यदुवंशस्य सर्वे जनाः तस्य नेतृत्वे समृद्धिं ययुः। भीष्मः उक्तवान्— सप्तर्षयः, कुबेरः, यक्षः मणिधरः, सत्यकि, नारदः, शिवः, धन्वन्तरिः, आदिदेवः विष्णुश्च— एते दिव्याः पुरुषाः तत्र समागच्छन्। तदाऽपि भीष्मः पृष्टवान्— देवसम्भूताः केन हेतुनाऽस्मिन भूमौ सहसा प्रादुरभवन्? च महात्मनः केति भविष्यन्ति अवताराः? सर्वत्र, सर्वक्षेत्रेषु, केन कारणेन सः अत्र जन्म लेति? विष्णुः वृष्ण्यन्धकयोः कुलयोः केन हेतुनाऽवतरति? पुनः पुनः मानवेषु— एतद् मे कथय। पुलस्त्यः उक्तवान्— शृणु राजन्, परमं गुह्यं ते वक्ष्यामि, यथा विष्णुः दिव्यरूपः अत्र मानवेषु जन्म लेति। युगान्ते, कालः क्षीणः सति, भगवान् हरिः देवेषु, दैत्येषु, मानवेषु च अवतरति। हिरण्यकशिपुः दैत्यः त्रैलोक्यस्य अधिपः अभवत्; ततः बलिः तेषु पुनः- पुनः राज्यं कृतवान्। तदा देवदानवयोः परममित्रता अभवत्; दश युगानि व्यतीतानि, जगत् शान्तमासीत्। देवदानवाः स्वस्य आज्ञायाः पालकाः अभवन्; बली बद्धः अभवत्, तदा तीव्रः संघर्षः सम्पूर्णः अभवत्। देवदानवयोः महान् घोरः विनाशः अभवत्; धर्मस्य प्रतिष्ठायै, अयं संघर्षः मानवेषु अपि सम्पद्यते। भृगुशापात् तदा, देवदानवयोः हिताय— भीष्मः पृष्टवान्— हरिः कथं देवानां दानवानां च शरीरं प्राप्तवान्? कथय, धर्मज्ञ, दिव्यदानववृत्तान्तः कथं अभवत्? पुलस्त्यः उक्तवान्— तेषां विजयाय, घोराः युद्धाः अभवन्। दश शुद्धाः अवताराः मन्वन्तरेषु स्मृताः; तेषां नामानि संक्षेपेण शृणु। प्रथमः नृसिंहः, द्वितीयः वामनः; तृतीयः वराहः, चतुर्थः अमृतमथनम्। पञ्चमः तारकस्य घोरयुद्धम्; षष्ठः आदिबकः, सप्तमः त्रिपुरसंघर्षः। अष्टमः अन्धकवधः, नवमः वृत्रघातः; दशमः ध्वजः, ततः हालाहलम्। द्वादशः कोलाहलः, तत्र हिरण्यकशिपुः नृसिंहेन हतः। बली वामनेन त्रैलोक्यविजये बद्धः; हिरण्याक्षः देवविरोधे द्वन्द्वे हतः। वराहस्य दंष्ट्रया समुद्रे स्थितः द्विधा कृतः; प्रह्लादः अमृतमथनेन्द्रेण युद्धे पराजितः। विरोचनः प्रह्लादपुत्रः सदा इन्द्रवधाय उद्यतः; सः इन्द्रेण तारकयुद्धे हतः। देवाः त्रिपुरदानवां सहनं न शेकुः; तदा शत्रुः सुराणां गोमूर्तिं गत्वा अमृतं पीत्वा दानवान् मोहितवान्। दानवाः अमृतं पीत्वा पुनः पुनः न जीविताः; त्र्यंबकेन त्रैलोक्ये सर्वे दानवाः हताः। अन्धकवधे दानवाः, भूताः, दैत्याः देवैः, मानवैः, पितृभिः च हताः। वृत्रः दानवसंयुक्तः घोरे कोलाहले हतः; ततः विष्णोः साहाय्येन महेन्द्रेण ताडितः। तदा मायया योगेन विप्रचित्तिः स्वगणैः महेन्द्रेण वज्रेण क्षणेन हतः। दैत्यदानवाः समवेत्य सर्वे विनष्टाः; एते दश देवासुरयुद्धवृत्तान्ताः। देवासुरविनाशाय, लोकहिताय च, हिरण्यकशिपुः राजा शतकोटिवर्षाणि दीप्तिमान् अभवत्। सप्तद्विशतकोटिवर्षाणि, अष्ट्युत्सहस्राणि च, त्रैलोक्ये तस्य स्वामित्वम् अभवत्। ततः बली राजा पुनः शतकोटिवर्षाणि, षष्टिसहस्राणि, द्विशतलक्षाणि राज्यं कृतवान्। बलेर् राज्यकालम् यथोक्तम्, प्रह्लादः दानवैर् सह सुखं आस्वादितवान्। एते महाबलिनः दानवाः विजयाय यतन्ते; तत्र महेन्द्रः त्रैलोक्यं निर्विघ्नं पालयति। एतत् सर्वं अपूर्णं तिष्ठति, यावत् दशसहस्रवर्षाणि व्यतीतानि; ततः त्रैलोक्यं पाका इन्द्रस्य अधीनं भवति। तदा, दानवान् त्यक्त्वा, यज्ञः देवेषु गतः; यज्ञः देवेषु गच्छति, दितिपुत्राः कविं प्रति उक्तवन्तः। दैत्याः ऊचुः— 'मघवता राज्यं नीतम्, यज्ञः देवेषु गतः; वयं अत्र स्थातुं न शक्नुमः, अधोलोकं प्रविशाम।' कवी तान् शोकातुरान् सान्त्वयन् उक्तवान्— 'मा बिभीत, दानवाः, अहं स्वबलात् वः धारयिष्यामि।' सर्वे मन्त्राः, औषधयः, यत् किञ्चिद् भूमौ अस्ति, मयि तिष्ठति; देवेषु केवलं अंशः अवशिष्टः। यत् अहं वः कृते धारयामि, तत् वः दास्यामि। तदा दानवाः कविना रक्षिताः दृष्ट्वा, देवाः तं स्तुतवन्तः। देवाः चिन्तिताः, पुनः प्राप्तुम् इच्छन्तः, समवेत्य ऊचुः— 'कवी सर्वं बलात् अस्माकं अपहृत्य वर्तते।' 'शीघ्रं गच्छाम, यावत् सः नः अपाकर्षति; शेषान् बलात् जित्वा, अधोलोकं प्रेषयाम।' तदा देवाः क्रुद्धाः दानवान् समीपं गतवन्तः; ते देवैः ह्यमानाः कविं शरणं ययुः।