यदा यजमानस्य स्वपिता तत्र न हन्यते, तदा तस्य यज्ञस्य किमर्थम्? यदि अन्यः खादति, तदा तस्य पुरुषस्य तृप्त्यर्थमेव तत् स्यात्। यदि यात्रायाम् स्थितस्य श्राद्धं दीयते, तदा ते यात्रिकाः तद् न वहन्ति; अनेकयज्ञैः हि दिव्यत्वं प्राप्य, इन्द्रेण सह मोदते। यदि शमीप्रभृतिभिः दारुभिः खाद्यते, तर्हि पत्रभक्ष्यः पशुः श्रेयान्; एषा हि शिक्षा जनैः अवगन्तव्या, श्रद्धया च ग्रहीतव्या। यदि मया उक्तानि वाक्यानि युष्माकं हिताय न रोचन्ते, तर्हि तानि अवमान्यन्ताम्; विश्वसनीयस्य वचनेन हि महादेवा नभसः न पतन्ति। युक्तानि वाक्यानि मया च भवद्भिः चान्यैश्च गृह्यन्ताम्। दानवाः ऊचुः—वयं सर्वे सत्यधर्मे भक्त्या त्वां शरणं गताः। यदि त्वं तुष्टोऽसि, भगवन्, तर्हि अद्य अस्मान् अनुगृहाण; वयं सर्वाणि आवश्यकद्रव्याणि तथा दीक्ष्ययोग्यानि आनयिष्यामः। तव प्रसादात् शीघ्रं मोक्षः अस्माकं हस्तगतः भवेत्। ततः सः मोहग्रस्तान् तान् सर्वान् दानवान् इदं वचनम् अब्रवीत्— एषः मम आज्ञायाः परायणः, मम श्रेष्ठः गुरु, बुद्धिमान् च उत्तमः; मम उपदेशेन एषः वः दीक्षां दास्यति। हे ब्रह्मन्, मम वचसा एतान् मम पुत्रान् दीक्षय; तेषां मोहः विनष्टः सन्, दानवाः भार्गवम् ऊचुः—हे भाग्यवत्, अस्मान् सर्वसंसारविमुक्त्यै दीक्षां दिहि। उशना दैत्येभ्यः प्रत्युवाच—एवं भवतु, गच्छाम नर्मदाम् अनु। हे मित्राणि, वस्त्राणि अपाकुरुत; अहं वः दीक्षां करिष्यामि। एवं भीष्म, तीक्ष्णबुद्धिना भृगुरूपेण तान् दानवान् दीक्षितवान्। तत्र आङ्गिरसेन त एव दिशावस्त्रधारिणः अभवन्; तेषां तु मयूरपिच्छध्वजः, सुन्दरः च गुंजामाल्यं दत्तम्। ततः तान् शिरसः केशान् अपाकृष्य, धर्मस्य परमं साधनं प्रदत्तम्। धनाधिपो देवो, सम्पदां दाता, केशच्छेदनात्, तेन वाससा च, परमं सिद्धिम् अवाप्तवान्। एवं केशच्छेदनेन अमृतत्वं लभ्यते, यथा प्राचीनैः अर्हतैः उक्तम्; केशच्छेदनेनैव मनुष्यैः दिव्यत्वं प्राप्यते। किमर्थं न कुर्यात्, यतः एतत् महत् पुण्यं ददाति? देवाः हि मानवलोके एतद् वाञ्छन्ति। भारतेऽस्मिन् देशे, शिष्यकुले जात्या, केशच्छेदनादिना तपः आचरितव्यं। चतुर्विंशतिः तीर्थंकराः तैः पूजिताः, नागपतिना छायाकृत्या, ध्यानमार्गदर्शनात्। मन्त्रैः स्तुत्वा, स्वर्गः अर्हतां प्राप्यते, अथवा मोक्षः निःसंशयं लभ्यते। कदा वयं सूर्याग्निसमानतेजसः ऋषयः भविष्यामः, विरक्त्या पञ्चसूत्रं च जपिष्यामः? एवं तपः कुर्वतां, काले मृत्युः आगच्छति चेत्, शिलाप्रहारः शिरसि पुण्यकर्म भवति। कदा वयं एकान्तवने वत्स्यामः? शिष्याः एकचित्ताः कर्णे जपं करिष्यन्ति। हे मुने, त्वं मोक्षमर्गे न यायाः, यतः पुनः पुनः फलं ददाति ये पदव्योऽसि। तस्मात्, एतानि पदानि त्याज्यानि, अस्माकं वचनं सत्यं; अस्माभिः स्वेन तपसा, नानाविधैश्च नियमैः। तं परमं पदं, मोक्षमर्गं गच्छ, यं भक्त्या तपसा च, दान्ता मुनयः प्राप्नुवन्ति। यत्र इन्द्रियसंयमः, सर्वभूतेषु नित्यं दया च, तत् एव सत्यम् तपो धर्मः; अन्यत् सर्वं मिथ्या। एतद् ज्ञात्वा, प्रयत्नं कृत्वा, तं परमं पदं प्राप्नुहि, यं तीर्थंकराः, योगिनश्च प्राप्तवन्तः। एवं हि देवाः, विद्याधराः, महोरगाश्च, पुरा स्वाभिलषितं चिन्तयन्ति, अहर्निशं। यदि संसारवाञ्छा नष्टा, तर्हि भार्यादीन् च स्वर्गमार्गविघ्नांश्च परित्यज। कथं तं गर्भं सेवसे, यत्र तव पिता जातः? कथं च स्वमांससमं मांसं प्राणिनः खादन्ति? ततो महाबलिनः सर्वे दानवाः स्वगुरुम् ऊचुः—दीक्षय, भगवन्, यः अस्मान् गर्भस्थाने स्थितान्। एवं कृत्वा, पुरोहितः तान् नियमानुसारं संबोधितवान्—अन्येभ्यः देवताभ्यः कदापि न नमस्कुरुथ। यदा भोजनं कर्तव्यं, तदा एकत्र, अञ्जलिना एव भक्ष्यम्; तत्र जलं च केशकीटकवर्जितं भवेत्। प्रियाप्रिययोः समं आचरितव्यं, पक्षपातः कदापि न कार्यः; एवं भोजनं कर्तव्यम्, प्रभो, तस्मात् एवं आचर। सर्वे मिलित्वा वसत, एवं मोक्षं प्राप्स्यथ; एवं उक्त्वा, एतान् पुरुषश्रेष्ठान् नियमैः स्थाप्य, उपदिशत्। ततः धिषणा, राजन्, देवलोकं गतः; यत् कृतं दानवैः, तत् सर्वं निवेदितवान्। ततोऽसुराः नर्मदातटं गताः, तत्र निवसन्तः, प्रह्लादं विना दानवान् दृष्टवन्तः। तदा देवेशः प्रमुदितः, नमुचिम् इदं वचनम् अब्रवीत्—हिरण्याक्षः, यज्ञद्वेषी, धर्मघ्नः, वेदनिन्दकः— राक्षसः क्रूरकर्मा, भक्ष्यः, अतिभोजी, मुचिः, बाणः, विरोचनः च—महिषाक्षः, बाष्कलः, प्रचण्डः, चण्डकः, रोचमानः, अतिभीषणः, सुषेणः, दानवश्रेष्ठः।