ततः तस्मात् स्वेदात् कुण्डली नाम वीरः जातः, धनुः महाशरांश्च धारयन्, सहस्रकवचधारी, स ब्रवीति स्म—"किं करोमि?" तदा सृष्टिकर्ता ब्रह्मा तम् आदिश्य, रुद्रं तस्य तेजसा दर्शयन्, उवाच—"अयं दुष्टबुद्धिः हन्तव्यः, यथा पुनर्न जायेत।" ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा, स वीरः धनुः गृहीत्वा, बाणान् समादाय, तीक्ष्णदृष्ट्या महेशस्य पृष्ठतः प्रस्थितवान्। तं अतिभयानकम् पुरुषं दृष्ट्वा, त्रिनेत्रधारी रुद्रः भयाकुलः अभवत्; स शीघ्रं पलायमानः विष्णोः आश्रमं जगाम। तत्र स त्र्यंबकः विष्णुम् आर्तस्वरेण प्रार्थयत्—"रक्ष मां, रक्ष मां, हे विष्णो, रिपुहन्तर्! अयं ब्रह्मणा सृष्टः, पापात्मा, म्लेच्छरूपधरः, भयानकः।" पुनः स प्रार्थयत्—"हे जगन्नाथ, कुरु यथा क्रुद्धः मां न हन्यात्।" तदा विष्णुः भीमस्वरेण तम् पुरुषम् मोहयामास। सर्वभूतानां अगोचरः, योगेश्वरः, सर्वदृष्टा केशवः, तत्र आगतम् विकृतलोचनम् शमयामास। तदा स भूमौ प्रणम्य, भगवतः विष्णोः दृष्टिगोचरः अभवत्। विष्णुः तम् उवाच—"त्वं एव मम पौत्रः, हे रुद्र। वरं इच्छस्व।" नारायणं देवम् दृष्ट्वा, स रुद्रः "भिक्षां देहि" इति उक्त्वा, तस्य पुरतः एकं कपालं प्रादर्शयत्, यत् उग्रतेजसा दीप्तम्। रुद्रं कपालहस्तं दृष्ट्वा, विष्णुः चिन्तयामास—"कः अन्यः इदानीं मम भिक्षां ग्रहीतुं योग्यः?" अन्ते निश्चित्य—"एष योग्योऽस्ति"—सः स्वं दक्षिणं भुजम् अर्पयामास। चन्द्रशेखरः तं अत्युत्तमशूलाग्रेण विदारयामास। ततः प्रभोः भुजात् सुवर्णवर्णा रक्तधारा प्रवहन्ती, जम्बूनदसदृशी, ज्वलनरेखा इव दृश्यते स्म। सा धारा शम्भुना कपालमध्ये गृहीता, सा शीघ्रं, सम्यग्, बलवती, गगनम् स्पृशन्ती, पातिता अभवत्। पञ्चाशत् योजनानि दीर्घा, दश योजनानि विस्तीर्णा, सहस्रं दिव्यवर्षाणि, सा हरिभुजः रक्तधारा प्रवहन्ती आसीत्। तावत्कालपर्यन्तं प्रभुः भिक्षाटनरूपेण कपालपात्रे भिक्षां प्राप्नोति स्म; नारायणः ताम् उत्तमां कपालपात्रे दत्तवान्। अनन्तरं नारायणः शम्भुं प्रति एतत् परं वाक्यम् उवाच—"किं कपालं पूर्णम् वा न वा, परमेश्वर?" हरिवचनं जलदनिनादसमं श्रुत्वा, सोमसूर्याग्निनेत्रः, चन्द्रमौलिः हरः, त्र्यक्षेण विष्णुम् कपालमध्ये निरीक्ष्य, अङ्गुल्या कपालं स्पृष्ट्वा, "कपालं पूर्णम्" इति प्रोक्तवान्। शिवस्य वाक्यं श्रुत्वा, विष्णुः रक्तधारां निरोद्धुम् अकरोत्; ततः प्रभुः स्वयम् अङ्गुल्या रक्तं निपीडयामास। सहस्रं