कदाचित् वनं प्रविष्टः प्रसैनः स्यamantक-मणिना भूषितः, तत्र महान् ऋक्षराजः तं समुपागत्य युद्धाय प्रवृत्तः। प्रसैनः च ऋक्षः च, तथा प्रसैनजित् अपि, विजयाय परस्परं समभ्ययुः। तत्र ऋक्षेण प्रसैनः हतः, ततः स मणिं गृहीत्वा गतः। एतेन प्रसङ्गेन गोविन्दः, प्रसैनस्य निधनं श्रुत्वा, संशयं जगाम। सत्राजितेन च तस्य भ्रात्रा, यदुभिः चान्यैः सह, गोविन्दः एव प्रसैनं मण्यर्थं हत्वा इति वार्ता प्रवृत्ता। प्रसैनः हि मणिना शोभमानः वनं गतः, स्यamantकं मणिं न त्यक्तुम् इच्छन्, तेन हतः। स मणिं न दत्त्वा निहतः, अतः केशवः शत्रुत्वं प्राप्तः, सत्राजितेन प्रवृत्ता सा वार्ता सर्वत्र प्रसृताः। कालेन, गोविन्दः पुनः शिकारार्थं निर्गतः, तदा दैवयोगेन गुहाद्वारस्य समीपम् आगतः। तत्रापि पूर्ववत् बलवान् ऋक्षराजः शब्दं कृतवान्। तं शब्दं श्रुत्वा, गोविन्दः खड्गपाणिः गुहां प्रविष्टः। तत्र सः जाम्बवन्तं, महाबलिनं ऋक्षराजानं, अपश्यत्। ततः हृषीकेशः शीघ्रं तं ऋक्षं प्रति व्यगच्छत्। क्रोधात् रक्तलोचनः सः जाम्बवन्तं गृहीत्वा, विष्णुं तं दिव्यरूपगुणं दृष्ट्वा, ऋक्षराजः शीघ्रं स्तोत्रेण तं विष्णुं स्तुतवान्। ततः प्रसन्नः भगवान् वरं दातुम् इच्छन् उक्तवान्। जाम्बवान् उवाच—"मम इच्छा तव चक्रेण मरणम्, यः मरणं मम पुण्यतमम्; एषा च मे कन्या तव पत्नीत्वं प्राप्नुयात्।" "अयं मणिः, प्रसैनं हत्वा मया प्राप्तः, त्वया स्वीकृतव्यः; अत्रैव स मणिः अस्ति।" एवं उक्तः केशवः जाम्बवन्तं चक्रेण निहत्य, कार्यं सम्पाद्य, कन्यां स्वीकृतवान्। ततः स मणिं सर्वेषां यदूनां सन्निधौ सत्राजिते दत्तवान्। कृष्णस्यापराधरूपेण प्रवृत्तया तया कलङ्कवाच्या जनार्दनः क्लेशं प्राप्तः। तदा सर्वे यदवः वासुदेवं प्रति अवोचन्—"अस्माकं चेतसि निश्चितं यत् प्रसैनः त्वया हतः; सत्राजितः दश कन्याः रूपवतीः पुत्र्यः अस्ति।" "तस्य सत्यायाः पुत्राः शतम् उक्ताः, कीर्तिमन्तः, महाबलिनः, यत्र भङ्गकारः ज्येष्ठः।" "सत्या धर्मनिष्ठा, भङ्गकारस्य ज्येष्ठा भगिनी; सा पुत्रान् अपद्यत, शिनिवालः तेषां महाबलः।" "अभङ्गः, युयुधानः, शिनिः तस्य पुत्रः; तस्मात् युगन्धरः, तस्यापि पुत्राः शतं कीर्तिताः।" "योऽनमित्रः विख्यातः वृष्णिवंशजः; अनमित्रात् शिनिः जातः, वृष्णीनां कनिष्ठानन्दनः।" "अनमित्रात् वृष्णिवीरः युधाजित् जातः; अन्यौ द्वौ वीर्यवन्तौ पुत्रौ वृषभः चित्रश्च।" "ऋषभः कौशिकराजस्य निष्कलङ्कां कन्यां पत्नीत्वे अगृह्णात्; जयन्तः शुभां जयन्तीं पत्न्याः रूपेण प्राप्तवान्।" "जयन्त्या जयन्तात् एकः पुत्रः जातः, यः यज्ञनिष्ठः, धृतिमान्, विद्वान्, अतिथिसत्कर्ता।" "तस्मात् अक्रूरः, सुदक्षः, भूरिदक्षिणः जाताः; अक्रूरः रत्नकन्यां शैब्यां च पत्नीत्वे अगृह्णात्।" "स एकादश महाबलिनः पुत्रान् उत्पादितवान्—उपलम्भः, सदालम्भः, उत्कलः, आर्यशैशवः, सुद्धीरः, सदायकः, शत्रुघ्नः, वारिमेजयः, धर्मदृष्टिः, धर्मः, सृष्टिमौलिः च।" "सर्वे ते निधिपालाः अभवन्; अक्रूरात् द्वौ प्रसिद्धौ पुत्रौ शूरसेनकुले जातौ—देववान् उपदेवश्च।" "अश्विन्याः त्रयः वा चत्वारः पुत्राः—पृथुः, विपृथुः च।" "अश्वग्रीवः, श्वबाहुः, सुपार्श्वकः, गवेषणः, ऋष्टनेमिः, सुवर्चाः, सुद्धर्मा, मृदुः अपि जाताः।" "अभूमिः, बहुभूमिः, द्वे कन्ये—श्रविष्ठा, श्रवणा—जज्ञिरे; यः कृष्णस्यास्य मिथ्याशापस्य वृत्तान्तं जानाति, स पण्डितः।" "तस्मिन् मिथ्याशापे कश्चन न बाध्यते; इक्ष्वाकोः पुत्रः जातः, वीर्यवान् अद्भुतः मीडुषः।" "मीडुषात् दश वीर्यवन्तः भोजकुले जाताः; वसुदेवः महाबाहुः, पूर्वं आनकदुन्दुभिः इति ख्यातः।" "देवभागः अपि जातः, देवश्रवाः च; अनावृष्टिः, कुनी, नन्दिः, सकृद्यशाः।" "श्यामः, शमीकः, सप्ताख्यः, पञ्च स्त्रियः—श्रुतकीर्तिः, पृथा, श्रुतदेवी, श्रुतश्रवा, राजाधिदेवी—जज्ञिरे।" "एता पञ्च वीरजननीः अभवन्; श्रुतदेवी वृद्धपत्नी, कारूषराजं अपद्यत।" "कैकेय्याः श्रुतकीर्तिः संतर्दनं राजानम् अपद्यत; श्रुतश्रवाः चेदिपतेः सुनीथं अपद्यत।" "राजाधिदेव्याः धर्माद् अभयः पुत्रः जातः; शूरः सौहार्द्येन पृथां कुंतिभोजाय अददात्।" "एवं कुंती, या पृथा अपि, वसुदेवस्य भगिनी, कुंतिभोजेन निष्कलङ्कपत्नी रूपेण पाण्डवे पाण्डवे दत्ता।" "सा पतिसुतकामिनी महाभागा दिव्यपुत्रान् महारथान् अपद्यत्—धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः वृकोदरः।" "इन्द्रात् धनञ्जयः जातः, यस्य शौर्यं शक्रसमम्; त्रिपुरुषात् त्रिधा भागयुक्तः वीर्यवान् पुत्रः जातः।