देवैर् असुरान् शीघ्रं अनुगच्छद्भिः दृष्ट्वा, कविः तान् असुरान् देवैः पीडितान् रक्षायै संगृह्य, तान् देवभ्यः अपासारयत्। कविं स्थिरं स्थितं दृष्ट्वा, देवाः चिन्तारहिताः सन्तः अपसृत्य ययुः। ततः कविः ब्रह्मणः हितवचनानि मनसा चिन्तयन्, पूर्वं घटितं स्मृत्वा असुरेभ्यः उक्तवान्— "त्रयः लोकाः सर्वे वामनेन त्रिभिः पादैः आप्ताः। बलिः बध्नः, जम्भः हतः, विरोचनः च निहतः; द्वादश महाअसुराः देवैः युद्धे पराजिताः। बहवः नेता विविधैः उपायैः विनष्टाः; केवलं किल किञ्चन अवशिष्टम्। मम मतं—युद्धं नास्ति।" "यूयम् उपायैः अवलम्ब्य, योग्यं कालं प्रतीक्ष्य, महादेवात् विजयं दातुं मन्त्रान् प्राप्तुं गमिष्यामि। महेश्वरात् अक्लिष्टान् मन्त्रान् प्राप्त्वा, पुनः देवैः सह युद्धं करिष्यामः; तदा निश्चितं विजयः भविष्यति।" असुराः तद् अनुमोद्यान्, देवेभ्यः उक्तवन्तः— "वयं सर्वे शस्त्राणि निक्षिप्तवन्तः, श्रान्ताः, रथहीनाः। वल्कलवासाः तपः करिष्यामः।" तेषां सत्यवचनं श्रुत्वा, देवाः तान् अनुमोदितवन्तः। ततः सर्वे दुःखरहिताः, हृष्टाः, अपसृत्य ययुः; दैत्यैः शस्त्राणि निक्षिप्तानि दृष्ट्वा, देवाः अपसृत्य ययुः। ततः कविः असुरेभ्यः उक्तवान्— "अधुना, तपस्याम् अवस्थिताः, भक्ताः, अनव distracted, यावत् कार्यसिद्धिः आगच्छति। मम पिता आश्रमे प्रतीक्ष्यत, हे दानवाः।" इति असुरेभ्यः उपदिश्य, कविः महादेवम् अगच्छत्। शुकः उक्तवान्— "भगवन्, यानि मन्त्राः बृहस्पतिः धारयति, तान् इच्छामि, देवपराजयाय असुरविजयाय।" देवः उक्तवान्— "हे भार्गव, सहस्रवर्षं शिरः अधः कृत्वा, केवलं धूमम् उपश्वास्य, व्रतम् आचर। यदि तत् सहिष्यसि, मन्त्रान् प्राप्स्यसि।" भृगुपुत्रः शुकः तद् अनुमोदितवान्। देवपादौ स्पृशन्, शुकः उक्तवान्— "एवम् अस्तु। भगवन्, अद्य आरभ्य व्रतम् आचरिष्यामि।" इति देवेशेन उपदिष्टः भार्गवः व्रतम् आरब्धवान्। शुकः असुराणां हिताय निर्गच्छन्, कव्यः महेश्वरात् मन्त्रप्राप्त्यर्थम् ब्रह्मचर्यम् आरब्धवान्। तत् ज्ञात्वा, नृपाः धर्मान् अनुवर्त्य सुखेन वासं कृतवन्तः। तस्मिन् कालान्तरे, देवाः क्रोधात्, बृहस्पतिप्रधानेन समस्तशस्त्रधारिणः असुरान् आक्रमितवन्तः। देवान् शस्त्रैः पुनः आगच्छन्तं दृष्ट्वा, सर्वे असुराः भीताः उत्थाय, तान् उक्तवन्तः— "हे देवाः, वयं शस्त्राणि निक्षिप्तवन्तः, गुरुः व्रते स्थितः; भवतः अभयवचनं लब्ध्वा, इदानीं हन्तुं आगताः। वयं शस्त्राणि त्यक्त्वा, वल्कलाजिनधारिणः, निष्क्रियाः, किञ्चन नास्ति। युद्धेन देवान् न पराजयितुं शक्नुमः; अयुद्धं काव्यस्य मातरम् शरणं गच्छामः।" "ताम् दुःखं निवेदयामः, यावत् गुरुः प्रत्यागच्छति; शुकः आगच्छति चेत्, पुनः शस्त्रहस्तेन युद्धं करिष्यामः।" इति उक्त्वा, सर्वे काव्यस्य मातरम् शरणं गच्छन्तः, भीताः ताम् उपगम्य, तया रक्षिताः। सा उक्तवती— "मा भैष्ठ, मा भैष्ठ; भयम् त्यज, हे दानवाः। मम समीपे स्थेयुः—महद् भयम् न भवतु।" तां असुरेभ्यः रक्षन्तीं दृष्ट्वा, देवाः बलात् आक्रमितवन्तः, स्वबलाबलम् विचिन्त्य। तदा असुरान् देवैः बध्यमानान् दृष्ट्वा, देवी क्रुद्धा, देवभ्यः उक्तवती— "सुप्त्या तान् मोहेयम्।" सर्वशक्तिं संहृत्य, तपसा योगेन च, देवी सुप्तिम् उत्सृज्य, बलात् तान् पराजितवती। इन्द्रम् एवं पराजितम् दृष्ट्वा, देवाः मोहिताः अभवन्; इन्द्रम् निगृहीतम् दृष्ट्वा, भयात् पलायितवन्तः। देवान् निर्गत्यान् दृष्ट्वा, विष्णुः इन्द्रम् उक्तवान्— "माम् प्रविश, शुभं भवतु; अहम् तव रक्षां करिष्यामि, हे श्रेष्ठदेव।" इति उक्त्वा, पुरन्दरः विष्णुम् प्रविष्टवान्। इन्द्रम् विष्णुना रक्षितम् दृष्ट्वा, देवी क्रुद्धा, उक्तवती— "मघवन्, विष्णुना सह तव सर्वेषां साक्षात् बलात् दहिष्यामि; मम तपशक्तिः दृश्यताम्।" तया बलात् तौ देवौ इन्द्रविष्णू पराजितौ; विष्णुः इन्द्रम् उक्तवान्— "कथम् अहम् त्वया सह विमुक्तः स्याम्?" इन्द्रः उक्तवान्— "यावत् सा न दहति, तावत् ताम् हन, हे भगवन्; अहम् विशेषतः पराजितः—ताम् हन, शीघ्रं हन।" विष्णुः ताम् निरीक्ष्य, स्त्रियाः वधः कठिनः इति मनसा चिन्तयन्, त्वरया संकटस्थम् शक्रम् प्रविष्टवान्। तदा विष्णुः शीघ्रं, भयात्, तस्याः क्रूरभावम् अवगम्य, क्रुद्धः चक्रं गृहीत्वा, भयात् तस्याः शिरः अपातयत्। स्त्रीवधं तं भीषणं दृष्ट्वा, भृगुः प्रभुः क्रुद्धः अभवत्। विष्णुना पत्नीं हत्वा, भृगुणा शप्तः, भृगुः उक्तवान्— "धर्मं ज्ञात्वा अपि, स्त्रियं यो न वध्यः हनितवान्।" "तस्मात्, मम शापेन, त्वम् मानवेषु सप्तवारं जन्मास्यसि; धर्मः यदा क्षीयते, पुनः पुनः आगमिष्यसि।