ब्रह्मणः अंशत्वेन कश्यपः, भूमेः अंशत्वेन च अदितिः अभवन्। नन्दः द्रोणरूपेण प्रसिद्धः, यशोदा च भूमिरूपा जाता। तदा महाबाहुः भगवाञ् देवकीदत्तपूर्वकामान् तस्याः महात्मनः सम्यक् पूरयामास। शीघ्रं स महादेवः स्वयोगेन योगी स्वेच्छया मानुषं शरीरं प्रविष्टवान्, सर्वाणि भूतानि मोहयन्। धर्मयज्ञयोः नष्टे काले, विष्णुः महाबलः वृष्णिवंश्येषु धर्मसंस्थापनाय, असुरविनाशाय च अवतीर्णः। रुक्मिणी, सत्यभामा, सत्या, नाग्निजिती, सुमित्रा, शैब्या, गांधारी, लक्ष्मणा—एवं च। सुभीमा, माध्री, कौशल्या, विजयेत्येताः—एवं देवीनां मध्ये षोडशसहस्रं ताः अभवन्। रुक्मिण्या अपि पुत्राः जाताः, तेषां नामानि शृणु—युद्धविशारदः चारुदेष्णः, महाबलः प्रद्युम्नः, तथा सुचारुः, चारुभद्रः, सदश्वः, ह्रस्वः, सप्तमः चारुगुप्तः, चारुभद्रः, चारुकः च। सत्यभामायाः अपि चारुहासः, कनिष्ठः, कन्या, चारुमती रम्या, भानुः, भीमरथः, क्षणः च जाताः। रोहितः दीप्तिमान्, ताम्रबन्धः, जलन्धमः च, चत्वारः कन्याः अपि तत्र जाताः। जाम्बवत्याः सुमनोहरः सम्भः जातः, स एव सूर्यशास्त्रकर्ता, देवालयप्रतिष्ठापकः च। तस्मिन् मूलस्थाने स महात्मा प्रतिष्ठां कृतवान्, तत्र देवेशस्य प्रसादेन कुष्ठरोगः विनष्टः। सुमित्रायाः चारुमित्रः, मित्रविन्दा च जाताः; नाग्निजित्याः मित्रबाहुः, सुनीथः अपि अभवताम्। एवं सहस्रशः पुत्राः शृणु; तथा वसुदेवस्य अपि अष्टाशीतिसहस्रपुत्राः आसन्। प्रद्युम्नस्य वैदर्भ्यां सुप्रतिभान्वान् अनिरुद्धः नाम, युद्धविशारदः, मृगकेतनः अपि जातः। सुपार्श्वस्य कन्या काम्या, सम्भात् महाबलम् पुत्रं प्राप्तवती; सत्त्वप्रधानानां पञ्च देवतानां श्रेष्ठत्वं कीर्त्यते। त्रिंशत् लक्षाणि महात्मनाम् यादवानां, षष्टिसहस्रशः महाबलिनः च आसन्। सर्वे एते महाशक्तिमन्तः देवांशेन जाताः, ये देवासुरयुद्धे हताः, बलिनश्चासुराः। मानवेषु जाताः त एव सर्वमानवान् पीडयन्ति; तेषां मोक्षाय यादवकुले अवतीर्णाः। यादवानां महात्मनाम् शतं कुलानि आसन्; तेषु विष्णुः नायकः स्वामी च संस्थितः। सर्वे यादवाः तस्याज्ञया सम्पद्यन्ते। भीष्मः उवाच— सप्तर्षयः, कुबेरः, यक्षः मणिधरः, सात्यकि, नारदः, शिवः, धन्वन्तरिः, आदिदेवः, विष्णुः च—एते सर्वे दिव्याः किमर्थं भूमौ जाताः? एतस्य महात्मनः कियत् भविष्यति रूपाणि? सर्वत्र सर्वक्षेत्रेषु किमर्थं सः अत्र जायते? किमर्थं विष्णुः वृष्ण्यन्धककुले अवतीर्णः? पुनः पुनः मानवेषु—एतत् मम आख्यातुम् अर्हसि। पुलस्त्यः उवाच— शृणु राजन्, परमगुह्यं वक्ष्यामि, यथा विष्णुः दिव्यरूपः अत्र मानुषेषु जायते। युगान्ते, कालपरिवर्तने जर्जरीभूते, भगवान् हरिः देवासुरमानुषेषु जायते। हिरण्यकशिपुः असुरः त्रैलोक्याधिपः आसीत्; तस्य अनन्तरं बलेः शासनम् अभवत्। तदा देवासुरयोः परममित्रता आसीत्; दशयुगानि शान्तानि जगत् अभवत्। देवासुराः स्वस्वाज्ञायै वर्तन्ते स्म; बलेः बन्धनं, घोरयुद्धं च जातम्। महान् उग्रः विनाशः देवासुरेषु अभवत्; धर्मव्यवस्थापनाय तद् अत्र मानवेषु घटते। भृगुशापात् तदा देवासुरार्थं—भीष्मः पप्रच्छ— कथं हरिः देवासुराणां कृते शरीरं प्राप्तवान्? कथं तत्र दिव्यदानववृत्तान्तः जातः? पुलस्त्यः उवाच— तेषां विजयाय घोराणि युद्धानि अभवन्। दश शुद्धावताराः मन्वन्तरेषु स्मृताः; तेषां नामानि संक्षेपेण शृणु। प्रथमः नरसिंहः, द्वितीयः वामनः; तृतीयः वराहः, चतुर्थः अमृतमन्थनम्। पञ्चमः तारकायुद्धं, षष्ठः आडीबकः, सप्तमः त्रिपुरवधः। अष्टमः अन्धकवधः, नवमः वृत्रवधः; दशमः ध्वजः, ततः हालाहलम्। द्वादशः प्रसिद्धः कोलाहलः; हिरण्यकशिपुः असुरः नरसिंहेन हतः। बलिः वामनेन त्रैलोक्यविजये बद्धः; हिरण्याक्षः देवविरोधे द्वन्द्वयुद्धे हतः। वराहस्य दन्तेन सागरस्थः द्विधा कृतः; प्रह्लादः अमृतमन्थने इन्द्रेण युद्धे पराजितः। प्रह्लादपुत्रः विरोचनः सदा इन्द्रवधाय प्रवृत्तः, सः अपि तारकायुद्धे इन्द्रेण हतः। एवं भगवतः विष्णोः अवतारकथां, यादवकुलस्य माहात्म्यं, देवासुरयुद्धस्य च रहस्यं, पुलस्त्येन भीष्माय निवेदितम्।