जाम्बवत्याः समुत्पन्नः सुमहात्मा सौन्दर्यसम्पन्नः साम्बः, यः सूर्यशास्त्रकर्त्ता देवप्रतिमानिर्माता चाभवत्। स महानात्मा साम्बः प्राचीनस्थले प्रतिष्ठां स्थापयामास, तत्र देवेशस्य तुष्ट्या कुष्ठरोगो विनाशितः। सुमित्रः चारुमित्रश्च, मित्रविन्दा च जाताः; नाग्नजित्याः मित्रबाहुः सुनिथश्च समुत्पन्नौ। एवं सहस्रशः पुत्राः श्रोतव्याः; तथैव वासुदेवस्यापि अष्टाशीतिसहस्रपुत्राः सञ्जाताः। वैदर्भ्याः प्रद्युम्नस्यात्मजः प्राज्ञतमः अभवत्; युद्धे विक्रान्तः अनिरुद्धः, मृगकेतन इति च प्रसिद्धः, स एव जातः। सुपार्श्वस्याः कन्या काम्या साम्बात् महाबलिनं पुत्रं प्राप्तवती; तत्रैव सत्त्वगुणप्रधानाः पञ्च देवताः श्रुताः। त्रयस्त्रिंशन्मिल्योनमहात्मानः यदवाः सञ्जाताः, षट्षष्टिसहस्राणि च महाबलिनः। सर्वे एते महाशक्तिमन्तः देवांशांशसम्भूताः, ये देवासुरयुद्धेषु हताः बलवन्तश्चासुराः। मानवेषु जाताः ते सर्वान् जनान् क्लेशयन्ति; तेषां मोक्षार्थं यदुकुले सञ्जाताः। शतं कुलानि महात्मनां यदूनां सञ्जातानि; तेषु विष्णुः नेता स्वामी च प्रतिष्ठितः। सर्वे यदवाः तस्य आज्ञया समृद्धिम् आप्नुवन्ति। भीष्म उवाच— सप्तर्षयः, कुबेरः, यक्षः मणिधरश्च, सात्यकिः, नारदः, शिवः, धन्वन्तरिः आद्यः देवः, विष्णुश्च— एतेषां दिव्यानां सहवासः अभूत्। कस्मिन्नर्थे देवसम्भूताः भूमौ सहसा अभिव्यज्यन्त? कियन्ति च भविष्यन्ति तस्य महात्मनः अवताररूपाणि? सर्वत्र क्षेत्रेषु च, किमर्थं सत्रियते? किमर्थं विष्णुः वृष्ण्यन्धककुले प्रादुर्भूतः? पुनः पुनः मानवेषु— एतदाख्यातुं त्वां पृच्छामि। पुलस्त्य उवाच— शृणु राजन्, रहस्यानां रहस्यम् आख्यास्यामि, यथा विष्णुः दिव्यरूपधारी मानवेषु जायते। यदा कल्पान्ते कालः परिवर्तते, स भगवाञ्छ्रीहरिः देवासुरमानुषेषु जायते। हिरण्यकशिपुर्दैत्यः त्रैलोक्यनाथः अभवत्; ततो बलेः पुनः राज्ये स्थानम्। तदा देवासुरयोः परममित्रता अभूत्; दशयुगपर्यन्तं जगत् निराकुलम् अभवत्। देवासुरा आज्ञायाः वशे स्थिताः; बलेः बन्धनं, महद्घोरयुद्धं च जातम्। तत्र देवासुरयोः महत्तीव्रविनाशः अभवत्; धर्मस्य संस्थापनाय मानवेषु तद्वर्तते। भृगुशापेन तदा देवासुराणां हितार्थं— भीष्म उवाच— कथं हरिः देवासुराणां निमित्तं देहम् अलभत? कथयस्व धर्मज्ञ, कथं दिव्यदानववृत्तान्तः अभवत्। पुलस्त्य उवाच— तेषां जयार्थं घोराणि युद्धानि जातानि। दश शुद्धावताराः मन्वन्तरेषु स्मृताः; तेषां नामानि संक्षेपेण शृणु। प्रथमः नरसिंहः, द्वितीयः वामनः; तृतीयः वराहः, चतुर्थः अमृतमन्थनम्। पञ्चमः तारकायुद्धम्, षष्ठः आडीबकः, सप्तमः त्रिपुरवधः। अष्टमः अन्धकवधः, नवमः वृत्रवधः; दशमः ध्वजः, ततः हालाहलः। द्वादशः प्रसिद्धः स कोलाहलः; हिरण्यकशिपुः नरसिंहेन हतः। बलेः वामनेन त्रैलोक्यविजये बद्धः; हिरण्याक्षः देवद्वेषे समरे हतः। वराहस्य दन्तेन समुद्रे स्थितः द्विधा कृतः; प्रह्लादः अमृतमन्थने इन्द्रेण युद्धे पराजितः। प्रह्लादस्य पुत्रः विरोचनः सदा इन्द्रवधाय प्रवृत्तः; स इन्द्रेणैव तारकायुद्धे हतः। देवाः त्रिपुरासुरान् न शेकुः सोढुं, तदा तेषां मोहाय अमृतपानेन, सुरारिः गवां रूपं धृत्वा स्थितः। दानवाः अमृतपानात् पुनः पुनः न जीविताः; त्रिलोक्ये सर्वे दानवाः त्र्यम्बकेन हताः। अन्धकवधकाले दानवा: पिशाचा: च पितृभिः सह देवैः मानवैः च हताः। वृत्रः दानवैः सहितः कोलाहले हतः; विष्णोः सहाय्येन महेन्द्रेण स हतः। ततो माया योगेन च्छन्नः विप्रचित्तिः स्वगणैः सह वज्रेण क्षणेन महेन्द्रेण हतः। दैत्यदानवाः संयुक्ताः सर्वे विनष्टाः; एते दश देवासुरयुद्धवृत्तान्ताः। देवदानवानां संहाराय, लोकहिताय च, हिरण्यकशिपुः राजा कोटिशतं वर्षाणि विराजते। द्विसप्ततिः अन्यानि कोटिशतानि, अष्ट्युत्तरसहस्राणि च, त्रैलोक्ये राज्यं कृतवान्। ततः बलेः पुनः कोटिशतं वर्षाणि, षष्टिसहस्राणि, विंशतिलक्षांश्च राज्यं कृतवान्। बलेः राज्यकाले यथोक्तं, प्रह्लादः असुरैः सह सुखमविन्दत्। एवं कृतयुगे देवासुरयुद्धानि, यदुकुलोत्पत्तिः, विष्णोः अवताराः, धर्मसंस्थापनं च, श्रृङ्खलया इव कथेयं प्रवहन्ति।