्रोवाच— “ममाज्ञया, एतौ द्वौ उत्तमौ पुरुषौ रक्ष्यौ भवन्ति।” अयं स्वेदजः सहस्रांशोः अंशः, द्वापरान्ते देवकार्यसिद्धये पृथिव्यां अवतीर्यते। यदुवंशे शूरनामकः महाबलः भविष्यति; तस्याः कन्या पृथेति ख्यातिः, सा पृथिव्यां अनुपमा रूपेण भविष्यति। सा महाभाग्या, देवकार्यसिद्धये जायते; दुर्वासाः तस्यै वरं दास्यति, मन्त्रसमूहं दत्वा। तेन मन्त्रेण, या देवतां भक्त्या आह्वयेत्, भगवति, तस्याः कृपया, सः तस्याः पुत्रः भविष्यति। सा, त्वां प्रातःकाले दृष्ट्वा, कामेन पूर्णा, ऋतुकाले, चिन्तया पीडिता, त्वां ज्वलन्तं सम्पूजयिष्यति।