श्रीवत्सलाञ्छितं भगवानं देवान् च तेषां लाञ्छनैः सह दृष्ट्वा वसुदेवः तं प्रार्थयामास—"स्वरूपमिदं संहर, भगवन्। अहं कंसस्य भीतोऽस्मि; तस्मात् त्वां याचामि। मम षडुत्तमान् बलिनः पुत्रान् सः कंसः हत्वा नाशयामास।" इत्युक्त्वा वसुदेवस्य वचः श्रुत्वा अच्युतः स्वं तेजोरूपं संहरत्। तस्यानुज्ञां लब्ध्वा शौरिः तं शिशुं नन्दगोपगृहं निनाय। नन्दगोपाय तं दत्वा उवाच—"एषः रक्ष्यताम्। अतः सर्वमङ्गलं यदवेषु भविष्यति। एष देवकीसुतः कंसं नाशयिष्यति। तावत् पृथिव्याः परमं भारहरणं भविष्यति।" सर्वदुष्टान् नृपतीन् सः कुरुयुद्धे महासङ्ग्रामे सर्वैः क्षत्रियैः सह हन्ता। अयं भगवान् अर्जुनस्य सारथिः भविष्यति; क्षत्रियैः रहितां पृथिवीं कृत्वा, तस्याः अन्ते भोक्ष्यते। सर्वं यदुकुलं स्वर्गलोकं नेतास्यति। भीष्मः पप्रच्छ—"कः स वसुदेवः? का च पुण्या देवकी? कः नन्दगोपः? का च महाव्रता यशोदा या विष्णुं पालयामास, यां सः मातरं समभाषत? का गर्भे तं बिभ्रती, का च पालयन्ती?" पुलस्त्यः उवाच—"सः पुरुषः कश्यपः, सा च स्मृता प्रिया अदितिः। कश्यपः ब्रह्मणः अंशः, अदितिः पृथिव्या अंशः। नन्दः द्रोणः, यशोदा च पृथिवी जाता।" ततः स महाबाहुः देवक्याः पूर्वकामान् महात्मनः तुष्टिं पूरयामास। ततः स महान् योगी स्वयमेव योगेन मानवदेहम् प्रविश्य, सर्वाणि भूतानि मोहयन्, आविर्बभूव। धर्मयज्ञयोः नष्टे, विष्णुः वीर्यवान् वृष्णिकुले जातः, धर्मसंस्थापनाय, असुरविनाशाय च। रुक्मिणी, सत्यभामा, सत्याः, नाग्निजिती, सुमित्रा, शैब्या, गान्धारी, लक्ष्मणा—एताः सर्वाः; शुभीमा, माद्री, कौशल्या, विजयाः च—एवं देवीषु षोडशसहस्राणि। रुक्मिण्या जाताः पुत्राः—चारुदेष्णः, युद्धविशारदः, महाबलः प्रद्युम्नः, सुचारुः, चारुभद्रः, सदश्वः, ह्रस्वः, सप्तमः चारुगुप्तः, चारुभद्रः, चारुकः। सत्यभामायाः च चारुहासः, कनिष्ठः, कन्या, चारुमती, भानुः, भीमरथः, क्षणः। रोहितः, तम्रबन्धः, जलन्धमः; चत्वारः कन्याः अपि। जाम्बवत्याः सम्बः जातः, सः सौम्यरूपः, सूर्यशास्त्रकर्ता, देवालयप्रतिष्ठापकः। सः मूलस्थले प्रतिष्ठां कृत्वा, देवेशस्य प्रसादेन कुष्ठरोगं नाशयामास। सुमित्रा, चारुमित्रः, मित्रविन्दा जाताः; नाग्निजित्याः मित्रबाहुः, सुनिथः। तथा सहस्रशः पुत्राः, तथैव वसुदेवस्य अष्ट्युत्सहस्राणि पुत्राः। प्रद्युम्नस्य वंशे वैदर्भ्यां बुद्धिमान् अनिरुद्धः, मृगकेतननामकः, युद्धविशारदः जातः। काम्या सुपार्श्वकन्या सम्भात्याः सम्बात् महाबलः पुत्रः जातः। पञ्च देवाः सत्त्वप्रधानाः कीर्त्यन्ते। त्रिंशत्कोटयः पुण्यात्मानः यदवाः, षष्टिशतसहस्राणि बलिनः महाबलिनः च। सर्वेऽपि देवांशाः इह जाताः, ये देवासुरसङ्ग्रामे हताः, महाबलाः असुराः च। मानुषेषु जाताः सर्वमानवान् क्लिश्यन्ति; तेषां मोक्षाय यदुकुले जन्म। शतं कुलानि यदूनां, तेषु विष्णुः नायकः प्रभुः प्रतिष्ठितः। सर्वे यदवाः तस्य नेतृत्वे समृद्धिं यान्ति। भीष्मः पृच्छति—"सप्तर्षयः, कुबेरः, यक्षः मणिधरः, सात्यकि, नारदः, शिवः, धन्वन्तरिः, आदिदेवः, विष्णुः—एते सर्वे देवाः किमर्थं भूमौ जाताः? कियन्ति च भविष्यानि रूपाणि अस्य महात्मनः? सर्वत्र सर्वक्षेत्रेषु किमर्थं सः जन्म गृह्णाति? किमर्थं विष्णुः वृष्ण्यन्धकयोः जातः? पुनः पुनः मानुषेषु—एतत् वद।" पुलस्त्यः उवाच—"शृणु राजन्, परमगुह्यं वक्ष्यामि—यथा विष्णुः दिव्यरूपः इह मानुषेषु जायते। युगान्ते, कालः परिवृत्तः, दुर्बलः जातः, तदा हरिः देवासुरमानुषेषु जायते। हिरण्यकशिपुः असुरः त्रिलोकाधिपः आसीत्; पुनः बली तान् अनुशास्य राज्यं कृतवान्। तदा देवासुरयोः परममित्रता, दश युगानि व्यतीतानि, लोकः शान्तः। देवासुरा आज्ञां पालयन्तः स्थिताः; बली बद्धः, तदा घोरः संघर्षः जातः। महत् भीषणं विनाशं देवासुरेषु जातम्; धर्मस्य प्रतिष्ठाय, तद् इह मानुषेषु सम्पद्यते।