स भगवान् काव्याय प्रजापतित्वं धनाध्यक्षतां चाजेयतां च दत्तवान्। तानि वराण् प्राप्त्वा काव्यः परमं हर्षमवाप। ततो दिव्यानां प्रभुं नीलरक्तवर्णं प्रभुं स प्राज्ञः सस्मार, प्रणिपत्य प्राञ्जलिरग्रे तस्थौ। भगवति तत्रान्तर्धाने जातायां, स जयन्तीं प्रत्युवाच—"कासि त्वं, सौम्ये? किमर्थं मम दुःखसमये त्वमपि दुःखिता?" इत्युक्त्वा पुनः तामुवाच—"महातपस्विनि, किं हेतोस्त्वमिह मां जेतुमिच्छसि? भक्त्या विनयेन दमेन च स्थिता त्वं," "स्नेहेन च सुश्रोणि, त्वया तुष्टोऽस्मि शुभे। किं कामयसे, सुमध्यमे? कं कामं त्वं समुत्थापितवती?" "सुदुष्करमपि तव वाञ्छितं वरं अद्य दास्यामि," इत्युक्ते सा प्रत्युवाच—"तपसा त्वं वेत्तुमर्हसि।" "किञ्चिदहं साधयितुमिच्छामि, ब्रह्मन्, त्वं सत्यं वक्तुमर्हसि," इत्युक्ते स दिव्यचक्षुषा दृष्ट्वा तामुवाच—"मया सह, सुश्रोणि, दिव्ये, त्वमिह शतसंवत्सरं सर्वभूतैरदृश्यत्वेन संयोजितुमिच्छसि।" "वरदा त्वं, श्यामपद्मसमा, सुनेत्रे, यथा त्वं कामान् वृणीषे, तथा ते ददामि, मधुरभाषिणि।" "एवं अस्तु। गच्छाव गृहं मम, मदविह्वले," इत्युक्त्वा स जयन्त्या सह उशनसा च स्वगृहं प्राविशत्। तत्र भगवाँश्च भर्गवः तया सह शतसंवत्सरं सर्वभूतैरदृश्यः स्वव्रतेन मायया च वसत्समभवत्। शुक्रस्य कार्यसिद्धिं ज्ञात्वा, दितिसुताः सर्वे हृष्टाः तस्य गृहमगच्छन्, तं द्रष्टुमुत्सुकाः। आगत्य ते तं गुरुं नापश्यन्, मायया गुह्यमानं; तस्य लिङ्गं न ज्ञात्वा, "अद्य नास्माकं गुरुरागतः," इति चुचुचुः। एवं सर्वे स्वस्थानानि यथागतमुपविविशुः। ततो देवानां गणाः सर्वेऽङ्गिरसं गत्वा प्रोचुः—"भगवन्, त्वं दानवानां निकेतनं गत्वा तेषां सेनां मोहय, तान् वशं नय। शीघ्रं कुरु।" ततो धिषणो देवांश्च प्रोवाच—"एवमेव गमिष्यामि।" स गत्वा प्रह्लादं दानवराजं वशे चकार। शुक्ररूपं धारयन् तत्र स्थित्वा स याज्ञिककार्याणि चकार; शतानि संवत्सराण्यधिकानि उशनाः तत्र स्थित्वा, यावत् प्रतिनिवृत्तः। ततः सभायां दानवाः बृहस्पतिं दृष्ट्वा चूचुः—"अत्र उशना, कः पुनरयं द्वितीयः, किमर्थं चागतः?" तत्र महदुत्सुकता जाता, दृढः सङ्ग्रामः सन्निकृष्टः। "द्वारि स्थितमेनं किम् जनाः वदन्ति?" "सभायां स्थितोऽयं गुरुः, अस्मान् किं वदिष्यति?" इति दानवेषु संवादमानेषु, महर्षिरागात्। स्वरूपेण तत्र स्थितं बृहस्पतिं दृष्ट्वा स क्रुद्धः प्रोवाच—"किमर्थमिह त्वमागतः?" "मम शिष्यान् मोहयसि, युक्तमेव ते, देवगुरो। नूनं मम मायया मोहितास्त्वां न जानन्ति।" "नार्हसि त्वं, ब्रह्मन्, परशिष्यान् क्लेशयितुम्। स्वं देवलोकं गच्छ, तत्र स्थित्वा धर्ममवाप्स्यसि।" "पूर्वं मम शिष्यः कचो दानवश्रेष्ठैः हतः। स तव पुत्रः, ब्रह्मन्, विद्याप्रार्थी; तवागमनमत्र न युक्तम्।" एवं श्रुत्वा गुरुः स्मितमकरोत्, उवाच च—"पृथिव्यां चौराः सन्ति ये परद्रव्यं हरन्ति।" "तथा ये रूपाणि शरीराणि च हरन्ति। यदा इन्द्रेण वृत्रो हतः, तदा ब्रह्महत्यापापं प्राप्तम्।" "तव लोकायतदर्शनेन सा गुप्ता। अहं जानामि त्वां, अङ्गिरसः पुत्रं, बृहस्पतिं, देवनाम् आचार्यं।" "एष मम रूपमास्थायात्रागतः—पश्यत दानवाः सर्वे! विष्णोः उपायेन यूयं मोहिताः।" "तस्मात् एतं बन्धयित्वा शृङ्खलाभिः लवणोदधौ क्षिप्यत।" पुनः शुक्रः देवगुरुमुवाच—"अनेन नूनं यूयं मोहिता, दानवा विनश्यथ। दानवराज, अहं तेन दुष्टेनात्र मोहितः।" "कस्मात् त्वं मां परित्यज्य अन्यं पुरोहितं नियुक्तवान्? अयं अङ्गिरसः पुत्रः, बृहस्पतिः, देवगुरुः।" "संशयो नास्ति, मोहिता यूयं, देवहितार्थमेव। महाभाग, एनं परित्यज, शत्रुपक्षविजयप्रदायकम्।" "शिक्षाभयात् पूर्वं अहं एवं निर्गतः; शम्भुना महादेवेन जलमध्ये स्थितं मां पीतः।" "पूर्णं शतसंवत्सरं तस्य जठरे स्थितोऽहमिति श्रूयते; पश्चात् शुक्ररूपेण तस्य शिश्नाद् विहृतः।" "वरदः स मां प्रोवाच—'शुक्रसंयुक्तं वरं वृणीष्व, तुष्टोऽस्मि; देवदेवो धनुर्धरः तव वरं दत्तवान्।'" "ये कामाः मनसि सञ्चरन्ति, ये हृदि स्थिताः वराः, ते सर्वे मम सन्तु, शङ्कर, तव प्रसादात्।" "'एवं अस्तु,' इत्युक्त्वा स मां त्वत्समीपं प्रेषितवान्; एतेन कालेन अयं बृहस्पतिः तव कुलपुरोहितोऽभवत्।" "एतद् दृष्ट्वा, दानवराज, सत्यं मया उक्तम्—शृणु। ततः बृहस्पतिः प्रह्लादं प्रति वाक्यमुवाच।" "एष कोऽपि न ज्ञायते—देवो वा दानवो वा मानवो वा—यो मम रूपमास्थाय त्वाम् मोहयितुमत्रागतः, राजन्।" ततः सर्वे दानवाः "साधु साधु" इत्यूचुः—"पूर्वः पुरोहितो विसर्ज्यताम्, यः कश्चिदस्तु सः।