दिव्यवर्षाणि सः तं रक्तं दृष्टिभिः मन्थनं कृत्वा, मन्थिते रक्ते शनैः शनैः फेनपुञ्जः उत्पन्नः। तस्मात् तदा एकः पुरुषः उत्पन्नः, किरीटी, धनुर्बाणधारी, द्वौ तोमौ बद्धौ, वृषस्कन्धः, अङ्गुलिलेखाङ्कितः। स तेजस्वी पुरुषः कपालमध्ये अग्निसमप्रभः दृष्टः। तं दृष्ट्वा, पुण्यात्मा विष्णुः रुद्रं प्रति इदं वचः उवाच— "भो भव, कः अयं पुरुषः कपालमध्ये जातः?" हरिवचनं श्रुत्वा, प्रभुः उवाच—"शृणु, महाबाहो। अयं पुरुषः नरनामकः, परमार्थशस्त्रविदां श्रेष्ठः; त्वया नर इति नाम्ना सः प्रसिद्धः भविष्यति।" "नरश्च नारायणश्च—उभौ युगान्तरे विख्यातौ भविष्यतः, देवानां युद्धेषु, लोकसंरक्षणाय।" "अयं नरः नारायणस्य सखा भविष्यति; ततः असुरविनाशे, एष महान् तेजस्वी तव सहायकः भविष्यति।" "ऋषिः ज्ञानपरीक्षायां लोके श्रेष्ठः भविष्यति; एष दिव्यः, परमतेजस्वी, ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः।" "ब्रह्मतेजसः दीप्तेः, तव भुजरक्तस्य, मम चक्षुषः पातस्य—एतेषां त्रयाणां शक्तीनां संयोगात्—" "तस्य संयुक्तात्, सः शत्रुं संग्रामे जेष्यति; ये अजेयाः, अन्ये च दुष्प्रसह्याः, तं हन्तुं न शक्नुवन्ति।" "सः इन्द्रमारुतादिभ्यः भीषणः भविष्यति।" इति उक्त्वा, शम्भुः तत्र स्थितः, हरिः तं कालं विस्मितः अभवत्। तत्र, कपालमध्ये स्थित्वा, सः वीर्यवान्, सुमनाः, हरं केशवं च स्तुत्वा, अञ्जलिं शिरसि कृत्वा, उवाच—"किं करोमि?" इति उक्त्वा, सः प्रणतः स्थितः। तस्मै, प्रकाशमानः हरः, स्वतेजसा ब्रह्मा इव, उवाच—"मया धनुर्धारी पुरुषः कृतः, तं हन्य;" इति उक्तः, सः अञ्जलिं कृत्वा, स्तुवन् स्थितः। शङ्करः तं पुरुषं सम्बोध्य, तस्य उभे अञ्जलिं गृहीत्वा, कपालात् उत्थाप्य, पुनः वचः उवाच— "एष भीषणः पुरुषः, यं तव अहम् अवगतम्, सः विष्णुनिनदेन निर्मितया मोहनीया निद्रया पतितः।" "शीघ्रं तम् उत्थापय;" इति उक्त्वा, हरः तत्रैव अन्तर्धानम् अगमत्। ततः, नारायणस्य सन्निधौ, सः पुरुषः, विष्णोः वामपादेन ताडितः, महाबलः अपि, उत्थितः। ततः स्वेदजेन जातेन च रक्तजेन जातेन च महान् संग्रामः अभवत्। तदानीं, तस्य धनुषः निष्कर्षणध्वनिः सर्वां पृथिवीं व्याप्य प्रतिश्रूयते स्म; स्वेदजस्य कवचं रक्तजेन भग्नम्। एवं तयोः संग्रामे, दिव्ये द्वे वर्षे व्यतीते, हे राजन्, स्वेदजः च रक्तजः च युद्धं कुर्वन्तौ। तदा, रक्तजं द्विभुजं, स्वेदजं च युद्धरतं दृष्ट्वा, वासुदेवः चिन्तयन्, ब्रह्मणः परमस्थानं जगाम।