सः गोरक्षकः क्षेत्रपालकश्च बभूव, वर्षेण सह संयोगात् सः पार्जन्यवत् अर्जुनः अभवत्। तस्य सहस्रबाहवः धनुष्ज्याताडनदृढाः, शरदादित्यसमप्रभाः सहस्रकिरणाः च प्रज्वलन्ति। एषः महिष्मत्यां मनुष्येषु श्रेष्ठः समुद्रस्य वर्षाकाले बलवत्समुद्रवेगः पालयति। स राजा स्वसुखासक्तः विपरीतप्रवाहेषु क्रीडति; तस्य क्रीडया फेनमालाभूषिताः तरङ्गाः बध्नन्ति। नर्मदा नदी भ्रुकुटिमालातरङ्गैः भूषिता शनैः समुपेत्य तं दृष्ट्वा, स एव मनुवंशे महान् अर्जुनः महोदधौ निमज्जति। सः हस्तेन बलं उत्पाट्य प्रियतमां तोषयति, यथा महोदधिः तस्य सहस्रबाहुभिः कम्पितः भवति। तस्य जङ्घास्पन्दनात् भयभीता पातालवासिनः महादानवाः निमग्ना अकम्प्यमानाः भवन्ति, अमृतोद्गमनभीत्या कम्पन्ते च। महाभुजविक्रमात् महोरगाः अपि शीर्णशिरसः नमन्ति; सः धनुर्धरः रावणं शरैः प्राक्षिपत्। एषः धनुर्धरः धनुः गृहीत्वा पञ्चभिः शरैः लङ्केश्वरं मोहितवान्, रावणं तस्य च सैन्यं जयित्वा निगृह्य महिष्मतीं नीतवान्, तत्र कारागारे बद्धवान्। ततोऽहं तस्य समीपं गत्वा अर्जुनं प्राशमयम्। राजा मम पौत्रं मोचयित्वा सख्यं चकार; तस्य सहस्रबाहोः धनुष्ज्यास्वनः उत्पपात। यथा कल्पान्ताग्नौ धनुष्ज्यास्वनः श्रूयते, तथा तस्य बलं दैवस्य च महिमा बभूवत्, यदा भार्गवः तं छित्त्वा निन्ये। रणभूमौ सहस्रबाहवः सुवर्णतालवनानि इव पतिताः; वसिष्ठः क्रुद्धः अर्जुनं शशाप। "हे हैहय, त्वया मम वनं दग्धम्, तवायं पापकृत्यं अन्येन दण्डं प्राप्स्यति, स त्वां हन्ता। सहस्रबाहून् छित्त्वा बलात् त्वां निगृह्य, तपस्वी ब्राह्मणः भार्गवः त्वां हन्ता।" ऋषेः शापात् रामः तस्य हन्ता बभूव; तस्य शतं पुत्राः आसन्, तेषां पञ्च महारथाः। ते शस्त्रविद्यायाम् निपुणाः, वीर्यवन्तः, धर्मिष्ठाः, महाबलिनः च आसन्—शूरसेनः, शूरः, धृष्टः, कृष्णः च। तेषां मध्ये जयद्ध्वजः प्रमुखः, अवन्तिः रसाधिपः च; जयद्ध्वजस्य पुत्रः तालजङ्घः महाबलिः आसीत्। तस्य शतशः पुत्राः तालजङ्घाः इति प्रसिद्धाः, तेषां मध्ये पञ्च महावंशाः हैहयानां अभवन्। वीतिहोत्राः, भोजाः, अवन्तयः, तुण्डिकेराः च—एते तालजङ्घाः इति प्रसिद्धाः। वीतिहोत्रस्य पुत्रः अनन्तः, वीर्यवांश्च, तस्य पुत्रः दुर्जयः, शत्रून् विजेतुम् अर्हः। स राजर्षिः धर्मेण प्रजाः पालयामास; स एव कार्तवीर्यार्जुनः सहस्रबाहुः राजा आसीत्। तेन भूमिः समुद्रपर्यन्ता धनुषा विजिता; यस्य नाम प्रातः स्मरति, सः धनहानिं न प्राप्नोति, नष्टं च पुनराप्नोति। कार्तवीर्यस्य जन्म यः पठति, सः स्वर्गे यथायज्ञदातृवत् पूज्यते। पुनः पुलस्त्यः उवाच—"शृणु राजन्, क्रोष्टुवंशस्य महात्मनः कथा, यस्मात् वंशनिर्गतः विष्णुः, वृष्णीनां श्रेष्ठः।" क्रोष्टोः पुत्रः व्रजिनीवान् नाम, यशस्वी; तस्य पुत्रः स्वातिः, स्वातेः पुत्रः कुशंकुः। कुशंकोः पुत्रः चित्ररथः, सः शशबिन्दुः नामकः चक्रवर्ती बभूव। प्राचीनकथायां गीतं श्लोकमस्ति—शशबिन्दोः शतं पुत्राः, तेषां च शतं पुत्राः। ते बुद्धिमन्तः, सुन्दराः, महाधनसमृद्ध्यायुक्ताः च; तेषां शतपतिषु पृथवः बलवन्तः आसन्। पृथुश्रवा, पृथुयशाः, पृथुतेजाः, पृथुद्भवः, पृथुकीर्तिः—एते पृथुमतः शशबिन्दूनां वंशजाः राजानः। पुराणविदः पृथुश्रवाणं श्रेष्ठतमं वदन्ति; तस्मात् पुत्राः जाता, तेषां मध्ये उशनाः शत्रुनाशकः आसीत्। उशनः पुत्रः शिनेयुः, नरश्रेष्ठः; शिनेयोः पुत्रः रुक्मकवचः। रुक्मकवचं रणाङ्गणे हत्वा, शरैः बहुभिः, सः पृथ्वीं अवाप्तवान्। अश्वमेधयज्ञे राजा ब्राह्मणेभ्यः दानानि अददात्; रुक्मकवचस्य पुत्रः परावृत्, शत्रुसैन्यविनाशकः, अभवत्। तस्मै पञ्च पुत्राः जाताः, सर्वे महाबलपराक्रमवन्तः—रुक्मेषुः, पृथुरुक्मः, ज्यामघः, परिघः, हरिः च। पिता परिघं हरिं च विदेहे न्यवेशयत्; रुक्मेषुः राजा अभवत्, पृथुरुक्मः तस्य सहायः। ताभ्यां ज्यामघः राज्यात् निष्कासितः, आश्रमे वसन्, तत्र शान्तः ब्राह्मणेन प्रबोधितः। सः धनुः गृहीत्वा, एकाकी दुःखितः, अन्यदेशं ययौ, पताकायुक्तरथेन, नर्मदातटे। सः ऋक्षवतः पर्वतं प्राप्तवान्, तत्र निरुत्सन्ने स्थले न्यवसत्; तस्य भार्या शैब्या, पतिव्रता, तं न जहौ। स राजा अपि सुतरहितः, अन्यां भार्यां चिन्तयामास; युद्धे विजयं प्राप्य, तत्र कन्यां लब्धवान्।