सर्वलोकहितार्थं तत्र भगवतः विष्णोः कृते वचनं श्रुत्वा, स ब्रह्मर्षिः स्वयं तस्याः शिरः समादाय, तस्याः शरीरं संयोज्य हस्तेन गृहीत्वा उवाच—"देवि, त्वं विष्णुना निहता अपि, अहं त्वां पुनः जीवयिष्यामि। यदि मया धर्मः सम्यक् ज्ञातः, वा साधितः, तेन सत्येन त्वं पुनर्जीव, यदि मम वचनं सत्यम्।" इति उक्त्वा, शीतलेन जलेन तां देवीं प्रोक्ष्य, "जिव" इति पुनः अवदत्। तदा तस्याः वचनेन सा देवी तद्रूपेणैव जीविता। तदा सर्वाणि भूतानि तां स्वप्नात् प्रमुदितामिव दृष्ट्वा सर्वतः "साधु! साधु!" इति उच्चैः शंसन्ति स्म। एवं तदा सा देवी भ्रुगुणा पुनरुत्थापिता, देवैः साक्षात् दृष्ट्वा अद्भुतमिव बभूव। भ्रुगुः च स्वपत्नीं निर्भयः पुनर्जीवयामास। तद्वैदुष्यं दृष्ट्वा इन्द्रः काव्यं पुनः भीतो न शान्तिं लेभे। ततः इन्द्रः जाग्रतः स्थित्वा जयन्तीं स्वपुत्रीं इदं वचनं अब्रवीत्—"काव्यः मां पातयितुं भीषणं व्रतम् आचरति, तेन अहं महतीं चिन्तां प्राप्नोमि। अतः त्वं सर्वैः प्रीतिकरैः सेवाभिः तं ब्राह्मणं तुष्टिं याहि, पुत्रि। गच्छ, त्वं तस्मै दत्ता; मम हेतोः सर्वतो यत्नं कुरु।" इति श्रुत्वा जयन्ती पितुरादेशं स्वीकृत्य, यत्र स तिव्रं तपः आचरति तत्र गच्छति। तं धूममेव पिबन्तं, अधोमुखं तप्यमानं दृष्ट्वा, यक्षप्रवाहितधारया शुद्धीकृतं काव्यं सती देवी अपश्यत्। शत्रुविनाशात् क्लान्तः सः दुर्बलः स्थितः। तत्र जयन्ती पितुः आदेशानुसारं तं काव्यं सेवितवती। स्निग्धमधुरैः वचोभिः स्तुत्वा, समये समये सुखसंस्पर्शैः तं सेवयामास। दीर्घकालं तस्य व्रतानुकूलं सेवां कृत्वा, तस्मिन्सहस्रवर्षे धूमव्रते समाप्ते, तदा शंकरः तुष्टः सन् तस्मै वरं दत्तवान्—"एतद्व्रतम् एकाकिना त्वया कृतम्, अन्येन न कृतम्। अतः तपसा, बुद्ध्या, विद्या, बल, तेजसा च त्वं सर्वान् देवान् अतिक्रमिष्यसि। यदस्ति मयि, हे भ्रुगुपुत्र, तत्सर्वं तुभ्यं दास्यामि; त्वं कस्यापि न प्रकाशय। किमन्यद् वचनीयम्? त्वं अजितो भविष्यसि।" इति पुनः पुनः तस्मै भर्गवाय वरान् दत्त्वा, प्रजापतित्वं, वैराच्यं, अजितत्वं च दत्तवान्। काव्यः तान् वरान् प्राप्य सन्तुष्टः बभूव। ततः स ज्ञानसम्पन्नः भगवन् शंकरं प्रणम्य, तस्य समक्षं कृताञ्जलिः स्थित्वा, तं प्रणम्य, जयन्तीं उवाच—"क त्वं सौम्ये? किमर्थं मम दुःखे त्वमपि दुःखिता?" तपसा युक्ता त्वं मां जितुमिच्छसि किमर्थम्? त्वं भक्त्या, विनयेन, दमेन च तिष्ठसि। स्नेहेन च, सुश्रोणि, अहं त्वया तुष्टः। किं ते काम्यं? कं वरं त्वं वृणीषे? अद्यैव दास्यामि, यदि दुःसाध्यं स्यात्।" इति उक्ता सा तस्मै प्रत्युवाच—"तपसा त्वया ज्ञातव्यम्। वस्तुतः किञ्चित् साधयितुमिच्छामि, ब्रह्मन्, त्वं सत्यमेव वद।" इति श्रुत्वा, दिव्यदृष्ट्या सः प्रत्यभाषत—"मया सह, सुश्रोणि, त्वं शतवर्षाणि सर्वभूतैः अदृष्ट्वा एकत्र वासं कामयसे। हे देवी, नीलोत्पलसमा, वरदा, सुनेत्रे, एवं त्वं इच्छसि, अहं तव वचनं पूर्णयामि।" "एवं अस्तु। गच्छामि गृहं मम, प्रमत्ते।" इत्युक्त्वा, भर्गवः जयन्त्या सह गृहं प्रतस्थे। तया सह भर्गवः शतवर्षाणि सर्वभूतैः अदृष्ट्वा, स्वव्रतेन मायया च, निवसति स्म। शुक्रः स्वकार्यं साधयित्वा पुनः आगतः इति ज्ञात्वा, दितिसुताः सर्वे हर्षिताः तस्य गृहम् आगच्छन्, तं द्रष्टुम् उत्सुकाः। आगत्य, मायया तं न दृष्टवन्तः, लक्षणं न ज्ञात्वा, "आचार्यः अद्य न आगतः" इति उक्त्वा, स्वस्वस्थानानि गतवन्तः। ततः सर्वे देवगणाः अङ्गिरसं प्रत्युवाचन्—"भगवन्, त्वं दानवालयं गच्छ, तत्र तेषां सेनां मोहय, स्ववशं कुरु, शीघ्रं कुरु।" धिषणः देवांश्च प्रत्युवाच—"एवं करिष्यामि।" इति गत्वा, प्रह्लादं दानवपतिं वशे स्थापयामास। शुक्रमिव रूपं कृत्वा, तत्र स्थित्वा, पुरोहितस्य कार्याणि चकार। शतवर्षाधिकं कालं तत्र उशना स्थितः, यावत् सः पुनरागतः। ततः सभायाम्, दानवपुत्राः बृहस्पतिं दृष्ट्वा, "अयं उशना, परं द्वितीयः कः? किमर्थम् अत्र आगतः?" इति चुकोपुः। महदुत्सुकता तत्र जाता, स्थिरः संग्रामः सन्निकृष्टः। "किं लोका वक्ष्यन्ति, अयं द्वारि स्थितः?" "अयं गुरुर्नः सभायाम् उपविष्टः—किं वक्ष्यति?" इति परस्परं सम्बोध्य, तदा मुनिः तत्र आगतः। एवं कथा प्रवाहेण, देवदानवयोः विचित्रा लीला, महर्षेः तेजः, जयन्त्याः सेवा, शंकरस्य वरदानं, तथा मायया शुक्रम् अदृश्यं कृत्वा देवदानवानां मध्ये अद्भुतानि कार्याणि समुपस्थितानि।